Kayıtlar

Çocuğuna ulaşamayan ebeveynin çaresizliği

Resim
  Florian Zeller’ın tiyatro oyunundan sinemaya uyarladığı The Son, "çocuğuna ulaşamayan ebeveynin çaresizliği" üzerine kurulmuş bir meta-analizdir. Film, sevginin her kapıyı açan sihirli bir anahtar olduğu yönündeki o kutsal toplumsal miti büyük bir gürültüyle yıkar. Peter, modern dünyanın tüm başarı kriterlerini karşılayan, sorumluluk sahibi ve "iyi baba" olmak için her formülü deneyen bir adamdır. Oğlu Nicholas’ın okul kapısına gitmesi ve geri dönmek istemesi, içine kapanması ve hayattan kopması karşısında Peter’ın ilk refleksi, bir ebeveyn klasiği olarak "mantıklı bir neden aramak" olur. Peter’a göre bu durumun okul değişikliği, yeni bir çevre, boşanma travması ya da ergenlik hırçınlığı gibi rasyonel bir sebebi olmalıdır. Nicholas’ın "İçimde ne olduğunu bilmediğim bir acı var" deyişi, ebeveyn dünyasının bittiği yerdir. Bir anne ya da baba için en çıldırtıcı şey, çocuğunun acısına somut bir teşhis koyamamak ve dolayısıyla rasyonel bir tedavi...

Yabancılar için yakılmış kamp ateşi

Resim
  Film, modern dünyanın rasyonalitesine sıkışmış bir çocuğun, bambaşka bir hayatın ritmini duyma ve o ritme teslim olma sürecini anlatır. Yönetmen; mülkiyet, yerleşiklik ve katı kurallar üzerine kurulu burjuva dünyasının karşısına, köklerini gökyüzüne salmış Roman kültürünün müziğini, acısını, ödün vermez özgürlüğünü ve tam da bu özgürlükten doğan kırılganlığını koyar. Üstelik bunu büyük dramatik çatışmalarla değil; bir Django Reinhardt melodisinin peşine düşen gitar tellerinin titreşimi, Fransız taşrasının yaz güneşinde uçuşan toz taneleri ve çocuk bakışlarının o sessiz, saf merakı üzerinden yapar. Yaz tatilini anneannesinin yanında geçiren Max için Roman mahallesi ve onların yaşantısı, oryantalist ya da egzotik bir kültür keşfi değildir. O karavanların ardında, hayatı başka türlü yaşayabilmenin, zamanı saatlerle değil melodilerle ölçebilmenin ihtimalini görür. Gatlif’in anlatısında müzik, hikâyeyi süsleyen bir fon unsuru olarak görünmez. Kuşaktan kuşağa aktarılan sözsüz bir haf...

Kaybolan Ritüelin Postmodern Hafifliği

Resim
  Modern apartman bloklarının gökyüzünü birer barkod gibi kestiği Rezidanslar Bölgesi’nde, bayramın gelişi sadece telefon ekranlarına düşen bildirimlerle anlaşılıyordu. 27 yaşındaki Can için bayram, "9 Günlük Resmi Tatil Komposizyonu" demekti. Aylar öncesinden Erken Rezervasyon algoritmasını alt ederek kaptığı Ege otelinin konumunu çoktan zihnine kazımıştı. Onun kuşağı için bayram; akraba ziyaretlerinin yarattığı sosyal anksiyeteden kaçmak, Story’lerde "Out of Office" etiketi paylaşmak ve büyüklerin elini öperek kazanılacak nakit akışını dijital cüzdana aktarmaktan ibaretti. Valizini hazırlarken, yan daireden gelen o tanıdık ve sinir bozucu sesle irkildi. Apartmanın son "eski kafa" sakini, 70 yaşındaki Meliha Hanım’ın kapısı açılmıştı.  Can, asansörün düğmesine basarken yakalanmamayı umuyordu ama geç kalmıştı. Meliha Hanım, elinde üzeri streç filmle kaplı, içi ev baklavası dolu bir tepsiyle koridordaydı. Yüzünde, bu çağda artık antika sayılan o ısrarcı, ...

Efsunlu Rüzgârlar

Resim
  Bugün adaya ayak bastığımda havada, insanın göğüs kafesini durup dururken genişleten, yüzünde uçucu bir tebessüm bırakan o tatlı, ılık esintilerden biri vardı. Hani insanın içine sebepsiz, çocuksu bir yaşama sevinci üfleyen; tepelerdeki taze biçilmiş çimlerin yeşil kokusunu kıyıya vuran denizin iyotlu tuzuyla aynı nefeste harmanlayan o efsunlu rüzgârlardan… Vapurdan inip o küçük iskeleye ilk adımımı attığım, tenime ilk değdiği anda, aylardır omuzlarımda biriken o ağır, kurşuni şehir paltosunu şefkatli bir el gibi çözüp aldı bu rüzgâr; beni bir tüy gibi hafifletti. Üzerimde sadece bir esinti değil, adeta görünmez bir ipeğin dokunuşu gibi kayıp gidiyordu. Sanki bu küçük ada, denizin ortasında asırlık uykusundan uyanmış ve gökyüzüne doğru ilk kez derin, ferah bir nefes bırakmıştı.  Kıyıdaki balıkçı kahvesinin önünden geçerken, yaşlı bir amcanın yanındaki kıza gülümsediğini gördüm. Kahvesinden bir yudum alıp göğe bakarak, “Bugün dünya çok güzel bir gün giymiş üzerine kızım,” diy...

Asya

Resim
   Tozlu, terk edilmiş bir yolun sonunda aniden rüzgârla gelen keskin bir koku gibiydi Asya; dokunulamayan ama asla unutulamayan bir şey. O, ana metne hiçbir zaman dahil olamamış, hep kenar boşluklarına sızmış hayalet bir imgeydi. Kimse onun nereden geldiğini tam olarak bilemedi; çünkü geçtiği yollarda bıraktığı tek iz, genzi yakan o eski kütüphane yangınlarının, isli tütünlerin ve yağmur yemiş toprakların kokusuydu. Sanki çocukluğundan beri sırtında kronik bir yangın taşıyordu ve dünya, onun bu yangını üfleyerek söndürmeye çalışan başarısız bir anlatıcıdan ibaretti. Asya, kronolojik zamana inanmazdı. Onun için hayat, ileriye doğru akan bir nehir değil; paramparça olmuş, kırıldıkça etrafa saçılmış bir aynanın her bir parçasında aynı anda yaşanan bir şimdiki zamandı. Bir bakışında hem on yaşındaki o ürkek kız çocuğunun terk edilmişliğini hem de otuz yaşındaki bir kadının her şeyi çoktan tüketmiş o amansız yorgunluğunu görebilirdiniz. Gözleri, sürekli bir sonraki sayfaya, ...

Yaşamak için neyi korumaya çalışıyorum?

Resim
  Gürültülü bir dünyanın içinde küçücük alışkanlıkların, kırılgan rutinlerin ve insanın kendi varoluşunu koruma çabasının filmidir Microhabitat . Başkarakter Miso; düzenli bir işi, evi veya geleceğe dair büyük planları olmadığı için modern dünyanın ölçülerine göre "başarısız", amaçsız ve hayata tutunamamış biri gibi görünür. Aslında onun asıl meselesi bir başarısızlık hikayesi değil; dünyanın dayattığı yaşam biçimine bilinçli bir mesafe koymasıdır. Herkes sisteme uyum sağlamak için kendinden biraz daha vazgeçerken, Miso’nun küçücük zevklerini korumaktaki inadı neredeyse politik bir tavra dönüşür. Miso’nun en dikkat çekici yanı, hayatı büyük ideallerle değil küçük zevklerle savunmasıdır. Sigarası, viskisi, sevdiği adam ve sakin bir akşam… Bunlar dışarıdan bakıldığında sıradan, hatta önemsiz görünür. Oysa film boyunca bu küçük alışkanlıklar, onun varoluşunun son sığınağına dönüşür. Çünkü modern sistem insandan önce tam da bunları alır: keyfi, yavaşlığı ve nefes alma alanını. ...

Gece Yarısı Kuşatması

Resim
  Her şey göğsünün tam ortasına oturan o hafif, neredeyse fark edilmeyecek kadar küçük bir ağırlık hissiyle başladı. Sanki odadaki hava aniden kalınlaşmış, ciğerlerine giden yol daralmıştı. Derin bir nefes almaya çalıştı ama oksijen göğüs kafesinde kilitli kaldı. İşte o an anladı: Bir şey geliyordu. Eda’nın bedeni, ortada görünür hiçbir somut tehdit yokken aniden bir tehlikenin kokusunu almış gibi gerildi. Oturduğu yerde kalbinin hızlandığını hissetti. Önce küçük bir çırpınış, ardından göğüs kafesini kırıp çıkmak isteyen bir ritim… Nabzı kulaklarında gümlemeye başladı: "Neden nefes alamıyorum? Gerçekten nefes alamıyorum." Bu düşünce zihnine düştüğü an, içindeki o görünmez yangın körüklendi. Elleri titremeye, avuç içleri buz gibi bir terle kaplanmaya başladı. Ayaklarının altındaki zemin kayıyor, sanki oda kendi ekseninde eğiliyordu. Kanı, hayatta kalabilmek için hayati organlarına hücum ederken parmak uçları uyuşuyor, karın boşluğunda dipsiz bir girdap büyüyordu. Tek başına ...

Çiçeklerin Kokusu Denize Karıştı

Resim
İlk önce sokaktan hafif bir rüzgâr geçti; çiçeklerin kokusu denize karışırken limandaki yosun, ıslak tahta ve kömür kokusunun arasından incecik bir bahar sızdı sanki. Uzaktan martı sesleri duyuluyor, yorgun evlerin camları sabah ışığını isteksizce taşırken kaldırımlarda gece yağmurundan kalmış küçük su birikintileri göğü kırık bir ayna gibi yansıtıyordu.  Dar sokakların birinde, koyu renk bir paltonun içine gömülmüş bir adam yürüyordu. Elindeki küçük çiçek demetindeki papatyalar, sabahın solgun ışığında daha da kırılgan görünüyordu. Eski ahşap evlerin arasından geçerken birkaç kadın perdeleri hafifçe araladı; bir çocuk kapı eşiğinde durup onu izledi. Sokak köşesindeki yaşlı simitçi ise tepsisini dizlerinin üzerine bırakmış, sessizce ardından bakıyordu. Sokaklar dardı; iki ev arasına asılmış çamaşırlar gecenin nemini hâlâ üstünde taşıyor, oluklardan ağır ağır damlayan yağmur suyu taş duvarların dibinde ince yosun çizgileri bırakıyordu. Bazı kapıların önünde odun kovaları duruyor, ba...

İnterneti 'unfollow' edeceğim, faturayı da 'ghostlayacağım'. Şaka değil, halis!"

Resim
  Bizim zamanımızda 23 yaşındaki kız ev düzeni kurar, hayata atılırdı. Benimki hâlâ odasında, kafasında devasa bir kulaklıkla ekrana bakıp kendi kendine "Kral, çarptı ya la!", "Şaka mı halis mi?" diye bağırıyor. Karşınızda ben: Ahmet, 54 yaşında devlet memuru emeklisi, ayakları yere basan bir adamım. Ve rakibim, kızım: Beren. Kendisi 23 yaşında, bir Z kuşağı üyesi; resmiyette psikoloji mezunu ama aslında tam zamanlı bir ergen. Geçen hafta evde yaşanan o büyük ‘kuşak çatışması’ krizini size anlatayım da hâlinize şükredin. Her şey salı sabahı başladı. Beren öğlen 1'de odasından çıktı, yüzünde sanki dünyayı kurtarmış da ödülünü alamamış gibi bir bıkkınlık vardı. Mutfağa geçti, dolaptan soğuk kahvesini aldı. Ona bakıp, "Kızım, şu CV'ni gönderdiğim lojistik firması aramış seni dün. Niye açmadın telefonu?" dedim. Derin bir iç çekip, "Baba ya... Bilmediğim numaraları açınca aşırı anksiyete oluyorum. Hem o şirketin aurası çok düşük, vizyonu yok" ...

Hani iyi ki vardım ?

Resim
  Sahte Liman Kerem, koltukta bir külçe gibi yayılmış, elindeki telefonun  ekranında parmağını hızla kaydırıyordu. Sevim’in mutfakta ne yaptığıyla,  gününün nasıl geçtiğiyle ya da neden on dakikadır tek bir noktaya bakıp  daldığıyla zerre kadar ilgilenmiyordu.  Kerem’in ilgisizliği, Sevim için artık kanıksanmış bir hava durumu gibiydi. Adam,  Sevim’e bakarken içini görmüyordu; sadece orada duran, evi çekip çeviren, akşam  yemeğini hazırlayan ve odayı boş bırakmayan bir nesne görüyordu. Sevim bazen bir  cümle kurmaya yelteniyor, sonra Kerem’in tepkisiz suratını hayal edip vazgeçiyordu.  Bu adamla hiçbir ortak noktası yoktu; ne sevgi ne de saygı kalmıştı geriye. Ama Sevim,  neden hala burada olduğunu kendine açıklarken hep "Alışkanlık işte," ya da "Düzen  bozmak zor," diyordu.  Kerem’in duyarsızlığı,  aslında Sevim için bir çeşit kalkandı; adamın o kaba varlığı, kendi varoluşsal  hiçliğiyle yüzleşmesine engel olan kirli...