Marie Antoinette: Pastel Bir Hapsihanenin Anatomisi
Sofia Coppola’nın Marie Antoinette’i, daha ilk dakikalarından itibaren klasik dönem filmlerinden ayrılacağını belli ediyor. Fransız Devrimi’nin toplumsal arka planı, Versailles’daki politik mücadeleler ya da Marie Antoinette’in tarih karşısındaki suçluluğu filmin asıl meselesi değil. Coppola başka bir yere bakıyor. Bütün o gösterişli dünyanın ortasında, henüz çok genç yaşta kendisine biçilen role sıkışmış bir kadına. Filmin başındaki sınır sahnesi bu bakışın ipuçlarını veriyor. Avusturya ile Fransa arasındaki ahşap pavyonda Marie’nin üzerindeki kıyafetler çıkarılıyor, eşyaları geride bırakılıyor. Sevdiği köpeği bile artık yanında değil. Sınırı geçerken yalnızca bir ülkeden diğerine gitmiyor; çocukluğundan da ayrılıyor. Bundan sonra onu belirleyecek olan kendi adı ya da kişiliği değil, taşıdığı unvan olacak. Marie Antoinette artık bir hanedanın parçası ve aynı zamanda o hanedanın devamlılığından sorumlu bir beden.
Versailles’a geldiğinde bu durum daha da belirginleşiyor. Saray ne kadar büyükse Marie’nin hareket alanı o kadar dar. Sabah giydirilmesi bile başlı başına bir tören. Etrafında sürekli insanlar var; ona dokunuyor, onu giydiriyor, ne yapması gerektiğini söylüyorlar. Kimin yanında olacağı, nasıl görüneceği, ne zaman çocuk sahibi olacağı herkesin konuşabildiği bir mesele. Kendi bedeninin bile tam olarak kendisine ait olmadığı bir hayat bu. Coppola bu dünyayı anlatırken nesneleri özellikle öne çıkarıyor. Elbiseler, ayakkabılar, makaronlar, şampanya kadehleri... Renkler, kumaşlar ve yiyecekler bir süre sonra filmin kendi diline dönüşüyor. Marie’nin etrafında giderek daha fazla şey birikiyor ama bu kalabalık onun yalnızlığını ortadan kaldırmıyor. Hatta bazen tam tersine, onu daha görünür hale getiriyor. Hayatında gerçekten karar verebildiği şeylerin sayısı azaldıkça tüketebildiği şeylerin sayısı artıyor. Büyük kararlar çoktan başkaları tarafından verilmiş durumda. Onun elinde kalan, belki de hangi ayakkabıyı giyeceğine ya da hangi pastayı seçeceğine karar vermek.
Filmin müzik kullanımı da bu dünyanın içine başka bir zaman duygusu sokuyor. The Strokes, New Order ve benzeri parçalar 18. yüzyıl Versailles’ının içine bugünün sesini getiriyor. Bu yüzden Marie’yi yalnızca kendi döneminin bir figürü olarak görmek zorlaşıyor. Onun etrafında oluşan ilgi, dedikodular ve beklentiler bugünün şöhret kültürünü de hatırlatıyor. Marie’nin kendisiyle insanların onun hakkında konuştuğu kişi arasında giderek bir mesafe oluşuyor. Eğlenmesi sorumsuzluk, harcaması savurganlık, çocuk sahibi olamaması ise kişisel bir kusur olarak okunuyor.
Louis XVI ile ilişkilerinde de benzer bir mesafe var. Burada büyük bir aşk ya da büyük bir düşmanlık görmüyoruz. Daha çok, aynı hayatın içine bırakılmış iki genç insan var. İkisi de ne yapacağını tam olarak bilmiyor. Üstelik etraflarında onları sürekli izleyen, yönlendiren ve değerlendiren koca bir saray bulunuyor. Birbirlerine yaklaşmaları bile kolay değil. Bu nedenle aralarındaki sessizlik, sarayın kalabalığı içinde daha da belirginleşiyor.
Filmin halkın yoksulluğunu ve yaklaşan devrimi yeterince göstermediği söyleniyor. Coppola’nın kamerası zaten başından beri sarayın dışına çıkmak istemiyor. Seyirci de Marie gibi içeride kalıyor. Dışarıdaki dünya uzun süre yalnızca uzaktan gelen bir ses. Sarayda hayat devam ederken başka bir şeyin de yaklaşmakta olduğunu hissediyoruz. Devrim görünür hale geldiğinde ise film bir anda tarih dersine dönüşmüyor. Coppola yine Marie’nin bulunduğu yere, yani içerideki dünyaya bakıyor.
Bu yüzden hikâyenin giyotine kadar ilerlememesi de filmin genel yapısıyla uyumlu. Marie Antoinette’in hayatını tarih kitaplarının bildiğimiz sonuyla tamamlamak yerine, onun Versailles’dan ayrıldığı noktada duruyoruz. Arabanın penceresinden dışarı bakarken arkasında bıraktığı şey yalnızca saray değil. Birkaç yıl boyunca içinde yaşadığı, kendisini tanımlayan o dünya da geride kalıyor. O ana kadar gördüğümüz pastalar, elbiseler, ayakkabılar ve müzik birden uzaklaşıyor. Sarayın gürültüsü kesiliyor. Geriye genç bir kadın kalıyor. Filmin başında sınırda çocukluğunu geride bırakan Marie, sonunda başka bir sınırdan geçerek bu kez Versailles’daki hayatını geride bırakıyor. İki sahne arasında geçen bütün o gösterişli hayatın altında aslında hep aynı yalnızlık duruyor.

Yorumlar
Yorum Gönder