Çocuğuna ulaşamayan ebeveynin çaresizliği
Florian
Zeller’ın tiyatro oyunundan sinemaya uyarladığı The Son, "çocuğuna
ulaşamayan ebeveynin çaresizliği" üzerine kurulmuş bir
meta-analizdir. Film, sevginin her kapıyı açan sihirli bir anahtar olduğu
yönündeki o kutsal toplumsal miti büyük bir gürültüyle yıkar.
Peter, modern dünyanın tüm başarı kriterlerini karşılayan, sorumluluk
sahibi ve "iyi baba" olmak için her formülü deneyen bir adamdır. Oğlu
Nicholas’ın okul kapısına gitmesi ve geri dönmek istemesi, içine kapanması ve
hayattan kopması karşısında Peter’ın ilk refleksi, bir ebeveyn klasiği olarak "mantıklı
bir neden aramak" olur. Peter’a göre bu durumun okul değişikliği, yeni bir
çevre, boşanma travması ya da ergenlik hırçınlığı gibi rasyonel bir sebebi
olmalıdır. Nicholas’ın "İçimde ne olduğunu bilmediğim bir acı var"
deyişi, ebeveyn dünyasının bittiği yerdir. Bir anne ya da baba için en
çıldırtıcı şey, çocuğunun acısına somut bir teşhis koyamamak ve dolayısıyla
rasyonel bir tedavi üretememektir.
Peter da anne Kate’de oğullarını canlarından çok severler. Fakat film boyunca izlediğimiz her diyalog, aslında iki farklı dil konuşan insanların birbirine sesini duyurma çabasıdır. Peter, oğluna yaklaştıkça aslında kendi gençliğini, kendi doğrularını ve kendi hayata tutunma pratiklerini dayatır. Böylelikle sevgisi korumacı bir reflekse dönüşür; oysa o sırada çocuğun ihtiyacı olan şey kurtarılmak değil, sadece o karanlığın içinde anlaşıldığını hissetmektir. Sevgi, aradaki o ontolojik uçurumu kapatmaya yetmez; sadece ebeveynin o uçurumun kenarında çaresizce beklemesini sağlar.
Filmin katmanlarında, ebeveynliğin o en gölgeli duygusu gizlidir: Suçluluk.
Peter hikaye boyunca Nicholas’ı kurtarmaya çalışıyor gibi görünse de,
derinlerde bir yerde aslında kendi suçluluk duygusunu ve vicdanını temize
çekmeye çalışmaktadır. "Ben babam gibi bir baba olmayacağım"
motifiyle hareket eden Peter, oğlunun çöküşünü gördükçe kendi başarısızlığıyla
yüzleşir.
Ebeveynler, çocuklarının mutsuzluğunu her zaman kendi
üzerlerine alınırlar. Eğer çocuk mutsuzsa, ebeveyn bir yerde yanlış yapmıştır.
Film bu bencilce olmayan ama insanı tüketen suçluluk psikolojisini sessizce işler. Doğru kararların her zaman mutlu çocuklar doğurmadığı bir evrende,
"Nerede hata yaptım?" sorusu cevapsız kalmaya mahkumdur.
Peter’ın zihninde sürekli dönüp duran o sessiz kırılma, bencilce bir kibirden değil, insanı içten içe kemiren bir sorumluluk ahlakından beslenir. O, modern dünyanın sunduğu "iyi ebeveynlik el kitabını" harfiyen uygulamıştır: Sevgi göstermiş, alan açmış, imkan sunmuştur. Ancak film, ebeveynliğin en sarsıcı paradoksunu yüzümüze çarpar: İnsan ruhu, deterministik bir laboratuvar değildir. Girdilerin kusursuz olması, çıktının da kusursuz olacağını garanti etmez. Siz en doğru hamleleri yapsanız, en şefkatli kelimeleri seçseniz bile, çocuğunuzun ruhunda sizin asla dokunamayacağınız, genetik mirastan, varoluşsal sancılardan ya da kimsenin deşifre edemediği kimyasal bir boşluktan beslenmeyen bir karanlık var olabilir. Filmde ne Kate ne de Peter kötü ebeveynlerdir; Nicholas da bencil bir çocuk değildir. Herkes elinden gelenin en iyisini yapmaktadır ama bazen hayatın ve insan ruhunun karanlığı, iyi niyetlerin toplamından çok daha büyüktür. Evladını çok sevdiğin, onun için canını verebileceğin halde, onun kendi içindeki o kapalı odanın kapısını açamamak, ona ulaşamamak ve elinden hiçbir şeyin gelmeyişini izlemek.
Bir insanı ne kadar çok severseniz sevin, onun acı çekme potansiyelini elinden alamazsınız. Ebeveyn, çocuğun hayatının yaratıcısı olduğunu sanırken, aslında sadece onun trajedisine en önden bilet almış çaresiz bir seyirci olduğunu fark ettiğinde o insanı tüketen suçluluk psikolojisi zirveye ulaşır. Film, bu sorunun cevapsızlığında Peter’ı (ve seyirciyi) yalnız bırakırken, ebeveynliğin en ağır yükünün "hataları düzeltmek" değil, "doğru davrandığın halde acı çeken evladının karşısında hiçbir şey yapamadan durabilmek" olduğunu fısıldar.

Yorumlar
Yorum Gönder