Kayıtlar

Psikolojik ve Felsefi Boyutlu Film Analizi (Eleştiri) etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

Hatırladığımız kişi gerçekten biz miyiz?

Resim
  Bir sabah uyanıyorsunuz ve zihniniz kapkaranlık. Kim olduğunuz, neyi sevdiğiniz, kimi kaybettiğiniz… Hiçbirini hatırlamıyorsunuz. Eviniz aynı ev. Sokaklar bildiğiniz sokaklar. İnsanlar bir yerlere yetişme telaşında. Yalnızca siz kendi hayatınızın dışına düşmüşsünüz. Christos Nikou’nun Elmalar ı ( Mila ), böyle bir kopuşun ortasında başlıyor. Aris, aniden ortaya çıkan bir hafıza kaybı salgınının kurbanlarından biri. Kim olduğunu, nereden geldiğini bilmiyor. Önüne yeni bir hayat kurabilmesi için bir program konuyor. Sinemaya gidecek, bisiklete binecek, dans edecek, doğum günü kutlayacak. Bütün bunları da fotoğraflayacak. Sanki geçmişi olmayan birine, hazır bir geçmiş veriliyor. Aris, yetişkin bir bedenin içinde yeniden yaşamayı öğrenirken film yavaş yavaş başka bir yere kayıyor. Mesele artık yalnızca hafızanın kaybı değil; insanın geçmişi olmadan nasıl bir kimlik kurabileceği. Bizi biz yapan şey gerçekten hatırladıklarımız mı? Aris'in zihninden geçmişi çekip aldığınızda yalnızca an...

Don Kişot'u Öldüren Adam

Resim
Bir sabah uyanıp dünyaya baktığımızda her şey yerli yerinde görünür. Evler evdir, sokaklar sokak, insanlar kendi isimlerinin ve alışkanlıklarının içinde yaşar; eşyaların ne olduğu, ne işe yaradığı, yolların nereye çıktığı aşağı yukarı bellidir. Bir ağaca baktığımızda onun bir ağaç olduğunu biliriz, bir değirmenin karşısına geçtiğimizde ise orada gördüğümüz şeyin bir değirmen olduğunu düşünürüz. Dünya kendisini bize uzun zamandır açıklamış gibidir ve biz de bu açıklamayı sorgulamadan kabul ederiz. Belki de yetişkin olmanın en görünmez taraflarından biri budur: Bir süre sonra dünyayı yeniden keşfetmek yerine, onun daha önce yapılmış açıklamalarını kullanmaya başlarız. Don Kişot'un dünyası ise böyle değildir. O, önüne konulan açıklamalarla yetinmez. Bir yel değirmeninin kollarını döndüren rüzgârda devlerin hareketini görür, köhne bir hanı bir kaleye dönüştürür, sıradan bir köylü kadınını kendi zihninde Dulcinea'ya çevirir. Onun için yollar yalnızca bir yerden başka bir yere ulaşma...

Annihilation – Parıltı'nın İçinde Benliğin Çözülüşü | Film İncelemesi

Resim
  Parıltı’nın İçinde Kendini Kaybetmek: Alex Garland ve Annihilation Aksiyon yüklü, uzaylıların dünyayı bastığı dümdüz bir bilim kurgu izlemek niyetiyle Annihilation ’ın karşısına oturduysanız, büyük ihtimalle ilk bir saatin sonunda ekrana boş boş bakıp "Biz ne izliyoruz şu an?" demişsinizdir. Ve açıkçası, Alex Garland’ın tam olarak istediği şey de bu. Ex Machina ile yapay zekaya soğukkanlı bir bakış atan Garland, bu kez Jeff VanderMeer’ın romanını alıp bizi Lovecraftvari bir kâbusun, "New Weird" türünün ortasına bırakıyor. Filmin merkezindeki Parıltı (Shimmer), alışıldık bilim kurgu örneklerindeki gibi dünyayı yok etmeye gelen uzaylıların üssü falan değil. Burası bir prizma. İçeri giren her şeyi; ışığı, sesi, genleri ve en önemlisi insanların zihnini kırıp yeniden birleştiriyor. Dışarıdan bakınca ağaçlardan insan siluetlerinin büyüdüğü, geyik boynuzlarının dallara dönüştüğü büyüleyici bir cenneti andırıyor. Parıltı, izleyiciyi doğanın çıldırtıcı bir estetikle yeni...

Kaygının Labirentinde Yürümek

Resim
    Dünyanın eşiğinde duran bu adam, etten ve kemikten ziyade kadim bir sızının ete kemiğe bürünmüş hâli gibidir. Doğduğu andan itibaren omuzlarında taşıdığı o görünmez küfe, ne bir marazın tortusudur ne de dış dünyanın hoyrat bir tehdididir. İnsanların çoğu kalplerindeki o meşhur “boşluktan” yakınırken, onun iç dünyası korkunç bir dolulukla maluldür; susturulamayan düşünceler, ihtimaller ve kaygılarla dolu ağır bir iç gürültüyle.  Onun gözünde dünya, içine doğduğu doğal bir yuva değil, her köşesi tuzaklarla örülmüş yabancı bir sahne ve her eylemi, ucu görünmez felaketlere çıkan bir iplik yumağı gibidir; her hareket, telafisi imkânsız bir hatanın ilk kıvılcımı gibi görünür. İnsanlar yürüdükleri zeminin katılığına iman ederken, o altındaki toprağın her an bir kum saati gibi boşalabileceğini hisseder. Onun için varlık, yokluğun ince bir buz tabakasıyla örtülmüş hâlidir. Sonra vicdanın aynası, her adımın gizli ölçüsü olan o tanıdık ses yükselir: annesinin sesi. İnsan büyür, ...

Yorulmuş Bir Dünyada Kalmak

Resim
  About Endless bir film değildir. Daha çok içine düşülmüş bir durum, terk edilemeyen bir hâl, adını koymadan yaşanan uzun bir varoluş aralığıdır. Sonsuzluğa Dair , izlenen bir şey olmaktan çok, farkına varıldığında insanın zaten içinde olduğunu anladığı bir atmosferdir. Burada olay yoktur. İnsanlar gelir, yüzler farklılaşır, mekânlar dönüşür gibi olur ama asıl yapı sabittir: Dünya yorulmuştur. Yorgunluk bireysel değil, tarihsel de değildir; ontolojiktir. Varlık, kendisini taşımaktan bitkin düşmüştür. Bu noktada yorgunluk, bir eksilme değil; bir ağırlık birikimidir. Dünya artık sadece vardır; ama bu varlık, kendi üstüne yığılmıştır. Geçmiş geçmez, gelecek gelmez; her şey şimdiye çöker. Zaman ilerlemediği için, varlık kendisini taşıyamaz hâle gelir. Bitkinlik, hareket edememekten değil; hareket etmenin anlamını yitirmesinden doğar. Bu yorgunlukta trajedi yoktur. Ne büyük felaketler ne küçük sevinçler bu zemini kırabilir. Her şey aynı ağırlıkta hissedilir. Bombalar da, kahkahalar d...

İnanç Halinin Anatomisi

Resim
  The Testament of Ann Lee , kolay izlenen bir film değildir; çünkü izleyiciye uyum sağlamaz, onu taşımaz, elinden tutmaz. Aksine, seyircinin alıştığı tüm izleme konforunu bilinçli bir tavırla geri çeker. Hikâye anlatmaz, açıklama yapmaz, hızlanmaz; ne duyguyu yönlendirir ne de merakı ödüllendirir. Film, izleyicinin dikkatini kazanmak için çaba sarf etmek yerine, o dikkatle orada kalabilenleri ayıklar. Burası konfor arayanlar için değil, konforsuzluğu bir deneyim olarak kucaklayanlar içindir.  The Testament of Ann Lee , izleyiciyi rahatlatmak için değil, onu izleme alışkanlıklarından mahrum bırakmak için vardır. Duygusal bir güvenlik sunmaz; acıyı dramatize etmez, karakterle özdeşleşmeyi teşvik etmez. Ann Lee’ye yaklaşmak bile mesafeli bir deneyimdir; film onun iç dünyasının anahtarını kimseye vermez. Seyirci yalnızlaştıkça filmin asıl alanına girer. Burada zevk anlaşılmaktan değil, anlaşılmadan durabilme yetisinden doğar.b Sinemadan net cevaplarla değil açık sorularla çıkmayı...

Arafta İki Adam

Resim
  Bruges’in Ortaçağ mimarisi, dondurulmuş zamanı, kiliseleri ve dar sokakları, Ray için bir hapishane, Ken için ise bir tefekkür alanıdır. Aynı mekân, iki farklı bilinç durumunda iki farklı anlam kazanır.  Şehir, taş duvarlarıyla zamanı askıya almış gibidir; sanki her şey çoktan olmuş ve geriye yalnızca hatırlamak kalmıştır.  Bu noktada film, mekânın nesnel değil öznel bir deneyim olduğunu felsefi olarak sezdirir. Küfürler, absürtlükler ve ani şiddet patlamaları; seyirciyi rahatlatmak yerine rahatsız eder. Gülme refleksi, hemen ardından gelen ahlaki bir huzursuzlukla bastırılır. Bu açıdan In Bruges , mizahı anestetik değil, tam tersine uyarıcı bir unsur olarak kullanır.  Ray’in dili hoyrat, çocukça ve kirli görünür; ama bu kabalık bir savunma biçimidir. İçinde taşıdığı suç, bir çocuğun ölümünün ağırlığı, kelimelerle ifade edilemeyecek kadar büyüktür. Bu yüzden dili bozar, anlamı dağıtır, kendini küçük düşürür. Ray, yaşamayı değil, yaşamayı hak etmeyi sorgular. Kendi ...

"Belki Düzelir" Tuzağı: Umudun Erteleyici Gücü

Resim
Güneşli bir vaatle başlamıştı her şey. Gregoire, Blanche’ın hayatına girdiğinde sadece bir sevgili değil, bir kurtarıcı, bir parıltı gibiydi. İlk bakışta o kadar "özel" hissettiriyordu ki, Blanche bu tutkunun çekiciliğine kapılırken yön tabelalarının bulunmadığı o tekinsiz labirente girdiğini fark etmemişti. Zamanla, o parlak ışık yerini yavaş yavaş yoğun bir sis bulutuna bıraktı.  Gregoire’in narsisizmi, ahlaki bir kötülükten ziyade, çıplak kalmış benliğinin etrafına ördüğü dikenli bir savunma hattı gibiydi. Blanche, onun yanında yürürken bir "duygu yoksunluğu" ile değil, duyguların Gregoire’in narsisistik bütünlüğüne zarar vermemesi için kurulan titiz bir baraj sistemiyle karşı karşıyaydı. Kaba bir söz telaffuz etmiyordu ama yarım kalmış her tebessümünde ve bitmek bilmeyen onay açlığında o derin boşluk sızıyordu. Samimiyetin getireceği çıplaklıktan öylesine korkuyordu ki, ancak Blanche’ı kontrol edebildiği veya kendi üstünlüğünü tescillediği sürece ona "duygu...

Entelektüel Gevezelik Antolojisi

Resim
  Bu yapıt, entelektüel gazeteciliğin ölümüne, estetik zorunlulukların tiranlığına ve hikâye anlatıcılığının kısıtlı coğrafyasına dair çok katmanlı ironik bir sorgulamadır. Kurgusal The French Dispatch dergisinin, Fransa'daki hayali Ennui-sur-Blasé (Sıkıntı-üzerine-Bıkkınlık) kasabasından yayınlanan son sayısının, rafine edilmiş bir illüstrasyonudur. Bu film, kusursuzca düzenlenmiş bir kütüphane rafında duran, çok değerli ama tozlu bir ilk baskı gibidir. İzleyici, bu rafa uzanmalı, sadece estetik hazzı için değil, aynı zamanda zamanın ve formatın kırılganlığına dair bize bir şeyler fısıldadığı için bu eseri deneyimlemelidir. Her bir kadraj, mutlak bir geometrik zorunluluğun emri altındadır. Bu Biçim Diktatörlüğü, filmin ana mizah kaynağını oluşturur: Hayatın kaotik ve duygusal gerçekliği, soğuk ama güzel bir ambalaja hapsedilmiştir. Bu durum, seyirciden yoğun bir entelektüel katılım talep eder. Eğer Anderson'ın kusursuz detaylarla örülmüş, duygusal mesafeli ve metin-merkezli ...

Yaşayan Tuval - The Wolf House (La Casa Lobo)

Resim
  The Wolf House  ( La Casa Lobo ) – Kurt İni Yaşayan Tuval Bir zamanlar, ormanın derinliklerinde iyi kalpli insanlar yaşarmış...Film bu sözlerle başlar. Ama biz çok iyi biliriz ki, “bir zamanlar” diye başlayan masalların bazıları, çocukları uyutmak için değil, uyandırmak içindir.  Maria, filmde kaçak bir kız olarak karşımıza çıkar.Bir kurt sürüsünden    yani “dış dünyanın tehlikesinden”    kaçar. Ama film ilerledikçe anlarız ki asıl tehlike dışarıda değil, içeridedir.    Ev, onun  bilinçaltıdır .  Her oda, suçluluğun bir biçimidir. Duvarlardaki figürler, bilinçdışının yankılarıdır. Ev, “Gerçek”in sızdığı yerdir    yani sembolik düzenin çöktüğü, benliğin parçalandığı alan. La Casa Lobo , Şilili yönetmenler Cristóbal León ve Joaquín Cociña’nın 2018 tarihli filmi. Kaçak bir kız, ormanda bir eve sığınır, orada yalnızlıkla, korkuyla ve suçlulukla mücadele eder. Ama bu film bir ulusun travma belleğinin içinden geçen bir yolc...

Yaratıcılığın Sessiz Çöküşü

Resim
  Love & Mercy , sadece bir müzisyenin biyografisi değildir; Tanrı’ya dokunmak isterken yanarak düşen bir insanın hikâyesidir. Film, Brian Wilson’ın 1960’larda Pet Sounds albümünü yaratma sürecine odaklanırken, bir müzisyenin iç dünyasındaki kaosu neredeyse laboratuvar estetiğiyle işler. Paul Dano’nun Brian’ı , notalarla ve seslerle konuşan bir adamdır. Onun müziği, dünyayı anlama biçimidir. Stüdyoda duyduğu ses yankıları , bozuk ritimler ve disonanslar , hem zihninin karmaşasını hem de dâhiliğini yansıtır. Brian, bir çocuğun merakıyla evreni dinler. Denizin uğultusunda bir bas hattı, rüzgârda bir melodi, kalp atışında bir ritim duyar. Fakat bu duyma hali, bir noktadan sonra işitmenin ötesine geçer bir işkenceye dönüşür. Seslerin güzelliğiyle birlikte, onların bitmeyen gürültüsü de zihnini ele geçirir. Yönetmen, bu süreci lineer bir anlatım yerine işitsel bir deneyim olarak kurgular: seyirci, Brian’ın kafasının içindeki sesleri gerçekten “duyar”.  Özellikle Good Vibr...

Hatırlamanın ve Unutmanın Melodisi

Resim
Chomet (Les Triplettes de Belleville, L’Illusionniste) gibi animasyonla tanınmış bir yönetmenin ilk filmi.  Attila Marcel”, görünüşte tuhaf, absürt bir komedi dram gibi dursa da aslında hafıza, travma ve kimlik üzerine bir yolculuk. Paul’ün hikâyesi, geçmişin yükünü taşıyan herkes için evrensel bir anlam barındırıyor. Hatırlamadan özgürleşmek mümkün değil, ama hatırlamak da acı verici bir yolculuk. İki Hala, toplumsal normların ve ailevi baskının karikatürize edilmiş halleridir. Sevgi adı altında kontrol, disiplin ve “uygunluk” dayatırlar. Paul’ün kimliğinin gelişimini engellerler. Onların obsesif ritüelleri, bireysel özgürlük karşısında geleneksel otoriteyi simgeler. Chomet, masalsı bir dille çok ağır bir psikolojik süreci anlatıyor. Karakterler abartılı, dekorlar teatral, olaylar masalsıdır. Bu, hikâyenin travmatik gerçekliğini hafifletirken aynı zamanda izleyiciye ironik bir mesafe sunar. Halaların soğuk ve katı dünyası pastel ve donuk renklerle, Mme Proust’un dünyası ise sıcak,...