Dünyanın Sonundan Daha Kötü Bir Şey Var: Dünyanın Sonunu Anlatmak
The Dog Stars sinema salonunda
bittiğinde aklımda hikâyeden çok berrak bir duygu kaldı: Eksiklik. Kötü bir
filmden çıktıktan sonra hissedilen o ucuz “vaktimi boşa harcadım” pişmanlığı
değil bu; daha başka, daha rahatsız edici bir şey. Filmin içinde gerçekten
büyük bir yapıtın olabileceğini hissediyorsunuz ama film bir türlü oraya
varamıyor. Sanki elinizin altında çok daha güçlü bir şey varmış da, onu sonuna
kadar göremeden film bitmiş gibi. Belki de Ridley Scott’ın bu yeni hamlesinin
asıl trajedisi tam olarak burada başlıyor.
Scott’ın önümüze serdiği tablo,
insanlığın kitlesel ölçekte silindiği, kurumların çöktüğü ve devletin
buharlaştığı tanıdık bir enkaz. İnsanlar artık birer yurttaş değil; uçsuz
bucaksız Amerika coğrafyasında birkaç silah, biraz yiyecek ve geçmişten kalma alışkanlık
kırıntılarıyla tutunmaya çalışan insanlar. Fakat bu virane coğrafya ister
istemez temel bir soruyu dayatıyor: İnsanlık gerçekten yok olduğunda geriye ne
kalır? İlk bakışta cevap basit: Güç, şiddet, şüphe ve hayatta kalma içgüdüsü.
Oysa film, insan olmakla yalnızca hayatta kalmak arasındaki o ince ama önemli
farkın peşine düşmeye çalışıyor. Hig hâlâ bu çizginin peşinde koşarken, Bangley
çoktan vazgeçmiş durumda. Biri geleceğe bakmaya çalışıyor, diğeri sadece
kapının dışındaki tehditle ilgileniyor. Filmin asıl meselesi de biraz burada,
bu iki adamın dünyaya bakışındaki farkta yatıyor.
Post-apokaliptik sinemanın büyük
bölümü bize yıkılışın kendisini anlatır. Mad Max bunu kinetik şiddet üzerinden,
The Road mutlak umutsuzlukla, Children of Men ise politik çöküş üzerinden
kurar. The Dog Stars ise başlangıçta felaketin kendisinden çok, felaketin
ardından kalan o büyük boşluğa bakarak daha ilginç bir yere yöneliyor.
Marketlerin, iş saatlerinin, paranın ve toplumsal sözleşmenin ortadan kalktığı
bir dünyada soru artık “Nasıl yaşayacağım?” olmaktan çıkıp “Neden
yaşayacağım?”a dönüşüyor. Filmin en güçlü tarafı aslında tam burada ortaya
çıkabilirdi. Fakat ne yazık ki kendi açtığı bu alanın içinde fazla uzun
kalamıyor. Varoluşsal bir sorgulamanın içine girecekmiş gibi olduğunda birden
geri çekiliyor ve tür sinemasının daha tanıdık tarafına sığınıyor: Silahlar
çekiliyor, kötü adamlar ortaya çıkıyor, gerilim yükseliyor ve bütün o ilginç
soruların yerini bildiğimiz bir hayatta kalma hikâyesi almaya başlıyor.
Ridley Scott’ın külliyatını
düşündüğümüzde bu durum neredeyse ironik. Alien’da korku türünün içine
varoluşsal bir dehşet yerleştiren, Blade Runner’da ise “insan nedir?” sorusunu
bir polisiye hikâyenin merkezine taşıyan bir yönetmenden söz ediyoruz. Scott’ın
The Dog Stars’ta aynı soruların çevresinde dolaşıp tam yaklaşmışken bir aksiyon
sahnesiyle yeniden uzaklaşması bu yüzden daha fazla göze batıyor. Sanki film
bazı şeyleri söylemek istiyor ama son anda bundan vazgeçiyor. Oysa Hig ile
Bangley arasındaki gerilim bunun için çok iyi bir zemin sunuyordu. Bangley için
dışarıdaki herkes potansiyel bir tehditken, Hig’in cılız bir radyo sinyalinin
peşinden gitmesi ve orada bir insan sesi araması, dünyayla kurduğu son
bağlardan biri. Onun yalnızlığı sadece etrafında kimsenin olmaması değil; bir
başkasına ulaşmadan, bir başkasının varlığını hissetmeden hayatın hâlâ bir
anlam taşıyıp taşımadığından emin olamaması. Filmin adındaki köpek de burada
anlam kazanmaya başlıyor. Uygarlık çöktüğünde geriye yalnızca güç ve iktidar
hırsının kalmadığını, bazen insanın en temel ihtiyacının başka bir canlıyla bağ
kurmak olduğunu hatırlatıyor.
Görüntü yönetimi, atmosfer ve
oyunculuklar üst düzey olsa da metnin üzerine çöken o tanıdık “bunu daha önce
gördüm” hissi filmin gücünü kırıyor. Terk edilmiş yollar, kurak manzaralar, bir
radyo ve bir köpek... The Dog Stars bu post-apokaliptik dünyanın alışıldık
imgelerini gayet iyi kullanıyor ama onlara pek yeni bir şey katamıyor. Oysa
uygarlık bittiğinde asıl mesele kötü adamların ortaya çıkması değil. Asıl
mesele, kimsenin sizi görmediği ve yaptıklarınızın hesabını vermek zorunda
olmadığınız bir dünyada ahlakın ne kadar ayakta kalabileceği. Hayatta kalmak
için vazgeçtiğimiz şeylerden sonra geriye kalan kişinin hâlâ aynı kişi olup
olmadığı da filmin biraz daha kurcalayabileceği bir soru. Scott bize bu
soruların peşinden gitmek yerine olayları anlatmayı seçtiği için, salondan
çıktığımızda aklımızda izlediğimiz sahnelerden çok, filmin söyleyebileceği
halde söylemediği şeyler kalıyor. The Dog Stars kötü bir film değil. Hatta bazı
anlarında çok iyi bir filme dönüşebileceğini ciddi biçimde hissettiriyor. Ama
tam da o noktaya gelmişken geri çekiliyor. Hayatta kalmanın yaşamaya
yetmediğini fark eden insanın o kırılma anına kadar gidiyor, fakat kapıyı açıp
içeri girmeye cesaret edemiyor.
@detaycılarkulubu - Selçuk Tuna

Yorumlar
Yorum Gönder