Bir Babanın Geç Kalmışlığı Üzerine - En sevdiğim
İnsan,
çocukluğunda eksikliğini duyduğu şeyleri büyüdüğünde de yanında taşıyor. Yıllar
geçiyor, hayat değişiyor ama bazı karşılaşmalar eski meseleleri yeniden önümüze
getiriyor. The Beloved filmini izlerken, yıllar sonra yeniden karşılaşan
bir baba ile kızının hikâyesinde beni en çok düşündüren şey, insanın en
yakınındaki kişiye bile ne kadar uzak düşebileceğiydi.
Esteban, sinema dünyasında kendisine sağlam bir yer edinmiş, ne istediğini bilen ve kararlarının uygulanmasına alışmış bir yönetmen. Bir zamanlar kızından uzaklaşmış, kendi hayatını yaşamayı seçmiş. Yıllar sonra Emilia'yla yeniden ilişki kurmak istediğinde ona yönettiği filmde başrol teklif ediyor. Birlikte çalışmak, vakit geçirmek, belki de aralarındaki mesafeyi kapatmak istiyor. Fakat Esteban'ın hesaba katmadığı bir şey var: Emilia'nın hayatı, o yokken de devam etmiş. Üstelik o yılların bıraktığı izler hâlâ orada. Esteban'ın insanlarla kurduğu ilişkide yönetmen kimliğinin etkisi hissediliyor. Olayları yönlendirmeye, karar vermeye, hikâyenin nasıl ilerleyeceğini belirlemeye alışmış. Kızına yaklaşırken de biraz böyle davranıyor. Ona bir rol veriyor, bir çalışma alanı açıyor, kendi dünyasına davet ediyor. Ancak Emilia, yeniden yazabileceği bir senaryonun karakteri değil. Kendi geçmişi, kırgınlıkları ve babasından bağımsız kurduğu bir hayatı var. Esteban kızına ulaşmak istiyor ama onun dünyasına girmek yerine kendi dünyasının kapılarını açıyor. Aradaki fark küçük görünse de ilişkilerde bazen bütün mesafe bu kadar. Emilia'nın babasına karşı tutumu da yalnızca öfkeden ibaret değil. Ondan uzak durmaya çalışırken ilgisini de önemsiyor. Yeniden yakınlaşma ihtimaline temkinli yaklaşıyor; çünkü geçmişte yaşananların tekrarlanmasından çekiniyor. Kendi hayatını kurmuş, bağımsızlığını kazanmış olsa da babasının gözünde bir yerinin olmasını istiyor. Çocukken beklediği bir şeyi yetişkin olduğunda da beklemek insanın kolayca vazgeçebildiği bir şey değil.
İkisi de ortak geçmişlerini kendi hafızalarından anlatıyor. Esteban'ın hatırladıklarıyla Emilia'nın yaşadıkları aynı değil. Bir baba için sıradan bir ayrılık olan şey, çocuk için yıllarca süren bir bekleyişe dönüşmüş olabilir. Esteban kendi kararlarının gerekçelerini hatırlarken Emilia o kararların hayatında bıraktığı izlerle yaşıyor. Aynı geçmişin iki ayrı insanda bambaşka karşılıklar bulması... Emilia'nın hayatında en büyük yeri, hiç yaşanmamış bir yakınlık kaplıyor. Baba ile kızın bir film setinde buluşması, aralarındaki ilişkiyi daha da karmaşık hâle getiriyor. Esteban yönetmen, Emilia oyuncu. Kişisel yakınlaşma çabası, mesleki bir güç ilişkisiyle iç içe geçiyor. Esteban'ın bir sahneye ilişkin eleştirisi Emilia için yalnızca oyunculuğuna yönelik bir yorum olarak kalmıyor; babasının onayını kazanma arzusuna da dokunuyor. Esteban ise kızına bir fırsat sunduğunu düşünürken, onun üzerinde yeniden söz sahibi olmanın rahatlığına kapılabiliyor. Setin içinde yönetmenle oyuncu, setin dışında baba ile kız var. Ama bu iki ilişki birbirinden pek de ayrı durmuyor. Esteban'ın gerçekten kızını tanımak mı istediği, yoksa onu yeniden hayatına dâhil ederek kendi geçmişindeki eksikliği mi gidermeye çalıştığı sorusu film boyunca aklımda kaldı. Pişmanlık duymak, insanı geçmişte yaptıklarıyla yüzleştirebilir; fakat karşı tarafın yaşadıklarını ortadan kaldırmaz. Geçmişte yapılmayanların bugün telafi edilmesini istemek anlaşılır bir arzu. Ne var ki insan, kendi pişmanlığının karşısındaki kişiye de bir anlam ifade edeceğini varsayabiliyor. Emilia'nın yaşadıkları, Esteban'ın telafi etme isteğinden daha eski ve daha derin.
Filmin sinema ile hayat arasında kurduğu ilişki de bu yüzden yerli yerine oturuyor. Esteban başkalarının hikâyelerini anlatan, karakterleri yöneten bir yönetmen. Bir sahneyi yeniden çekebilir, bir diyaloğu değiştirebilir, beğenmediği bir sonu baştan yazabilir. Kendi hayatında ise böyle bir imkânı yok. Geçmişte söylenmemiş bir sözün, gidilmemiş bir ziyaretin, beklenip gelinmemiş bir akşamın yerine yenisini koyamıyor. Sinemada kurguya hükmedebilen birinin kendi hayatının kurgusu karşısında bu kadar çaresiz kalması filmin hoş bir çelişkisi. Javier Bardem, Esteban'ı kolayca kötü bir baba portresine indirgemeden canlandırıyor. Karşımızda yakınlık kurmak isteyen ama kendi alışkanlıklarından da vazgeçemeyen, pişmanlıkla kibir arasında gidip gelen bir adam var. Bardem'in bakışlarında ve beden dilinde bu çelişkiyi görmek mümkün. Emilia öfkesinin altında saklı kırılganlığı iyi taşıyor. İki oyuncu arasındaki gerilim, yılların biriktirdiği mesafeyi uzun açıklamalara ihtiyaç duymadan hissettiriyor.
Filmin adı, Sevilen kişi. Birini sevmekle ona sevildiğini hissettirmek aynı şey mi? Esteban kızını seviyor olabilir. Fakat bu sevginin Emilia'nın çocukluğunda nasıl bir karşılık bulduğu ayrı bir mesele. Sevgi insanın içinde var olabilir; ama karşı tarafa ulaşmadığında onun hayatında pek bir şey değiştirmiyor. Filmde zaman zaman karşımıza çıkan siyah-beyaz sahneler de geçmiş duygusunu güçlendiriyor. Renklerin çekildiği bu görüntülerde zaman biraz duruyor sanki. Bugünle geçmiş, gerçeklikle kurgu birbirine karışırken karakterlerin hafızasında kalanlara yaklaşıyoruz. Bu sahneler bana geçmişin yalnızca hatırlanan bir şey olmadığını, bugünün içinde yaşamaya devam ettiğini düşündürdü. Bazı anılar geride kalmıyor; insanın bugünkü ilişkilerine karışıp duruyor.
Filmi bitirdiğimde aklımda baba ile kızın yeniden bir araya gelmiş olması değil, birbirlerine neden hâlâ bu kadar uzak oldukları kaldı. Aynı masaya oturmak, aynı filmde çalışmak, birlikte zaman geçirmek aradaki mesafeyi kendiliğinden kapatmıyor. İkisi de kendi hikâyesinin anlaşılmasını bekliyor. The Beloved, birbirini seven insanların bile birbirlerinin hayatında nasıl derin yaralar açabildiğini anlatıyor. Aynı aileye mensup olmak, ortak bir geçmişi paylaşmak, hatta birbirini sevmek yakınlık kurmaya yetmiyor. Esteban ile Emilia'nın hikâyesinde insanın içini burkan şey, aralarında sevginin hiç bulunmamış olması değil; sevginin zamanında gereken biçimde gösterilememiş olması.
Bazı insanlar birbirlerine geç kalıyor. Daha da acısı, bazen geç kaldıklarını anladıklarında aradaki mesafenin ne kadar büyüdüğünü fark ediyorlar.

Yorumlar
Yorum Gönder