Kayıtlar

Felsefi / Tematik Film Analizi etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

CACHÉ (SAKLI): İnsan Kendinden Neyi Saklar?

Resim
  İnsanların kendileri hakkında anlattıkları hikâyelere ne kadar inandıklarını hiç düşündünüz mü? Çoğumuz kendimizi belirli ilkeleri, doğruları ve değerleri olan insanlar olarak görürüz. Geçmişimize dönüp baktığımızda da genellikle kendimizi haklı çıkaracak bir açıklama buluruz. Bazen bir davranışımızı koşullara bağlar, bazen başkasının hatasını öne çıkarır, bazen de yaşananları hatırlamamayı tercih ederiz. Bir süre sonra kendi anlattığımız hikâyeye biz de inanmaya başlarız. Peki, başkalarının hayatında bıraktığımız izler de bizim hatırladığımız kadar önemsiz midir? Yoksa bazı şeyleri unutmayı seçerek kendimizle barışık olduğumuzu mu düşünüyoruz? Michael Haneke'nin Caché filmi beni en çok bu sorular üzerine düşündürdü. Film, Paris'te yaşayan Georges ve Anne Laurent çiftinin evinin önünde çekilmiş uzun bir görüntüyle başlıyor. Birileri aileyi uzaktan izliyor ve kaydettikleri görüntüleri onlara gönderiyor. Kasetlerin ardındaki gizem, Georges'un çocukluğunda yaşadığı bir olay...

Armand - Doğruyu Ararken Kendimizle Ne Kadar Yüzleşebiliyoruz?

Resim
  Armand ’ı izlerken ilkokul çağındaki iki çocuk arasında yaşandığı iddia edilen bir olayın perde arkasını merak etmekten ziyade; bir belirsizlik anında biz yetişkinlerin nasıl çileden çıkabildiğini, peşin hükümlerimizi "gerçek" diye nasıl pazarlayabildiğimizi ve kendi doğrularımızı korumak adına nerelere kadar varabileceğimizi izledim. Hikâye, mesai saati bitmiş, boşalmaya başlayan bir okul binasında geçiyor. Seyirciye detayları tam olarak verilmeyen o gizemli "olay"ın ardından iki çocuğun ebeveynleri ve okul yönetimi aynı masanın etrafında buluşuyor. Dışarıdan bakıldığında herkes gerçeği ortaya çıkarmaya çalışan duyarlı yetişkinler gibi. Ancak toplantı uzayıp hava ağırlaştıkça insan ister istemez fark ediyor: Belki de kimsenin derdi çocukların ne yaşadığı veya hissettiği değil. Masada sanki herkes kendi korkularını, geçmişten kalan hesaplaşmalarını ve birbirlerine duydukları örtük öfkeyi savunma telaşına düşüyor. İnsan gerçekten hakikati mi arar, yoksa sadece kend...

Hatırladığımız kişi gerçekten biz miyiz?

Resim
  Bir sabah uyanıyorsunuz ve zihniniz kapkaranlık. Kim olduğunuz, neyi sevdiğiniz, kimi kaybettiğiniz… Hiçbirini hatırlamıyorsunuz. Eviniz aynı ev. Sokaklar bildiğiniz sokaklar. İnsanlar bir yerlere yetişme telaşında. Yalnızca siz kendi hayatınızın dışına düşmüşsünüz. Christos Nikou’nun Elmalar ı ( Mila ), böyle bir kopuşun ortasında başlıyor. Aris, aniden ortaya çıkan bir hafıza kaybı salgınının kurbanlarından biri. Kim olduğunu, nereden geldiğini bilmiyor. Önüne yeni bir hayat kurabilmesi için bir program konuyor. Sinemaya gidecek, bisiklete binecek, dans edecek, doğum günü kutlayacak. Bütün bunları da fotoğraflayacak. Sanki geçmişi olmayan birine, hazır bir geçmiş veriliyor. Aris, yetişkin bir bedenin içinde yeniden yaşamayı öğrenirken film yavaş yavaş başka bir yere kayıyor. Mesele artık yalnızca hafızanın kaybı değil; insanın geçmişi olmadan nasıl bir kimlik kurabileceği. Bizi biz yapan şey gerçekten hatırladıklarımız mı? Aris'in zihninden geçmişi çekip aldığınızda yalnızca an...

Yaşamak için neyi korumaya çalışıyorum?

Resim
  Gürültülü bir dünyanın içinde küçücük alışkanlıkların, kırılgan rutinlerin ve insanın kendi varoluşunu koruma çabasının filmidir Microhabitat . Başkarakter Miso; düzenli bir işi, evi veya geleceğe dair büyük planları olmadığı için modern dünyanın ölçülerine göre "başarısız", amaçsız ve hayata tutunamamış biri gibi görünür. Aslında onun asıl meselesi bir başarısızlık hikayesi değil; dünyanın dayattığı yaşam biçimine bilinçli bir mesafe koymasıdır. Herkes sisteme uyum sağlamak için kendinden biraz daha vazgeçerken, Miso’nun küçücük zevklerini korumaktaki inadı neredeyse politik bir tavra dönüşür. Miso’nun en dikkat çekici yanı, hayatı büyük ideallerle değil küçük zevklerle savunmasıdır. Sigarası, viskisi, sevdiği adam ve sakin bir akşam… Bunlar dışarıdan bakıldığında sıradan, hatta önemsiz görünür. Oysa film boyunca bu küçük alışkanlıklar, onun varoluşunun son sığınağına dönüşür. Çünkü modern sistem insandan önce tam da bunları alır: keyfi, yavaşlığı ve nefes alma alanını. ...

Amor Fati’nin Reddi: Yazgısıyla Savaşan İnsanın Anatomisi

Resim
  Son Evlat, klasik western anlatısının tozlu yüzeyini kazıyıp altından daha ilkel, daha kadim bir korkuyu ortaya çıkarır: insanın kendi kaderiyle olan savaşı.   Kehanet burada sadece bir bilgi değildir, bir virüs gibi zihne sızan ve gerçekliği yeniden şekillendiren bir güçtür. Isaac, oğullarını öldürmeye başladığı anda aslında kaderden kaçmaya değil, onun en sadık uygulayıcısına dönüşür; kehaneti engelleme çabası, kehanetin gerçekleşmesi için gerekli zemini hazırlar. Oedipus’un kaderinden kaçarken ona doğru ilerlemesi gibi, Isaac da kaçtığını sandığı yazgının içine doğru yürür. Filmdeki o sağır edici sessizlik ve çorak topraklar, tüm ahlaki değerlerin buharlaştığı bir boşluğun temsilidir. Tanrı ölmüştür ya da en azından bu vahşi coğrafyadan elini eteğini çekmiştir. Isaac için ne "babalık" kutsaldır ne de "yaşamın dokunulmazlığı". Değerlerin bu topyekûn çöküşü içinde Isaac, kendi anlamını sadece yıkım üzerinden kurmaya çalışır. Boşlukta yürürken, vurduğu her darbe a...

Yorulmuş Bir Dünyada Kalmak

Resim
  About Endless bir film değildir. Daha çok içine düşülmüş bir durum, terk edilemeyen bir hâl, adını koymadan yaşanan uzun bir varoluş aralığıdır. Sonsuzluğa Dair , izlenen bir şey olmaktan çok, farkına varıldığında insanın zaten içinde olduğunu anladığı bir atmosferdir. Burada olay yoktur. İnsanlar gelir, yüzler farklılaşır, mekânlar dönüşür gibi olur ama asıl yapı sabittir: Dünya yorulmuştur. Yorgunluk bireysel değil, tarihsel de değildir; ontolojiktir. Varlık, kendisini taşımaktan bitkin düşmüştür. Bu noktada yorgunluk, bir eksilme değil; bir ağırlık birikimidir. Dünya artık sadece vardır; ama bu varlık, kendi üstüne yığılmıştır. Geçmiş geçmez, gelecek gelmez; her şey şimdiye çöker. Zaman ilerlemediği için, varlık kendisini taşıyamaz hâle gelir. Bitkinlik, hareket edememekten değil; hareket etmenin anlamını yitirmesinden doğar. Bu yorgunlukta trajedi yoktur. Ne büyük felaketler ne küçük sevinçler bu zemini kırabilir. Her şey aynı ağırlıkta hissedilir. Bombalar da, kahkahalar d...

Haritası Olmayan Alan

Resim
  Film, Hollywood'da yaşayan oyuncu Nikki Grace karakterini merkeze alır. Nikki, Polonya kökenli lanetli bir hikâyeden uyarlanan, On Tomorrow's Lies başlıklı bir filmde başrol oynamaya hazırlanır. Çekimler başlamadan kısa bir süre önce, Nikki bir falcı tarafından ziyaret edilir ve bu ziyaret, olayların gidişatını etkileyecek bir uyarı içerir. Nikki, bir karakteri oynamaz; karakter tarafından yutulur. Hikâye sürekli yer değiştirir, çöker, yeniden kurulur. Burada sinema, temsilden vazgeçer ve doğrudan deneyimin kendisi olur. Nikki, filmdeki rol arkadaşı Devon Berk ile çalışmaya başladıkça, rolü ile gerçek yaşamı arasındaki algısal sınırların yavaşça silindiği bir sürece girer…. David Lynch filmlerini, özellikle de Inland Empire gibi sinemanın sınırlarını zorlayan bir yapıtı, olay örgüsü (plot) üzerinden yukarıdaki giriş gibi özetlemeye çalışmak; bir rüyayı polis tutanağına geçirmeye benzer . Kağıt üzerinde her şey "doğru" görünse de, o deneyimin ruhu, dehşeti ve büyüs...

Kıyametin Estetiği

Resim
  Melancholia   sanki evrenin kalbi atmayı bırakmış da geriye yalnızca insan ruhunun o derin, kadim uğultusu kalmış gibi açılır. Mutluluk, elini sürse dağılacak kadar ince bir maddeden ibarettir; hiçbir şey içeri sızmaz, hiçbir şey onu tutamaz. Zaman ağırlaşır, ışık soluklaşır, doğa nefesini tutar; her şey yaklaşan bir hakikatin gölgesine bürünür. Her şey yavaş, ağır, yorgun ve anlamdan yoksundur. Dünya yalanlarla doluyken Melancholia üzerimizde gelen açık, saf ve dürüst bir karanlıktır. Justine’in yaşadığı melankoli, düşüncenin, duygunun ve varoluşun ağır çekime girdiği bir hâl almaya başlar.  Bu nedenle filmdeki görüntüler de duygular gibi “yavaşlar”, “akar”, “bulanır”, “donar”. Işık, bir düşün içine sızan solgun bir hat gibi titrer. Filmin bütün görsel şiiri Bruegel’in donmuş anları, çimenlerin üzerindeki çiy, atın huzursuz adımları, ay ışığının titreşen çizgileri, insanın varoluştan taşan o tarifsiz ağırlığına dokunur. Şiirsellik burada bir süs değil, hâlin ken...

Duygusal Hipermetropi

Resim
  Sevgisiz filmi, Rus toplumunun ve insan ilişkilerinin soğuk, kasvetli bir otopsisi; çağdaş yaşamın ruhsuzluğunun ise bir eleştirisidir . Yönetmen, boşanma sürecinde olan bencil ebeveynler Boris ve Zhenya'nın hikayesini kullanarak, kayıp bir çocuğun trajedisini, evrensel bir duygusal çölleşmeye dönüştürür.  Modern batı toplumlarında, çocuk bazen ebeveynlerin kimliklerini ve başarılarını yansıtan bir "proje" olarak görülür. Boris ve Zhenya'da ise bu bile mevcut değildir. Alyosha, ne bir gurur kaynağı ne de bir yatırım aracıdır; o, sadece bir hatadır. Her ikisi de yeni partnerleriyle kuracakları uzak, parlak ve maddeci geleceğe o kadar odaklanmışlardır ki, ayaklarının dibindeki çocuğun acısını, ihtiyaçlarını ve varoluşunu göremezler. Onların narsistik kavgası, aslında iki yetişkinin birbirini yansıtmasından ibarettir. Her ikisi de, diğerini suçlayarak kendi hatalarını görmezden gelir. Alyosha ise, bu ego savaşının ortasında, vicdanın sesini taşıyan tek karakterdir, an...

İnceliğin İktidarı

Resim
  The Power of the Dog , maskülenliğin kırılganlığını, güç ve zayıflık arasındaki görünmez bağları, arzunun bastırılmasının yarattığı içsel şiddeti anlatan bir psikolojik dramdır. Jane Campion, film boyunca geniş bozkır manzaralarını, karakterlerin hapishanesi olarak kullanır; her sahne, duyguların bastırıldığı, sözcüklerin eksik kaldığı, bakışların ise neredeyse birer silah gibi işlediği bir gerilimle örülüdür. Phil Burbank’in başlangıçtaki gaddarlığı, sadece başkalarını değil, en çok kendisini hedef alan bir işkence biçimidir aslında. Kaba, küstah ve acımasız yaklaşımı, onu hem çevresine hâkim kılan hem de iç dünyasındaki kırılganlığı gizlemeye yarayan bir zırh işlevi görür. Bu zırhın arkasında yıllardır bastırdığı bir duygu, kendini ifade edememiş bir sevgi ve aynı ölçüde bir utanç taşır. Phil’in Rose’a yönelttiği görünmez şiddet, gerçek anlamda bir toksik maskülenlik portresi değil; daha çok Phil’in kendi duyusal yaralarını başkasının ruhunda yeniden sahneleme çabasıdır. Peter ...

Yaşayan Tuval - The Wolf House (La Casa Lobo)

Resim
  The Wolf House  ( La Casa Lobo ) – Kurt İni Yaşayan Tuval Bir zamanlar, ormanın derinliklerinde iyi kalpli insanlar yaşarmış...Film bu sözlerle başlar. Ama biz çok iyi biliriz ki, “bir zamanlar” diye başlayan masalların bazıları, çocukları uyutmak için değil, uyandırmak içindir.  Maria, filmde kaçak bir kız olarak karşımıza çıkar.Bir kurt sürüsünden    yani “dış dünyanın tehlikesinden”    kaçar. Ama film ilerledikçe anlarız ki asıl tehlike dışarıda değil, içeridedir.    Ev, onun  bilinçaltıdır .  Her oda, suçluluğun bir biçimidir. Duvarlardaki figürler, bilinçdışının yankılarıdır. Ev, “Gerçek”in sızdığı yerdir    yani sembolik düzenin çöktüğü, benliğin parçalandığı alan. La Casa Lobo , Şilili yönetmenler Cristóbal León ve Joaquín Cociña’nın 2018 tarihli filmi. Kaçak bir kız, ormanda bir eve sığınır, orada yalnızlıkla, korkuyla ve suçlulukla mücadele eder. Ama bu film bir ulusun travma belleğinin içinden geçen bir yolc...

Yaratıcılığın Sessiz Çöküşü

Resim
  Love & Mercy , sadece bir müzisyenin biyografisi değildir; Tanrı’ya dokunmak isterken yanarak düşen bir insanın hikâyesidir. Film, Brian Wilson’ın 1960’larda Pet Sounds albümünü yaratma sürecine odaklanırken, bir müzisyenin iç dünyasındaki kaosu neredeyse laboratuvar estetiğiyle işler. Paul Dano’nun Brian’ı , notalarla ve seslerle konuşan bir adamdır. Onun müziği, dünyayı anlama biçimidir. Stüdyoda duyduğu ses yankıları , bozuk ritimler ve disonanslar , hem zihninin karmaşasını hem de dâhiliğini yansıtır. Brian, bir çocuğun merakıyla evreni dinler. Denizin uğultusunda bir bas hattı, rüzgârda bir melodi, kalp atışında bir ritim duyar. Fakat bu duyma hali, bir noktadan sonra işitmenin ötesine geçer bir işkenceye dönüşür. Seslerin güzelliğiyle birlikte, onların bitmeyen gürültüsü de zihnini ele geçirir. Yönetmen, bu süreci lineer bir anlatım yerine işitsel bir deneyim olarak kurgular: seyirci, Brian’ın kafasının içindeki sesleri gerçekten “duyar”.  Özellikle Good Vibr...