Kayıtlar

Sinema Ontolojisi Üzerine Edebi Deneme etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

Hikâyeyi Anlatmak Değil, Sinemaya Dönüştürmek

Resim
  “İyi bir film, iyi bir hikâye anlatmaktan çok, iyi bir hikâyeyi iyi anlatma meselesidir.” Bu düşünce, sinemanın en temel meselelerinden birine işaret eder: Bir filmin değerini yalnızca anlattığı hikâye belirlemez. Asıl önemli olan, o hikâyeye nasıl bakıldığı, nasıl yorumlandığı ve nasıl sinemasal bir deneyime dönüştürüldüğüdür. Çünkü iyi bir hikâye, tek başına iyi bir film demek değildir. Bir adam karısını kaybetmiştir. Yıllar sonra onun yaşadığı eve geri döner, eski eşyaların arasında bir mektup bulur ve geçmişiyle yüzleşir. Kâğıt üzerinde bakıldığında bu, son derece tanıdık bir hikâyedir. Hatta doğru işlendiğinde etkileyici de olabilir. Fakat aynı hikâye, karakterin geçmişini uzun diyaloglarla anlatarak, duyguyu müzikle sürekli destekleyerek ve seyirciye ne hissetmesi gerektiğini açıkça göstererek de çekilebilir. Ya da adamın eve girişini sessizlik içinde izleyebiliriz. Masanın üzerindeki eski bir bardağa, açılmakta zorlanan bir çekmeceye, karakterin mektubu okumadan önce g...

Annihilation – Parıltı'nın İçinde Benliğin Çözülüşü | Film İncelemesi

Resim
  Parıltı’nın İçinde Kendini Kaybetmek: Alex Garland ve Annihilation Aksiyon yüklü, uzaylıların dünyayı bastığı dümdüz bir bilim kurgu izlemek niyetiyle Annihilation ’ın karşısına oturduysanız, büyük ihtimalle ilk bir saatin sonunda ekrana boş boş bakıp "Biz ne izliyoruz şu an?" demişsinizdir. Ve açıkçası, Alex Garland’ın tam olarak istediği şey de bu. Ex Machina ile yapay zekaya soğukkanlı bir bakış atan Garland, bu kez Jeff VanderMeer’ın romanını alıp bizi Lovecraftvari bir kâbusun, "New Weird" türünün ortasına bırakıyor. Filmin merkezindeki Parıltı (Shimmer), alışıldık bilim kurgu örneklerindeki gibi dünyayı yok etmeye gelen uzaylıların üssü falan değil. Burası bir prizma. İçeri giren her şeyi; ışığı, sesi, genleri ve en önemlisi insanların zihnini kırıp yeniden birleştiriyor. Dışarıdan bakınca ağaçlardan insan siluetlerinin büyüdüğü, geyik boynuzlarının dallara dönüştüğü büyüleyici bir cenneti andırıyor. Parıltı, izleyiciyi doğanın çıldırtıcı bir estetikle yeni...

Hakikatin Kadrajı: Sinemada Görünürlük ve Geri Çekilme

Resim
  Felsefi olarak film, anlamı taşıyan bir kap değil; anlamın ortaya çıkabileceği bir açıklık alanıdır. Bu ayrım belirleyicidir. Çünkü taşıyıcı olmak, sabit bir içeriğe sahip olmayı; imkân olmak ise belirsizliği, açıklığı ve eksikliği içerir. Sinema tam da bu eksiklik üzerinden düşünmeye zorlar. Gösterdiği kadar saklayan, söylediği kadar susturan bir görme rejimi kurar. Heidegger’in aletheia kavramı burada yol göstericidir. Hakikat, bir perdenin tamamen aralanması değil; açılma ile örtülmenin eşzamanlı hareketidir. Bir şey görünür olurken, başka bir şey zorunlu olarak geri çekilir. Film, bu ontolojik hareketin görsel karşılığıdır. Kadraj hakikati sunmaz; onun sınırlarını çizer. Kamera neyi gösteriyorsa, aynı anda neyi göstermediğini de ilan eder. Bu nedenle film izlemek, dünyayı “görmek” değil; dünyaya nasıl bakmamız gerektiğine dair bir davete maruz kalmaktır. Sinemanın görme biçimi doğal değildir; inşa edilmiştir. Kadraj, ışık, süre, ritim ve ses dünyayı belirli bir şekilde açar....

Kimse “yanlış” film sevmez; her tercih, kişinin kendi içsel manzarasının izdüşümüdür.

Resim
            Kimse “yanlış” film sevmez; her tercih, kişinin kendi içsel manzarasının izdüşümüdür. Sinemayı anlamak, yalnızca görüntülere bakmak değil; o görüntülerle düşünmeyi öğrenmektir. Ancak bu öğrenme bir anda gerçekleşmez. Sinema zevki, tıpkı insan bilincinin gelişimi gibi, katmanlı ve dönüşen bir süreçtir. Her izleyici, sinemaya önce kendi duygusal, kültürel ve psikolojik donanımıyla yaklaşır. Dolayısıyla “amatör bir filmi bile çok iyi bulmak” bir eksiklik değil, estetik yolculuğun doğal başlangıç noktasıdır. Eğer biri amatör bir filmi “harika” buluyorsa, o kişide sinemaya dair duygusal bir açıklık vardır; ama bu açıklık estetik ölçütlerle henüz işlenmemiştir. Örneğin birisi Beau is Afraid ’i saçma bulabilir; bir diğeri onu modern varoluşsal korkunun grotesk bir temsili olarak görebilir. Her iki görüş de değerlidir, yeter ki film, düşünmeye zemin hazırlasın. Dolayısıyla sinemayı beğeni alanından düşünce alanına taşımak gerekir. İyi film, herk...

Gerçekliğin Mumyalanması

Resim
  Gerçekliğin Mumyalanması   Görsel tercihlerin politik yükü  sinematografik tercihlerin arkasında duran dünya görüşlerinde saklıdır. André Bazin, sinemayı “gerçekliğin mumyalanması” olarak tanımlamıştı. Her kare, zamanın dokusunu dondurur, varlığın izini taşırdı. Sinema, ışığın gümüş haleye kazınmasından dijital pikselin sayısal koduna geçişe dek dünyayı “görme” biçimimizi dönüştürdü. Film, bir dünyayı temsil etmek yerine bir bilinç durumunu inşa etmeye başladı. Böylelikle izleyici o dünyanın öznesi değil, o dünyanın malzemesi hâline geldi. Sinema, salt görsel bir eğlence değil; zamanın, mekânın, anlatının ve izleyicinin zihninin kesiştiği karmaşık bir düşünsel pratik alandır. Bir film perdeye yansırken yalnızca bir öykü anlatılmaz  ışık, kurgu, ses, oyunculuk ve çerçeveleme aracılığıyla dünya yeniden inşa edilir; gerçekliğin parçaları seçilir, yeniden düzenlenir ve izleyicinin algısına sunulur. Sinema, bu yüzden, hem epistemolojik bir araç hem de estetik b...

Baktığını görmek, gördüğünü hissetmek, hissettiğini sorgulamak.

Baktığını görmek, gördüğünü hissetmek, hissettiğini sorgulamak. Görünenden Derine: Attila Marcel’de Anlamın Katmanları ve Düzanlamdan Alt Metne Sessizliğin Felsefi Yolculuğu.  Bir filmin alt anlamlarını, sembollerini, ince işçiliklerini görebilmek için yalnızca “bilgi” değil, aynı zamanda törpülenmemiş, ince, duyarlı bir estetik algı gerekir. Bu aslında hem bir göz terbiyesi hem de bir zihin pratiğidir.  Günümüzün hız çağında her şeyi hızlı tüketiyoruz. Estetik algıysa yavaşlamayı ister. Film izlerken, sahnelerin ritmini, renklerin yerleşimini, kamera hareketlerini sindire sindire gözlemlemek gerekir. Estetik algı sadece “görmek” değil, “hissetmek”tir. Bir filmde rahatsızlık, huzur, merak veya boşluk hissettiğinde, kendine sor: “Neden böyle hissettim?” O duygu seni alt anlamlara götürür. Çünkü yönetmen çoğu kez bu duyguyu yaratmak için sembolleri, renkleri, ritimleri seçmiştir. İnce estetik algı, hem merak ve sezgiyle bakmayı, hem de felsefi/eleştirel okuma alışkanlığı gelişti...