Yaşayan Tuval - The Wolf House (La Casa Lobo)
The
Wolf House (La
Casa Lobo) – Kurt İni
Yaşayan Tuval
Bir zamanlar, ormanın derinliklerinde iyi kalpli insanlar yaşarmış...Film
bu sözlerle başlar.
Ama biz çok iyi biliriz ki, “bir zamanlar” diye başlayan masalların bazıları,
çocukları uyutmak için değil, uyandırmak içindir.
La Casa Lobo, Şilili yönetmenler Cristóbal León ve
Joaquín Cociña’nın 2018 tarihli filmi. Kaçak bir kız, ormanda bir eve sığınır, orada
yalnızlıkla, korkuyla ve suçlulukla mücadele eder. Ama bu film bir
ulusun travma belleğinin içinden geçen bir yolculuktur. Bir zihin, bir beden ve bir ülke aynı anda çözülür bu
evin duvarlarında.
Film, Şili’nin tarihine karanlık bir sayfa olarak geçen Colonia
Dignidad olgusundan esinlenmiştir. Bu koloni, 1960’larda Nazi bağlantılı bir Alman lider olan Paul Schäfer
tarafından kurulur. Dışarıya “iyiliksever bir dini topluluk” olarak tanıtılan bu yer, içeride çocuk
istismarı, işkence, köleleştirme ve ideolojik beyin yıkamayla dolu bir
toplu travma alanıdır. Devletin göz yummasıyla varlığını sürdüren bu kapalı
cemaat, zamanla faşizmin mikroskobik modeli haline gelir. Yani bir ülkenin tüm bastırılmış suçları, küçük bir evin duvarları arasına
sıkıştırılmış gibidir. İşte La Casa Lobo tam da bu yüzden, bir evin içinde geçer. Bu ev,
sıradan bir ev değildir: hem Maria’nın bilinci, hem de izleyicinin
kendi iç mekânıdır.
La Casa Lobo’yu klasik anlamda bir “film” olarak izleyemezsiniz. Bu eser, resim, heykel, tiyatro, fotoğraf ve sinemanın tek bir bilinç içinde eridiği bir yapıdır. Bir anlamda, “stop motion” tekniğinin sinema tarihindeki en radikal kullanımlarından biridir. Yönetmenler Cristóbal León ve Joaquín Cociña, yıllar süren bir süreçte, film setini bir “yaşayan tuval” hâline getirdiler.
Bir şey yapılır, bozulur, yeniden yapılır tıpkı bastırılmış
bir anının sürekli yüzeye çıkıp silinmesi gibi. Film, klasik stop-motion
tekniğiyle yapılmıştır, ama alıştığımız pürüzsüzlükte değil. Her kare, sanki
biri aceleyle boyayıp sonra elleriyle silmiş gibidir. Duvarlar erir, mobilyalar
canlılaşır, yüzler yer değiştirir. Film boyunca hiçbir şey sabit kalmaz. Bir duvar, bir anda bir yüz
haline gelir; o yüz sonra akar, boya duvara geri döner, ardından bir hayvana
dönüşür. Bu akışkanlık, dijital efektlerle değil gerçek zamanlı, fiziksel müdahalelerle
yaratılır. Bu nedenle film neredeyse elle tutulur bir canlılık hissi yaratır. Görsel dokusu, pürüzlüdür, kirli, yapışkan ve
sıcak. Bu, bilgisayar animasyonlarının steril estetiğinden tamamen farklıdır. Burada
kusur, anlamın bir parçasıdır. Bu yüzden film, bir sanat performansı
gibidir. Işık burada bir “anı devinimi”dir, zaman göstergesi değil. Maria’nın
sesi yankılanır, yankıdan yankıya çarpar. Çatırdayan tahtalar, nefes alan
duvarlar, rüzgâr gibi inleyen gölgeler… Bu yönüyle La Casa Lobo, hem sinema
tarihi hem psikolojik temsil açısından sınırları yıkar. Stop-motion
artık bir “hikâye anlatma yöntemi” değil; bilincin çözülme biçimidir.
La Casa Lobo, izleyiciyi
rahatsız eder çünkü bizi “ev” kavramının güvenli olmadığını hatırlatır. Ev, bir sığınak değil; bastırılmış geçmişin yankılandığı bir hapishanedir. Bu
yönüyle film Ari Aster’in Midsommar ındaki kollektif suç estetiğiyle akrabadır. Kimisi için politik bir alegori, kimisi için
dini suçlulukla örülmüş bir içsel yolculuktur. Ama herkes için ortak olan şey
şudur: Maria’nın evi, bizim bilinçaltımızın bir yankısıdır. Maria’nın ses tonu, dua ile iç monolog
arasında salınır. Kendini sürekli affetmeye, temize çıkarmaya çalışır. Bu da
filmdeki dini katmanın psikanalitik yankısıdır: Günah, dışarıdan verilen bir
ceza değil; benliğin kendini hapsediş biçimidir.
Evdeki her yeniden biçimlenme,
bir “unutma girişimidir.” Ama hiçbir şey tam olarak silinemez. Tıpkı toplumların geçmişteki suçlarını “modernleşme”, “ilerleme” veya
“kurtuluş” söylemleriyle örtbas etmeye çalışmaları gibi. Şili’nin diktatörlük
sonrası hafıza politikaları bu bağlamda filmin metaforik zeminidir.
Kamera hiçbir zaman sabit
değildir. Film sanki tek bir planda
çekilmiş gibidir, ama sürekli devinen, boyanan, yanan, dökülen bir yüzey
üzerinde. Zaman çizgisel değildir; mekân da sabit değildir. Bu durum bize bir rüyayı hatırlatır: Rüyada bir kapıdan geçeriz, ama arkasında
farklı bir ev çıkar. Çünkü bilinç, mekânı mantıkla değil, duyguyla kurar. İşte La Casa Lobo
tam olarak böyle işler: mantığın değil, travmanın mekânı. Filmin sonunda
izleyici, Maria kadar yalnız hisseder. Çünkü artık anlarız: “kurtlar” dışarıda
değil, bizim içimizdedir. Tarih, din, suç, annelik, korku ve sevgi hepsi
aynı duvarda eriyip birbirine karışır.





Yorumlar
Yorum Gönder