Kayıtlar

Tematik Film Analizi etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

Bir Babanın Geç Kalmışlığı Üzerine - En sevdiğim

Resim
  İnsan, çocukluğunda eksikliğini duyduğu şeyleri büyüdüğünde de yanında taşıyor. Yıllar geçiyor, hayat değişiyor ama bazı karşılaşmalar eski meseleleri yeniden önümüze getiriyor. The Beloved filmini izlerken, yıllar sonra yeniden karşılaşan bir baba ile kızının hikâyesinde beni en çok düşündüren şey, insanın en yakınındaki kişiye bile ne kadar uzak düşebileceğiydi.  Esteban, sinema dünyasında kendisine sağlam bir yer edinmiş, ne istediğini bilen ve kararlarının uygulanmasına alışmış bir yönetmen. Bir zamanlar kızından uzaklaşmış, kendi hayatını yaşamayı seçmiş. Yıllar sonra Emilia'yla yeniden ilişki kurmak istediğinde ona yönettiği filmde başrol teklif ediyor. Birlikte çalışmak, vakit geçirmek, belki de aralarındaki mesafeyi kapatmak istiyor. Fakat Esteban'ın hesaba katmadığı bir şey var: Emilia'nın hayatı, o yokken de devam etmiş. Üstelik o yılların bıraktığı izler hâlâ orada.   Esteban'ın insanlarla kurduğu ilişkide yönetmen kimliğinin etkisi hissediliyor. Olay...

Şeker Kaplamalı Bir Kâbus: Yetenekli Genç Kadın

Resim
  Carey Mulligan’ın canlandırdığı Cassie’nin hayatını altüst eden, geçmişte en yakın arkadaşı Nina’nın yaşadığı cinsel saldırı ve herkesin bunu üç maymunu oynayarak geçiştirmesi. Nina’nın dünyası darmadağın olurken suçlunun ve onu koruyanların hayatlarına hiçbir şey olmamış gibi devam etmesi, Cassie’nin adalet terazisini şirazesinden çıkarıyor. Bütün derdi sadece cezasızlık değil; asıl mesele, insanların bu pisliği bu kadar kolay sindirebilmesi. Geceleri barlarda sarhoş taklidi yapıp kendisinden faydalanmaya çalışan "düzgün" tiplerin karşısına dikilmesi de bu yüzden. O erkeklerin, ortalıkta savunmasız kimse yokken ne kadar kibar, sıkışınca ise ne kadar küçülebildiklerini yüzlerine vurmak istiyor. Emerald Fennell, böylesine karanlık bir hikâyeyi geleneksel bir intikam geriliminin kasvetli atmosferine hapsetmek yerine, pastel renkler, özenle kurulmuş kadrajlar ve neşeli pop şarkılarıyla anlatıyor. Gördüğümüz dünya ile anlatılan hikâye arasında sürekli bir uyumsuzluk var. Şeke...

Otomatik Portakal: Sinema, İktidar ve İtaat Üzerine

Resim
  Otomatik Portakal’ı ilk izlediğim anı dün gibi hatırlıyorum. Salondan çıktığımda kafamı kurcalayan şey sadece Alex’in o patolojik şiddet eğilimi ya da fonda çalan Beethoven eşliğindeki tuhaf, sürrealist sahneler değildi. Film, benim sinemayla kurduğum bağı tamamen değiştirdi. O güne kadar filmleri daha çok hikâyesi, karakter derinliği ya da görsel estetiği üzerinden okuyan biriydim. Kubrick bana sinemanın başlı başına bir düşünme biçimi olabileceğini gösterdi. Bir film sadece bir hikâye anlatmakla kalmayıp insanın dünyayı, iktidarı ve hatta kendi zihnini algılama biçimini altüst edebiliyormuş, onu fark ettim. Açıp baktığınızda Alex’in hikâyesi sıradan bir suç ve ceza anlatısı gibi görünür: Kontrolden çıkmış bir suçlu yakalanır, hapse atılır ve tıp vasıtasıyla "ıslah" edilmeye çalışılır. Fakat filmi asıl rahatsız edici ve zamansız kılan şey, Alex’in bireysel vahşetinden ziyade devletin o vahşet karşısında takındığı tutumdur. Alex’in yaptıkları elbette savunulacak gibi deği...

Don Kişot'u Öldüren Adam

Resim
Bir sabah uyanıp dünyaya baktığımızda her şey yerli yerinde görünür. Evler evdir, sokaklar sokak, insanlar kendi isimlerinin ve alışkanlıklarının içinde yaşar; eşyaların ne olduğu, ne işe yaradığı, yolların nereye çıktığı aşağı yukarı bellidir. Bir ağaca baktığımızda onun bir ağaç olduğunu biliriz, bir değirmenin karşısına geçtiğimizde ise orada gördüğümüz şeyin bir değirmen olduğunu düşünürüz. Dünya kendisini bize uzun zamandır açıklamış gibidir ve biz de bu açıklamayı sorgulamadan kabul ederiz. Belki de yetişkin olmanın en görünmez taraflarından biri budur: Bir süre sonra dünyayı yeniden keşfetmek yerine, onun daha önce yapılmış açıklamalarını kullanmaya başlarız. Don Kişot'un dünyası ise böyle değildir. O, önüne konulan açıklamalarla yetinmez. Bir yel değirmeninin kollarını döndüren rüzgârda devlerin hareketini görür, köhne bir hanı bir kaleye dönüştürür, sıradan bir köylü kadınını kendi zihninde Dulcinea'ya çevirir. Onun için yollar yalnızca bir yerden başka bir yere ulaşma...

Davet: Bir Evliliğin İçine Sızan Yabancılar

Resim
Bir akşam yemeği sahnesi izliyorsak, o masanın bir süre sonra bir hesaplaşma yerine dönüşeceğini biliriz. Olivia Wilde’ın Davet’te kurduğu sofra da bundan farklı değil. Fakat filmin derdi, şık bir evin salonunda oturan insanların yüzeyselliğini göstermekten çok, bu sofrayı yavaş yavaş bir evlilik sorgusuna dönüştürmek. Joe ile Angela’nın ilişkisi, “kötü gitmeyen ama artık iyi de gitmeyen” evliliklerden. Ortada büyük bir ihanet, bitmek bilmeyen kavgalar ya da dramatik bir kopuş yok. Onları birbirinden uzaklaştıran daha sıradan bir şey: zaman. Birlikte geçirilen yıllar, söylenmeyenler, ertelenen arzular ve gündelik hayatın alışkanlıkları, fark ettirmeden iki insanın arasına mesafe koymuş. Tam o sırada üst kattaki komşular Hawk ve Piña çıkageliyor. Beklenmedik bir anda kapıda belirmeleriyle evin içindeki hava bir anda değişiyor. Komşu çiftin rahatlığı ve cinselliği konuşmaktan çekinmemeleri, ilk bakışta filmi “açık ilişki ve özgürlük” üzerine bir hikâyeye dönüştürecekmiş gibi görünüyo...

Dünyanın Sonundan Daha Kötü Bir Şey Var: Dünyanın Sonunu Anlatmak

Resim
  The Dog Stars sinema salonunda bittiğinde aklımda hikâyeden çok berrak bir duygu kaldı: Eksiklik. Kötü bir filmden çıktıktan sonra hissedilen o ucuz “vaktimi boşa harcadım” pişmanlığı değil bu; daha başka, daha rahatsız edici bir şey. Filmin içinde gerçekten büyük bir yapıtın olabileceğini hissediyorsunuz ama film bir türlü oraya varamıyor. Sanki elinizin altında çok daha güçlü bir şey varmış da, onu sonuna kadar göremeden film bitmiş gibi. Belki de Ridley Scott’ın bu yeni hamlesinin asıl trajedisi tam olarak burada başlıyor. Scott’ın önümüze serdiği tablo, insanlığın kitlesel ölçekte silindiği, kurumların çöktüğü ve devletin buharlaştığı tanıdık bir enkaz. İnsanlar artık birer yurttaş değil; uçsuz bucaksız Amerika coğrafyasında birkaç silah, biraz yiyecek ve geçmişten kalma alışkanlık kırıntılarıyla tutunmaya çalışan insanlar. Fakat bu virane coğrafya ister istemez temel bir soruyu dayatıyor: İnsanlık gerçekten yok olduğunda geriye ne kalır? İlk bakışta cevap basit: Güç, şiddet,...

Gitmek İsteyene "Neden?" Demeden Önce

Resim
  Marc Forster’ın 2005 yapımı Stay filmi ilk izlendiğinde herkesi aynı yerden yakalayan bir film değil. Kimileri için fazlasıyla gösterişli, hatta yer yer ne yaptığını belli etmekten çok seyircinin kafasını karıştırmaya çalışan bir film. Kimileri içinse bütün o tuhaf geçişlerin, birbirine karışan mekânların ve zaman duygusunun altında oldukça hüzünlü bir hikâye var. Ben ikinci tarafa daha yakınım. Stay ’in asıl meselesi “sonunda ne olacak?” sorusundan çok, bir insanın gerçeklikle bağı koparken çevresinde olup bitenlerin nasıl değişebileceği. Stay zamanı ve mekânı normal bir hikâyedeki gibi kullanmıyor. Bir yerden başka bir yere geçerken arada ne olduğunu bazen fark etmiyoruz bile. Bir karakter başka bir sahnede sanki biraz önceki konuşmanın devamını yapıyormuş gibi karşımıza çıkıyor. Aynı yüzler, aynı cümleler, aynı mekânlar birbirine karışıyor. İlk başta bunlar biraz “bakın, film ne kadar zekice” gösterisi gibi gelebiliyor. Ama film ilerledikçe bu biçimsel oyunların başka bir an...

Confess, Fletch: Ciddiyete Hafif Bir Sırıtış

Resim
  Polisiye komedinin tuhaf bir dengesi vardır. Ortada bir cinayet, bir katil ve işini son derece ciddiye alan polisler vardır. Herkesin yüzü asıktır, sorular sorulur, deliller incelenir. Birileri mutlaka bir şey saklıyordur. Birileri de o saklanan şeyin peşindedir. Sonra bir adam çıkıp gelir ve bütün bu kasıntı atmosferin ortasına, sanki yanlışlıkla girmiş gibi kurulup kalır. 2022 yapımı Confess, Fletch ’te Jon Hamm’ın canlandırdığı Fletch tam olarak böyle biri. Fletch’i komik yapan şey sürekli espri patlatması değil. Hatta çoğu zaman komik olmaya çalıştığı bile yok. Mesele, çevresindeki insanların o ölüm kalım ciddiyetine karşı koruduğu mesafe. Kiralık bir apartman dairesinde cesetle karşılaştığında paniklemiyor, bağırmıyor. Polisi arıyor, sonra oturup kahvesini demliyor. Sanki birazdan gelecek olan polisler cesedi değil de evdeki su sızıntısını kontrol edecekler. Bir cinayet mahallinde bulunmak onun dünyasında bir felaket değil; daha çok, kötü başlayan bir günün can sıkıcı teferr...

Geçmişin Hapishanesinde Bir Anne

Resim
  Filmin en güçlü tarafı, yetişkin bir insanın içinde hâlâ yaşayan çocuğu göstermesidir. Lowry dış dünyada kendine bir yer edinmiş, sanat tarihinde iz bırakmış bir ressamdır. Fakat annesinin yanında bütün bu kimlikler geri çekilir. Geriye, tek bir kabul cümlesini bekleyen bir oğul kalır. Onca insan tarafından görülen bir sanatçı, hayatındaki en önemli kişi tarafından görünmez olmuştur.  Elizabeth karakteri de kolay bir yere yerleştirilemez. Film onu yalnızca sevgisiz ya da acımasız bir anne olarak çizmez. Onun sertliğinin altında kendi hayatına duyduğu kırgınlık vardır. Gerçekleşmemiş hayaller, kaybedilmiş ihtimaller ve yaşlanmanın getirdiği pişmanlıklar, zamanla oğlunun üzerine düşen ağır bir gölgeye dönüşür. Elizabeth, oğlunu olduğu haliyle görmek yerine, kendi geçmişinin içinde okumaya başlar. Bu ilişkiyi acı verici yapan da tam olarak budur: Lowry annesinden uzaklaşmaya çalışmaz. Onun peşinden gitmeye devam eder. Beklediği şey büyük bir sevgi gösterisi değildir; yalnızca b...

Annihilation – Parıltı'nın İçinde Benliğin Çözülüşü | Film İncelemesi

Resim
  Parıltı’nın İçinde Kendini Kaybetmek: Alex Garland ve Annihilation Aksiyon yüklü, uzaylıların dünyayı bastığı dümdüz bir bilim kurgu izlemek niyetiyle Annihilation ’ın karşısına oturduysanız, büyük ihtimalle ilk bir saatin sonunda ekrana boş boş bakıp "Biz ne izliyoruz şu an?" demişsinizdir. Ve açıkçası, Alex Garland’ın tam olarak istediği şey de bu. Ex Machina ile yapay zekaya soğukkanlı bir bakış atan Garland, bu kez Jeff VanderMeer’ın romanını alıp bizi Lovecraftvari bir kâbusun, "New Weird" türünün ortasına bırakıyor. Filmin merkezindeki Parıltı (Shimmer), alışıldık bilim kurgu örneklerindeki gibi dünyayı yok etmeye gelen uzaylıların üssü falan değil. Burası bir prizma. İçeri giren her şeyi; ışığı, sesi, genleri ve en önemlisi insanların zihnini kırıp yeniden birleştiriyor. Dışarıdan bakınca ağaçlardan insan siluetlerinin büyüdüğü, geyik boynuzlarının dallara dönüştüğü büyüleyici bir cenneti andırıyor. Parıltı, izleyiciyi doğanın çıldırtıcı bir estetikle yeni...

The Backrooms

Resim
  The Backrooms, klasik bir "korku labirenti" hikayesini aşarak postmodern döneme ait kolektif bir panik atağın somutlaşmış haline dönüşür. Geleneksel korku filmleri gibi bizi karanlıktan ya da bilinmeyen canavarlardan korkutmaz; tam aksine fazla aydınlık olan, çok iyi bildiğimiz ve her gün içinden geçtiğimiz o ruhsuz, yapay dünyayla yüzleştirir. Filmin arkasındaki itici güç olan ASYNC araştırma enstitüsü; 20. yüzyılın Soğuk Savaş dönemi ve sonrasındaki kontrolsüz bilimsel kibrin bir temsilidir. ASYNC, manyetik bozulma sistemini çalıştırıp "Karmaşık" adını verdikleri bu boyuta kapı açtığında, aslında modern kapitalizmin en büyük rüyasını gerçekleştirdiğini sanır. Ancak Backrooms coğrafi bir "mekan" değil, gerçekliğin dokusunda açılmış iltihaplı bir yaradır. İnsanlık burayı anlamaya ve evcilleştirmeye çalıştıkça, boyut bu yabancı maddeleri reddeder ve kendi yapay ekosistemiyle onları yutar. Fransız sosyolog Marc Augé, modern dünyada kimliksiz, tarihsiz ...