Yaşayan Tuval - The Wolf House (La Casa Lobo)


 

The Wolf House (La Casa Lobo) – Kurt İni



Yaşayan Tuval

Bir zamanlar, ormanın derinliklerinde iyi kalpli insanlar yaşarmış...Film bu sözlerle başlar.
Ama biz çok iyi biliriz ki, “bir zamanlar” diye başlayan masalların bazıları, çocukları uyutmak için değil, uyandırmak içindir. 
Maria, filmde kaçak bir kız olarak karşımıza çıkar.Bir kurt sürüsünden  yani “dış dünyanın tehlikesinden”  kaçar. Ama film ilerledikçe anlarız ki asıl tehlike dışarıda değil, içeridedir.  Ev, onun bilinçaltıdır. Her oda, suçluluğun bir biçimidir. Duvarlardaki figürler, bilinçdışının yankılarıdır. Ev, “Gerçek”in sızdığı yerdir  yani sembolik düzenin çöktüğü, benliğin parçalandığı alan.




La Casa Lobo, Şilili yönetmenler Cristóbal León ve Joaquín Cociña’nın 2018 tarihli filmi. Kaçak bir kız, ormanda bir eve sığınır, orada yalnızlıkla, korkuyla ve suçlulukla mücadele eder. Ama bu film bir ulusun travma belleğinin içinden geçen bir yolculuktur. Bir zihin, bir beden ve bir ülke aynı anda çözülür bu evin duvarlarında. 

Film, Şili’nin tarihine karanlık bir sayfa olarak geçen Colonia Dignidad olgusundan esinlenmiştir. Bu koloni, 1960’larda Nazi bağlantılı bir Alman lider olan Paul Schäfer tarafından kurulur.  Dışarıya “iyiliksever bir dini topluluk” olarak tanıtılan bu yer, içeride çocuk istismarı, işkence, köleleştirme ve ideolojik beyin yıkamayla dolu bir toplu travma alanıdır. Devletin göz yummasıyla varlığını sürdüren bu kapalı cemaat, zamanla faşizmin mikroskobik modeli haline gelir. Yani bir ülkenin tüm bastırılmış suçları, küçük bir evin duvarları arasına sıkıştırılmış gibidir. İşte La Casa Lobo tam da bu yüzden, bir evin içinde geçer. Bu ev, sıradan bir ev değildir: hem Maria’nın bilinci, hem de izleyicinin kendi iç mekânıdır.

La Casa Lobo’yu klasik anlamda bir “film” olarak izleyemezsiniz. Bu eser, resim, heykel, tiyatro, fotoğraf ve sinemanın tek bir bilinç içinde eridiği bir yapıdır. Bir anlamda, “stop motion” tekniğinin sinema tarihindeki en radikal kullanımlarından biridir. Yönetmenler Cristóbal León ve Joaquín Cociña, yıllar süren bir süreçte, film setini bir “yaşayan tuval” hâline getirdiler. 



Bir şey yapılır, bozulur, yeniden yapılır tıpkı bastırılmış bir anının sürekli yüzeye çıkıp silinmesi gibi. Film, klasik stop-motion tekniğiyle yapılmıştır, ama alıştığımız pürüzsüzlükte değil. Her kare, sanki biri aceleyle boyayıp sonra elleriyle silmiş gibidir. Duvarlar erir, mobilyalar canlılaşır, yüzler yer değiştirir. Film boyunca hiçbir şey sabit kalmaz. Bir duvar, bir anda bir yüz haline gelir; o yüz sonra akar, boya duvara geri döner, ardından bir hayvana dönüşür. Bu akışkanlık, dijital efektlerle değil  gerçek zamanlı, fiziksel müdahalelerle yaratılır.  Bu nedenle film neredeyse elle tutulur bir canlılık hissi yaratır.  Görsel dokusu, pürüzlüdür, kirli, yapışkan ve sıcak. Bu, bilgisayar animasyonlarının steril estetiğinden tamamen farklıdır. Burada kusur, anlamın bir parçasıdır. Bu yüzden film, bir sanat performansı gibidir. Işık burada bir “anı devinimi”dir, zaman göstergesi değil. Maria’nın sesi yankılanır, yankıdan yankıya çarpar. Çatırdayan tahtalar, nefes alan duvarlar, rüzgâr gibi inleyen gölgeler… Bu yönüyle La Casa Lobo, hem sinema tarihi hem psikolojik temsil açısından sınırları yıkar. Stop-motion artık bir “hikâye anlatma yöntemi” değil; bilincin çözülme biçimidir.


 




La Casa Lobo, izleyiciyi rahatsız eder çünkü bizi “ev” kavramının güvenli olmadığını hatırlatır. Ev, bir sığınak değil; bastırılmış geçmişin yankılandığı bir hapishanedir. Bu yönüyle film Ari Aster’in Midsommar ındaki kollektif suç estetiğiyle akrabadır.  Kimisi için politik bir alegori, kimisi için dini suçlulukla örülmüş bir içsel yolculuktur. Ama herkes için ortak olan şey şudur: Maria’nın evi, bizim bilinçaltımızın bir yankısıdır.  Maria’nın ses tonu, dua ile iç monolog arasında salınır. Kendini sürekli affetmeye, temize çıkarmaya çalışır. Bu da filmdeki dini katmanın psikanalitik yankısıdır: Günah, dışarıdan verilen bir ceza değil; benliğin kendini hapsediş biçimidir.

Evdeki her yeniden biçimlenme, bir “unutma girişimidir.” Ama hiçbir şey tam olarak silinemez. Tıpkı toplumların geçmişteki suçlarını “modernleşme”, “ilerleme” veya “kurtuluş” söylemleriyle örtbas etmeye çalışmaları gibi. Şili’nin diktatörlük sonrası hafıza politikaları bu bağlamda filmin metaforik zeminidir.

 


                            Ev, yalnızca bir sığınak değil; aynı zamanda hafızanın hapishanesidir.

Kamera hiçbir zaman sabit değildir.  Film sanki tek bir planda çekilmiş gibidir, ama sürekli devinen, boyanan, yanan, dökülen bir yüzey üzerinde. Zaman çizgisel değildir; mekân da sabit değildir. Bu durum bize bir rüyayı hatırlatır: Rüyada bir kapıdan geçeriz, ama arkasında farklı bir ev çıkar. Çünkü bilinç, mekânı mantıkla değil, duyguyla kurar. İşte La Casa Lobo tam olarak böyle işler: mantığın değil, travmanın mekânı. Filmin sonunda izleyici, Maria kadar yalnız hisseder. Çünkü artık anlarız: “kurtlar” dışarıda değil, bizim içimizdedir. Tarih, din, suç, annelik, korku ve sevgi hepsi aynı duvarda eriyip birbirine karışır.

 


@detaycilarkulubu - Selçuk Tuna

s.tuna@live.com

 

 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yalnızlığın, Deliliğin ve Kimliğin Çözülüşü

Bir Saatin İçindeki Yedi Yıl

"Belki Düzelir" Tuzağı: Umudun Erteleyici Gücü