Dünyanın Sonundan Daha Kötü Bir Şey Var: Dünyanın Sonunu Anlatmak

 



The Dog Stars sinema salonunda bittiğinde aklımda hikâyeden çok berrak bir duygu kaldı: Eksiklik. Kötü bir filmden çıktıktan sonra hissedilen o ucuz “vaktimi boşa harcadım” pişmanlığı değil bu; daha başka, daha rahatsız edici bir şey. Filmin içinde gerçekten büyük bir yapıtın olabileceğini hissediyorsunuz ama film bir türlü oraya varamıyor. Sanki elinizin altında çok daha güçlü bir şey varmış da, onu sonuna kadar göremeden film bitmiş gibi. Belki de Ridley Scott’ın bu yeni hamlesinin asıl trajedisi tam olarak burada başlıyor.

Scott’ın önümüze serdiği tablo, insanlığın kitlesel ölçekte silindiği, kurumların çöktüğü ve devletin buharlaştığı tanıdık bir enkaz. İnsanlar artık birer yurttaş değil; uçsuz bucaksız Amerika coğrafyasında birkaç silah, biraz yiyecek ve geçmişten kalma alışkanlık kırıntılarıyla tutunmaya çalışan insanlar. Fakat bu virane coğrafya ister istemez temel bir soruyu dayatıyor: İnsanlık gerçekten yok olduğunda geriye ne kalır? İlk bakışta cevap basit: Güç, şiddet, şüphe ve hayatta kalma içgüdüsü. Oysa film, insan olmakla yalnızca hayatta kalmak arasındaki o ince ama önemli farkın peşine düşmeye çalışıyor. Hig hâlâ bu çizginin peşinde koşarken, Bangley çoktan vazgeçmiş durumda. Biri geleceğe bakmaya çalışıyor, diğeri sadece kapının dışındaki tehditle ilgileniyor. Filmin asıl meselesi de biraz burada, bu iki adamın dünyaya bakışındaki farkta yatıyor.

Post-apokaliptik sinemanın büyük bölümü bize yıkılışın kendisini anlatır. Mad Max bunu kinetik şiddet üzerinden, The Road mutlak umutsuzlukla, Children of Men ise politik çöküş üzerinden kurar. The Dog Stars ise başlangıçta felaketin kendisinden çok, felaketin ardından kalan o büyük boşluğa bakarak daha ilginç bir yere yöneliyor. Marketlerin, iş saatlerinin, paranın ve toplumsal sözleşmenin ortadan kalktığı bir dünyada soru artık “Nasıl yaşayacağım?” olmaktan çıkıp “Neden yaşayacağım?”a dönüşüyor. Filmin en güçlü tarafı aslında tam burada ortaya çıkabilirdi. Fakat ne yazık ki kendi açtığı bu alanın içinde fazla uzun kalamıyor. Varoluşsal bir sorgulamanın içine girecekmiş gibi olduğunda birden geri çekiliyor ve tür sinemasının daha tanıdık tarafına sığınıyor: Silahlar çekiliyor, kötü adamlar ortaya çıkıyor, gerilim yükseliyor ve bütün o ilginç soruların yerini bildiğimiz bir hayatta kalma hikâyesi almaya başlıyor.

Ridley Scott’ın külliyatını düşündüğümüzde bu durum neredeyse ironik. Alien’da korku türünün içine varoluşsal bir dehşet yerleştiren, Blade Runner’da ise “insan nedir?” sorusunu bir polisiye hikâyenin merkezine taşıyan bir yönetmenden söz ediyoruz. Scott’ın The Dog Stars’ta aynı soruların çevresinde dolaşıp tam yaklaşmışken bir aksiyon sahnesiyle yeniden uzaklaşması bu yüzden daha fazla göze batıyor. Sanki film bazı şeyleri söylemek istiyor ama son anda bundan vazgeçiyor. Oysa Hig ile Bangley arasındaki gerilim bunun için çok iyi bir zemin sunuyordu. Bangley için dışarıdaki herkes potansiyel bir tehditken, Hig’in cılız bir radyo sinyalinin peşinden gitmesi ve orada bir insan sesi araması, dünyayla kurduğu son bağlardan biri. Onun yalnızlığı sadece etrafında kimsenin olmaması değil; bir başkasına ulaşmadan, bir başkasının varlığını hissetmeden hayatın hâlâ bir anlam taşıyıp taşımadığından emin olamaması. Filmin adındaki köpek de burada anlam kazanmaya başlıyor. Uygarlık çöktüğünde geriye yalnızca güç ve iktidar hırsının kalmadığını, bazen insanın en temel ihtiyacının başka bir canlıyla bağ kurmak olduğunu hatırlatıyor.

Görüntü yönetimi, atmosfer ve oyunculuklar üst düzey olsa da metnin üzerine çöken o tanıdık “bunu daha önce gördüm” hissi filmin gücünü kırıyor. Terk edilmiş yollar, kurak manzaralar, bir radyo ve bir köpek... The Dog Stars bu post-apokaliptik dünyanın alışıldık imgelerini gayet iyi kullanıyor ama onlara pek yeni bir şey katamıyor. Oysa uygarlık bittiğinde asıl mesele kötü adamların ortaya çıkması değil. Asıl mesele, kimsenin sizi görmediği ve yaptıklarınızın hesabını vermek zorunda olmadığınız bir dünyada ahlakın ne kadar ayakta kalabileceği. Hayatta kalmak için vazgeçtiğimiz şeylerden sonra geriye kalan kişinin hâlâ aynı kişi olup olmadığı da filmin biraz daha kurcalayabileceği bir soru. Scott bize bu soruların peşinden gitmek yerine olayları anlatmayı seçtiği için, salondan çıktığımızda aklımızda izlediğimiz sahnelerden çok, filmin söyleyebileceği halde söylemediği şeyler kalıyor. The Dog Stars kötü bir film değil. Hatta bazı anlarında çok iyi bir filme dönüşebileceğini ciddi biçimde hissettiriyor. Ama tam da o noktaya gelmişken geri çekiliyor. Hayatta kalmanın yaşamaya yetmediğini fark eden insanın o kırılma anına kadar gidiyor, fakat kapıyı açıp içeri girmeye cesaret edemiyor.


@detaycılarkulubu - Selçuk Tuna

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yalnızlığın, Deliliğin ve Kimliğin Çözülüşü

Bir Saatin İçindeki Yedi Yıl

"Belki Düzelir" Tuzağı: Umudun Erteleyici Gücü