Kayıtlar

Eylül, 2025 tarihine ait yayınlar gösteriliyor

Baktığını görmek, gördüğünü hissetmek, hissettiğini sorgulamak.

Baktığını görmek, gördüğünü hissetmek, hissettiğini sorgulamak. Görünenden Derine: Attila Marcel’de Anlamın Katmanları ve Düzanlamdan Alt Metne Sessizliğin Felsefi Yolculuğu.  Bir filmin alt anlamlarını, sembollerini, ince işçiliklerini görebilmek için yalnızca “bilgi” değil, aynı zamanda törpülenmemiş, ince, duyarlı bir estetik algı gerekir. Bu aslında hem bir göz terbiyesi hem de bir zihin pratiğidir.  Günümüzün hız çağında her şeyi hızlı tüketiyoruz. Estetik algıysa yavaşlamayı ister. Film izlerken, sahnelerin ritmini, renklerin yerleşimini, kamera hareketlerini sindire sindire gözlemlemek gerekir. Estetik algı sadece “görmek” değil, “hissetmek”tir. Bir filmde rahatsızlık, huzur, merak veya boşluk hissettiğinde, kendine sor: “Neden böyle hissettim?” O duygu seni alt anlamlara götürür. Çünkü yönetmen çoğu kez bu duyguyu yaratmak için sembolleri, renkleri, ritimleri seçmiştir. İnce estetik algı, hem merak ve sezgiyle bakmayı, hem de felsefi/eleştirel okuma alışkanlığı gelişti...

Bir filmi metin gibi ele almak

Sahneleri, sembolleri, sinematografiyi, karakterleri ve anlatı yapısını çözümlemek  film okumak demektir. Burada amaç, filmin görünür yüzeyinin altındaki anlam katmanlarını “çözmek”tir. Daha analitik, akademik ve sistematik bir yaklaşımı çağrıştırır. Film yorumlama ise daha çok kişisel bakış açısını, filmi izleyicinin kendi deneyimleri ve düşünceleriyle harmanlayarak ortaya koymayı içerir. Daha öznel, daha serbesttir. “Ben bu filmde şunu hissettim, bana şunu düşündürdü” gibi. Okuma, yalnızca görünen anlamı almak değil; metindeki (ya da filmdeki) gizli boşlukları, çelişkileri, ertelenmiş anlamları ortaya çıkarmaktır.  Her film bir “metin”dir; ama bu metin tamamlanmış ve kapalı değil, sürekli ertelenen (différance) bir anlam sürecidir. Filmdeki semboller, kamera açıları, sessizlikler, hatta dışarıda bırakılan şeyler bile anlamın parçasıdır. Filmin kendini nasıl sunduğunu, ama aynı zamanda bu sunumun nerede çatladığını göstermek. Örneğin: Bir film kahramanlık hikâyesi gibi görünü...

Kahramanın yolculuğu arketipiyle bilinmeyene adım atma ve dönüşüm filmi

Resim
T he Secret of Kells (2009, Tomm Moore & Nora Twomey) hem görsel dili hem de alt metinleriyle çok özel bir animasyon.  El çizimi, İrlanda mitolojisi ve Kelt sanatından esinlenen görsel tasarım  9. yüzyılda İrlanda’daki Kells manastırında yaşayan genç keşiş Brendan’ın, karanlık güçlerle savaşırken sanatın ve hayal gücünün gücünü keşfetmesi. Brendan, Kells manastırında yaşıyor. Amcası Cellach, manastırı Viking saldırılarına karşı kalın duvarlarla korumaya çalışıyor. Manastıra gelen usta illuminatör Aidan, Brendan’a büyülü bir kitap üzerinde çalıştığını söylüyor. Bu kitap aslında ünlü Kells Kitabı (Book of Kells), yani İrlanda sanatının en önemli eserlerinden biri.  Brendan, kitabı tamamlamak için ormana giriyor ve burada mistik bir varlık olan Aisling (selkie/ruhani varlık) ile tanışıyor. Yolculuğu boyunca hem doğa ile uyum kurmayı hem de korkularını aşmayı öğreniyor. Hikâye, korku ve güvenlik takıntısı (duvarlar) ile sanat ve hayal gücünün açtığı yollar arasındaki karş...

Varoluşun Absürtlüğü Üzerine Bir Alegori

Resim
  Eğer Tanrı varsa, neden masumlar acı çeker? Film bu soruyu sorar ama cevaplamaz. Bu yüzden Serious Man, teodise problemini modern sinemada iyi işleyen yapımlardan biridir. Joel ve Ethan Coen’in 2009 yapımı A Serious Man filmi, görünüşte sıradan bir adamın başına gelen dertleri konu edinirken, aslında Yahudi geleneği, teolojik sorular ve varoluşun absürtlüğü üzerine  felsefi bir metin sunar.  Film, 1960’ların Amerikan taşrasında yaşayan fizik profesörü Larry Gopnik’in hikâyesini anlatır. Larry, ailevi sorunlar, işyerindeki entrikalar, öğrencilerle yaşadığı etik sıkıntılar ve dini rehberlik arayışları arasında sıkışmış bir figürdür. Ancak tüm bu çabalarına rağmen, “anlam” arayışı sürekli ertelenir ve evrenin adaletsizliği Larry’nin üzerine çöker. İncil’de Eyüp, hiçbir suçu olmadan Tanrı’nın sınavlarına maruz kalır ve malını, ailesini, sağlığını kaybeder. Larry’nin hikâyesi de buna benzer şekilde ilerler. Karısı Judith onu terk eder, kardeşi Arthur sürekli başına bela açar...

Hatırlamanın ve Unutmanın Melodisi

Resim
Chomet (Les Triplettes de Belleville, L’Illusionniste) gibi animasyonla tanınmış bir yönetmenin ilk filmi.  Attila Marcel”, görünüşte tuhaf, absürt bir komedi dram gibi dursa da aslında hafıza, travma ve kimlik üzerine bir yolculuk. Paul’ün hikâyesi, geçmişin yükünü taşıyan herkes için evrensel bir anlam barındırıyor. Hatırlamadan özgürleşmek mümkün değil, ama hatırlamak da acı verici bir yolculuk. İki Hala, toplumsal normların ve ailevi baskının karikatürize edilmiş halleridir. Sevgi adı altında kontrol, disiplin ve “uygunluk” dayatırlar. Paul’ün kimliğinin gelişimini engellerler. Onların obsesif ritüelleri, bireysel özgürlük karşısında geleneksel otoriteyi simgeler. Chomet, masalsı bir dille çok ağır bir psikolojik süreci anlatıyor. Karakterler abartılı, dekorlar teatral, olaylar masalsıdır. Bu, hikâyenin travmatik gerçekliğini hafifletirken aynı zamanda izleyiciye ironik bir mesafe sunar. Halaların soğuk ve katı dünyası pastel ve donuk renklerle, Mme Proust’un dünyası ise sıcak,...

Ulaşılamayan aşk, Yabancılaşma ve Zamanın Geçişi

Resim
Wong Kar-wai, sinemasında sıkça işlediği “ulaşılamayan aşk”, “yabancılaşma” ve “zamanın geçişi” temalarını en yoğun şekilde In the Mood for Love’da bir araya getirir. Film, 1962 Hong Kong’unda, dar ve kalabalık apartman dairelerinin, loş koridorların ve sokak lambalarının arasında gelişen, ama hiçbir zaman “tam anlamıyla” yaşanamayan bir aşkın hikâyesini anlatır. Zamanın ritmi, yavaşlatılmış sahneler, tekrar eden müzikler ve geçişler aracılığıyla sürekli hissedilir. Karakterlerin hayatlarında bir “doğru zaman” yoktur; hep biraz geç, biraz eksik, biraz yanlış anda buluşurlar. Wong Kar-wai çoğu sahneyi kapı aralıklarından, aynalardan veya dar kadrajlardan çeker. Bu, izleyiciye “gizlice izliyoruz” hissi verir. Karakterler de sanki hep bir kafesin içinde gibidir. Sonunda ise her şey geçmişin gölgesinde kalır. Wong Kar-wai’nin sinemasında aşk çoğu zaman yakalanamayan bir hayaldir. İki karakterin yakınlaşması her defasında bir bakış, bir omuz teması ya da bir merdiven başında duran sigara du...