Kayıtlar

Cümlelerden Yapılmış İnsanlar

Resim
  Bir süre sonra bu yerleşkede, insanlar hakkında konuşulanların insanların kendisinden daha uzun yaşadığı fark edildi. Bir insanın söylediği bir söz, kendisinden yıllarca sonra bile yaşamaya devam edebiliyordu. Bazen tek bir bakış, bir akşam yemeğinde söylenmiş yarım bir cümle ya da yanlış anlaşılmış bir sessizlik sahibinden kopuyor, başka insanların hayatına karışıyordu. Kimin başlattığı bilinmeyen hikâyeler dolaşıyordu sokaklarda. Birinin birine güvenmediği söyleniyordu, bir başkasının aslında göründüğü gibi olmadığı... Bir kadının yıllar önce yaptığı bir şeyden hâlâ söz ediliyordu mesela. Kimse ne yaptığını tam olarak hatırlamıyordu; zaten zamanla buna ihtiyaç da kalmamıştı. “Bir şey olmuştu.” Herkes bu cümleyi yeterli buluyordu. Yerleşkede insanlar birbirlerini çoğunlukla doğrudan değil, haklarında anlatılanlardan tanıyorlardı. Bir insan hakkında ne kadar çok şey anlatılırsa, o insan zihinlerde o kadar belirginleşiyordu. Gerçek kişi ise sessizce geri çekiliyor, yerini ...

Davet: Bir Evliliğin İçine Sızan Yabancılar

Resim
Bir akşam yemeği sahnesi izliyorsak, o masanın bir süre sonra bir hesaplaşma yerine dönüşeceğini biliriz. Olivia Wilde’ın Davet’te kurduğu sofra da bundan farklı değil. Fakat filmin derdi, şık bir evin salonunda oturan insanların yüzeyselliğini göstermekten çok, bu sofrayı yavaş yavaş bir evlilik sorgusuna dönüştürmek. Joe ile Angela’nın ilişkisi, “kötü gitmeyen ama artık iyi de gitmeyen” evliliklerden. Ortada büyük bir ihanet, bitmek bilmeyen kavgalar ya da dramatik bir kopuş yok. Onları birbirinden uzaklaştıran daha sıradan bir şey: zaman. Birlikte geçirilen yıllar, söylenmeyenler, ertelenen arzular ve gündelik hayatın alışkanlıkları, fark ettirmeden iki insanın arasına mesafe koymuş. Tam o sırada üst kattaki komşular Hawk ve Piña çıkageliyor. Beklenmedik bir anda kapıda belirmeleriyle evin içindeki hava bir anda değişiyor. Komşu çiftin rahatlığı ve cinselliği konuşmaktan çekinmemeleri, ilk bakışta filmi “açık ilişki ve özgürlük” üzerine bir hikâyeye dönüştürecekmiş gibi görünüyo...

Seyirciler Şehri

Resim
    Adam pürüzsüz bir hayatın sahibiydi. Bunu kendisi de biliyordu, çevresindekiler de. Sokak kedilerinin kaplarını her sabah aksatmadan tazeler, yağmurda eğilmiş genç bir fidanı görse hemen yanına bir destek çubuğu bağlardı. Birinin hastalığını sormuş, yaşlıların poşetlerini taşımış, bayramlarda kapısını çalan çocuklara en iyi şekerleri vermişti. Hakkında kötü bir şey söylemek imkânsızdı. Belki de en büyük kusuru buydu: Hakkında kötü bir şey söylenemeyecek kadar ince, ama iyi bir şey söylemeyi gerektirecek kadar da cesur değildi. Bunu ilk kez bakkalın önünde fark etmişti. İki çocuk, kendilerinden küçük bir çocuğu duvarın dibine sıkıştırmış, elindeki parayı almaya çalışıyordu. Adam birkaç metre ötede durdu. Bir an adımlamak, çocukları ayırmak istedi. Sonra durdu. "Çocuk kavgası" dedi kendi kendine, "Sonuçta birazdan barışırlar." Yoluna devam etti. Akşam yatağa yattığında bu cümleyi zihninde bir mantra gibi tekrarladı ve rahatça uyudu. Yıllar sonra, işyerinde bir a...

Dünyanın Sonundan Daha Kötü Bir Şey Var: Dünyanın Sonunu Anlatmak

Resim
  The Dog Stars sinema salonunda bittiğinde aklımda hikâyeden çok berrak bir duygu kaldı: Eksiklik. Kötü bir filmden çıktıktan sonra hissedilen o ucuz “vaktimi boşa harcadım” pişmanlığı değil bu; daha başka, daha rahatsız edici bir şey. Filmin içinde gerçekten büyük bir yapıtın olabileceğini hissediyorsunuz ama film bir türlü oraya varamıyor. Sanki elinizin altında çok daha güçlü bir şey varmış da, onu sonuna kadar göremeden film bitmiş gibi. Belki de Ridley Scott’ın bu yeni hamlesinin asıl trajedisi tam olarak burada başlıyor. Scott’ın önümüze serdiği tablo, insanlığın kitlesel ölçekte silindiği, kurumların çöktüğü ve devletin buharlaştığı tanıdık bir enkaz. İnsanlar artık birer yurttaş değil; uçsuz bucaksız Amerika coğrafyasında birkaç silah, biraz yiyecek ve geçmişten kalma alışkanlık kırıntılarıyla tutunmaya çalışan insanlar. Fakat bu virane coğrafya ister istemez temel bir soruyu dayatıyor: İnsanlık gerçekten yok olduğunda geriye ne kalır? İlk bakışta cevap basit: Güç, şiddet,...

Bilyenin İçindeki Akşam

Resim
  Masada boş bir kâğıdın önünde oturuyordu. Uzun zamandır ne yazacağını düşünüyor, ara sıra kalemi eline alıp ucunu kâğıda değdirmeden bir süre bekledikten sonra yeniden bırakıyordu. Zihninden birkaç kelime geçti: var olmak, zaman, bilinç. Hiçbirini sevmedi. Kâğıdın üzerine gelince kelimeler, zihninde olduklarından daha ağır ve daha yavan görünüyordu. Sanki başkasının cümlelerini yazmak üzereydi. Başını kaldırdığında gözü pencerenin ahşap pervazındaki bilyeye takıldı. Eski bir cam bilyeydi. İçinden ince, düzensiz bir çatlak geçiyor, camın içinde kıvrılarak bir yerde kayboluyordu. Nereden geldiğini, ne zamandır orada olduğunu hatırlamıyordu. Belki çocukluğundan kalmıştı. Belki de yıllar önce bir yerden bulup, neden sakladığını bile bilmeden pencerenin kenarına bırakmıştı. Akşam güneşi pencereye iyice yaklaşmıştı. Işık bilyenin içinden geçerken kırılıyor ve karşıdaki tozlu duvara küçük bir leke düşürüyordu. İlk bakışta yalnızca sarıydı bu leke; biraz dikkat edince sarının için...

Marie Antoinette: Pastel Bir Hapsihanenin Anatomisi

Resim
  Sofia Coppola’nın Marie Antoinette ’i, daha ilk dakikalarından itibaren klasik dönem filmlerinden ayrılacağını belli ediyor. Fransız Devrimi’nin toplumsal arka planı, Versailles’daki politik mücadeleler ya da Marie Antoinette’in tarih karşısındaki suçluluğu filmin asıl meselesi değil. Coppola başka bir yere bakıyor. Bütün o gösterişli dünyanın ortasında, henüz çok genç yaşta kendisine biçilen role sıkışmış bir kadına.  Filmin başındaki sınır sahnesi bu bakışın ipuçlarını veriyor. Avusturya ile Fransa arasındaki ahşap pavyonda Marie’nin üzerindeki kıyafetler çıkarılıyor, eşyaları geride bırakılıyor. Sevdiği köpeği bile artık yanında değil. Sınırı geçerken yalnızca bir ülkeden diğerine gitmiyor; çocukluğundan da ayrılıyor. Bundan sonra onu belirleyecek olan kendi adı ya da kişiliği değil, taşıdığı unvan olacak. Marie Antoinette artık bir hanedanın parçası ve aynı zamanda o hanedanın devamlılığından sorumlu bir beden. Versailles’a geldiğinde bu durum daha da belirginleşiyor. Sa...

Hatırlamak, geçmişe açılan bir pencere değil, bazen camın üzerine yeniden resim yapmaktır.

Resim
  Bazen bir düşünceyle uyanıyorum. Benden önce uyanmış oluyor. Gözlerimi açtığımda odanın içinde, yatağın ayak ucunda sessizce oturuyor. Beni bekliyor mu, yoksa gece boyunca burada mıydı, bilmiyorum. Bazıları tanıdık, bazıları çok eski. Bazılarını ilk kez görüyorum sanıyorum ama yüzlerine biraz dikkat edince çocukluğumdan bir şey taşıdıklarını fark ediyorum. Hiçbiri kendini tanıtmıyor, ben onları tanıyorum. Bir cümle geliyor önce. Sonra bir yüz, sonra bir bakış; bir akşamın içinden kopup gelmiş küçücük bir an. Düşünce elime bir ayna bırakıyor. Çeviriyorum, bir yüzü var. Öbür yüzünü çeviriyorum, başka bir şey. Bir kez daha çeviriyorum; bu kez aynanın içinde bir kapı beliriyor. Kapıyı açıyorum. İçeride dün gece var: Bir masa, iki sandalye, yarım kalmış bir konuşma... “Ben öyle demek istemedim.” Cümle havada asılı kalıyor. Elimi uzatıyorum, dokunamıyorum. Karşımdaki yüzü hatırlamaya çalışıyorum. Gözleri nereye bakıyordu? Kaşları nasıldı? Sesinde gerçekten o tereddüt var mıydı?...

Masada Kalanlar - 402 Numara

Resim
  Yakama takılan o kırmızı “Ziyaretçi” kartına usulca dokunuyorum. İsmini bile bilmediğim bu insanların arasında, bir koltuk kenarında otururken plastik kart bana dışarıdan bir göz olduğumu fısıldıyor. Bu sessiz kalabalığın ortasında geçen yüzleri ve tutunacak bir şey arar gibi hareket eden elleri izleyen geçici bir tanıktan fazlası değilim. Etrafımdaki masalarda, aynı doğrultuda eğilmiş başları izliyorum. Genç bir kadın, önündeki ekranın mavi ışığında gözlerini kırpmadan bir tabloyu aşağı kaydırıyor. Yüzündeki her bir mimik, sanki belirli aralıklarla tekrarlanmak üzere kurulmuş bir saat mekanizmasının parçası gibi.  Yan masada duran bir adam, kulaklığından gelen sesi dinlerken boşta kalan eliyle masanın kenarındaki hayali bir lekeyi tırnağıyla kazıyor. Bir başka masada, orta yaşlı bir kadın bilgisayarının kamerasını küçük bir bantla kapatmış, klavyenin üzerine doğru eğilmiş halde duruyor. Sol elindeki yüzüğü sürekli parmağında çeviriyor. Sonra parmakları duruyor. Saniyelerce ...

Gitmek İsteyene "Neden?" Demeden Önce

Resim
  Marc Forster’ın 2005 yapımı Stay filmi ilk izlendiğinde herkesi aynı yerden yakalayan bir film değil. Kimileri için fazlasıyla gösterişli, hatta yer yer ne yaptığını belli etmekten çok seyircinin kafasını karıştırmaya çalışan bir film. Kimileri içinse bütün o tuhaf geçişlerin, birbirine karışan mekânların ve zaman duygusunun altında oldukça hüzünlü bir hikâye var. Ben ikinci tarafa daha yakınım. Stay ’in asıl meselesi “sonunda ne olacak?” sorusundan çok, bir insanın gerçeklikle bağı koparken çevresinde olup bitenlerin nasıl değişebileceği. Stay zamanı ve mekânı normal bir hikâyedeki gibi kullanmıyor. Bir yerden başka bir yere geçerken arada ne olduğunu bazen fark etmiyoruz bile. Bir karakter başka bir sahnede sanki biraz önceki konuşmanın devamını yapıyormuş gibi karşımıza çıkıyor. Aynı yüzler, aynı cümleler, aynı mekânlar birbirine karışıyor. İlk başta bunlar biraz “bakın, film ne kadar zekice” gösterisi gibi gelebiliyor. Ama film ilerledikçe bu biçimsel oyunların başka bir an...

Çıkmaz Sokak

Resim
Bahar, kahvesinden bir yudum alırken laptopunun ekranındaki "Ataerkil Hegemonya ve Gündelik Dil" başlıklı makalesini düzenliyordu. Tam o sırada mutfaktan Tolga’nın sesi yükseldi: "Hayatım, şu bizim beyaz gömleklerin 'manifestosu' ne zaman bitecek? Akşama halı saha var da, kırışık çıkmayayım çocukların karşısına."  Bahar derin bir nefes aldı. Gözlerini kapatıp içinden yüze kadar saymaya çalıştı ama ancak yediye kadar dayanabildi. "Tolga," dedi, sesindeki her kelimeyi birer akademik tez gibi vurgulayarak. "Gömleklerin 'bizim' değil, senin . Ayrıca ütü yapmak biyolojik olarak X kromozomuna kodlanmış bir görev değil. Toplumsal cinsiyet rollerinin ev içi emeği sömürmesine izin vermeyeceğimi defalarca konuştuk."  Tolga kapı eşiğine yaslandı. Üzerinde çizgili eşofman altı, ayağında beyaz çoraplar vardı. Kafasını hafifçe yana eğip gülümsedi.  "Gözünü seveyim Bahar, iki dakika ütü bas dedik, yine devrim başlattın. Tamam, kapitaliz...

Confess, Fletch: Ciddiyete Hafif Bir Sırıtış

Resim
  Polisiye komedinin tuhaf bir dengesi vardır. Ortada bir cinayet, bir katil ve işini son derece ciddiye alan polisler vardır. Herkesin yüzü asıktır, sorular sorulur, deliller incelenir. Birileri mutlaka bir şey saklıyordur. Birileri de o saklanan şeyin peşindedir. Sonra bir adam çıkıp gelir ve bütün bu kasıntı atmosferin ortasına, sanki yanlışlıkla girmiş gibi kurulup kalır. 2022 yapımı Confess, Fletch ’te Jon Hamm’ın canlandırdığı Fletch tam olarak böyle biri. Fletch’i komik yapan şey sürekli espri patlatması değil. Hatta çoğu zaman komik olmaya çalıştığı bile yok. Mesele, çevresindeki insanların o ölüm kalım ciddiyetine karşı koruduğu mesafe. Kiralık bir apartman dairesinde cesetle karşılaştığında paniklemiyor, bağırmıyor. Polisi arıyor, sonra oturup kahvesini demliyor. Sanki birazdan gelecek olan polisler cesedi değil de evdeki su sızıntısını kontrol edecekler. Bir cinayet mahallinde bulunmak onun dünyasında bir felaket değil; daha çok, kötü başlayan bir günün can sıkıcı teferr...

Suskunlar

Resim
    Işıkları gecenin içinde bile sönmeyen o eski sahafın vitrininde, üzerinde hiçbir isim yazmayan düz, lacivert ciltli bir defter duruyordu. Kenarları yıpranmış, yaprakları sararmış bu defterin altına sahaf tahrir kalemiyle tek bir cümle düşmüştü: “Başkalarının itirafları, sadece sahibinin yüzünü kızartmaz.” Nihal, haftalardır o dükkânın önünden her geçişinde adımlarını yavaşlatıyordu. Otuzlu yaşlarının ortasında, dışarıdan bakıldığında son derece düzenli, lekesiz, sessiz bir hayatı vardı. Ancak göğsünün tam ortasında, adı konmamış bir huzursuzluk büyüyüp duruyordu. Kendi hayatına dair ne bir soru sorabiliyor ne de bir cevap aramaya cesaret edebiliyordu. Cümleleri hep başkalarının etrafında dönüyordu: İşe vaktinde gidip gelen disiplinli adamlar, komşunun aniden biten evliliği, gazetedeki o faili meçhul cinayet haberi, tutkulu ama hüsranla biten o meşhur aşk hikâyeleri... Başkalarının felaketlerini ve gizli tutkularını okurken içinin sızlaması acımasından değil, kendi için...