Kayıtlar

Kimse “yanlış” film sevmez; her tercih, kişinin kendi içsel manzarasının izdüşümüdür.

Resim
            Kimse “yanlış” film sevmez; her tercih, kişinin kendi içsel manzarasının izdüşümüdür. Sinemayı anlamak, yalnızca görüntülere bakmak değil; o görüntülerle düşünmeyi öğrenmektir. Ancak bu öğrenme bir anda gerçekleşmez. Sinema zevki, tıpkı insan bilincinin gelişimi gibi, katmanlı ve dönüşen bir süreçtir. Her izleyici, sinemaya önce kendi duygusal, kültürel ve psikolojik donanımıyla yaklaşır. Dolayısıyla “amatör bir filmi bile çok iyi bulmak” bir eksiklik değil, estetik yolculuğun doğal başlangıç noktasıdır. Eğer biri amatör bir filmi “harika” buluyorsa, o kişide sinemaya dair duygusal bir açıklık vardır; ama bu açıklık estetik ölçütlerle henüz işlenmemiştir. Örneğin birisi Beau is Afraid ’i saçma bulabilir; bir diğeri onu modern varoluşsal korkunun grotesk bir temsili olarak görebilir. Her iki görüş de değerlidir, yeter ki film, düşünmeye zemin hazırlasın. Dolayısıyla sinemayı beğeni alanından düşünce alanına taşımak gerekir. İyi film, herk...

Yaşayan Tuval - The Wolf House (La Casa Lobo)

Resim
  The Wolf House  ( La Casa Lobo ) – Kurt İni Yaşayan Tuval Bir zamanlar, ormanın derinliklerinde iyi kalpli insanlar yaşarmış...Film bu sözlerle başlar. Ama biz çok iyi biliriz ki, “bir zamanlar” diye başlayan masalların bazıları, çocukları uyutmak için değil, uyandırmak içindir.  Maria, filmde kaçak bir kız olarak karşımıza çıkar.Bir kurt sürüsünden    yani “dış dünyanın tehlikesinden”    kaçar. Ama film ilerledikçe anlarız ki asıl tehlike dışarıda değil, içeridedir.    Ev, onun  bilinçaltıdır .  Her oda, suçluluğun bir biçimidir. Duvarlardaki figürler, bilinçdışının yankılarıdır. Ev, “Gerçek”in sızdığı yerdir    yani sembolik düzenin çöktüğü, benliğin parçalandığı alan. La Casa Lobo , Şilili yönetmenler Cristóbal León ve Joaquín Cociña’nın 2018 tarihli filmi. Kaçak bir kız, ormanda bir eve sığınır, orada yalnızlıkla, korkuyla ve suçlulukla mücadele eder. Ama bu film bir ulusun travma belleğinin içinden geçen bir yolc...

Yalnızlığın, Deliliğin ve Kimliğin Çözülüşü

Resim
    Neden bazı insanlar bu filmi sevmez, hatta rahatsız olur ? The Lighthouse gibi filmler genellikle seyirciyi ikiye böler: kimileri için sinemada ustalık, derinlik ve sembolik yoğunluk; kimileri içinse kapalı, sıkıcı, anlamsız bir deneyimdir. Film, her şeyi açıkça söylemez. Deniz kızları, martılar, ışık, içki, cinsel imalar. Bunların hiçbiri açıklanmaz, yorum seyirciye bırakılır. Bu, bazı izleyiciler için entellektüel bir oyun, bazıları içinse rahatsız edici bir muğlaklık olur. Modern seyir “anlaşılır” olana alışkındır. The Lighthouse ise anlaşılmak değil, düşünülmek ister. Bazı insanlar bunu “sanatsal gerçekçilik” olarak değil, rahatsız edici bir kasvet olarak deneyimler. Renk yok, müzik huzur vermiyor, doğa düşman gibi. Kısacası film izleyicisine konfor değil, klostrofobi sunuyor. Bu da doğal olarak birçok kişiyi uzaklaştırır. Filmde bastırılmış arzu, mastürbasyon, suçluluk, şiddet, alkolizm, halüsinasyonlar vardır. Bunlar açık sahnelerle değil, psikolojik yoğunluk...

Yaratıcılığın Sessiz Çöküşü

Resim
  Love & Mercy , sadece bir müzisyenin biyografisi değildir; Tanrı’ya dokunmak isterken yanarak düşen bir insanın hikâyesidir. Film, Brian Wilson’ın 1960’larda Pet Sounds albümünü yaratma sürecine odaklanırken, bir müzisyenin iç dünyasındaki kaosu neredeyse laboratuvar estetiğiyle işler. Paul Dano’nun Brian’ı , notalarla ve seslerle konuşan bir adamdır. Onun müziği, dünyayı anlama biçimidir. Stüdyoda duyduğu ses yankıları , bozuk ritimler ve disonanslar , hem zihninin karmaşasını hem de dâhiliğini yansıtır. Brian, bir çocuğun merakıyla evreni dinler. Denizin uğultusunda bir bas hattı, rüzgârda bir melodi, kalp atışında bir ritim duyar. Fakat bu duyma hali, bir noktadan sonra işitmenin ötesine geçer bir işkenceye dönüşür. Seslerin güzelliğiyle birlikte, onların bitmeyen gürültüsü de zihnini ele geçirir. Yönetmen, bu süreci lineer bir anlatım yerine işitsel bir deneyim olarak kurgular: seyirci, Brian’ın kafasının içindeki sesleri gerçekten “duyar”.  Özellikle Good Vibr...

CLARA – Bilimin Sessizliğinde Ruhun Yankısı

Resim
  İnsan, evrenin sessizliğinde kendini nasıl duyar? Sevgi, ilişkinin en saf biçimidir: sevdiğimizde, başka bir varlığı kendi varlığımız kadar gerçek kılarken, kendi varlığımızı da teyit ederiz. Heidegger Clara yüzeyde bir astronomun evrende yaşam arayışını anlatır.  Isaac, kaybın ve suçluluğun ağırlığını taşıyan bir bilim insanıdır. Kızını kaybetmiş, duygularını bastırmış, kendini yalnızca gözlemlenebilir olana adayan bir aklın temsilidir. Kendi evreniyle bağı kopmuştur. Onun teleskobu göğe değil, bir tür içsel boşluğa çevrilmiştir. Kaybettiği anlam duygusunu yıldızlarda arar. Bilim onun için bir tür dinsel ikamedir: Kaosun içinde düzen bulma umudu. Onun evrenle ilişkisi, ölçülebilirlik ve kanıt üzerine kurulu bir monologdur. Clara ise, aynı evreni sezgi, duygu ve varoluşsal bağ üzerinden deneyimler ve evreni yalnızca bir “nesne” olarak değil, içsel bir yankı alanı olarak görür. Evreni bir nesne olarak değil, bir canlı organizma olarak deneyimler.       ...

Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok: Umutsuzluk balçığı

Resim
  Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok: Umutsuzluk balçığı “Filme grimsi renkler hâkim. Çok gerçekçi ve inandırıcı görüntüler. Bir asker postalı düşmanının yüzünü çamurlu suya bastırırken, burnundan çıkan kabarcığa kadar detay çekmişler. İlgi merkezlerinden ve temadan hiç uzaklaşmıyor yönetmen. Kamera dili ve hareketleri yeterince işlevsel kullanılmış.” I-Siper Alın: Film Başlıyor!... Savaşan bilir! Erich Maria Remarque önce savaşmış, on bir yıl sonra da yazmış. Eminim savaşa savaşa yazmıştır. Başka türlü çıkmaz o roman.  Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok , Erich Maria Remarque’ın 1929 tarihli aynı adlı romanından uyarlanan, 2022 yapımı Alman epik, savaş karşıtı filmi. Bu, kitabın sinemaya üçüncü uyarlanışı. Yönetmen Edward Berger, Birinci Büyük Paylaşım Savaşı’nda “Batı Cephesi”nde savaşan genç bir Alman askerinin sürükleyici öyküsünü anlatıyor. Bir büyük savaş bir filme sığar mı? Elbette sığmaz. Eksik kalır, ama bu hali bile korkunç. Çok çarpıcı bir savaş sahnesiyle açılıyor film...

Gerçekliğin Mumyalanması

Resim
  Gerçekliğin Mumyalanması   Görsel tercihlerin politik yükü  sinematografik tercihlerin arkasında duran dünya görüşlerinde saklıdır. André Bazin, sinemayı “gerçekliğin mumyalanması” olarak tanımlamıştı. Her kare, zamanın dokusunu dondurur, varlığın izini taşırdı. Sinema, ışığın gümüş haleye kazınmasından dijital pikselin sayısal koduna geçişe dek dünyayı “görme” biçimimizi dönüştürdü. Film, bir dünyayı temsil etmek yerine bir bilinç durumunu inşa etmeye başladı. Böylelikle izleyici o dünyanın öznesi değil, o dünyanın malzemesi hâline geldi. Sinema, salt görsel bir eğlence değil; zamanın, mekânın, anlatının ve izleyicinin zihninin kesiştiği karmaşık bir düşünsel pratik alandır. Bir film perdeye yansırken yalnızca bir öykü anlatılmaz  ışık, kurgu, ses, oyunculuk ve çerçeveleme aracılığıyla dünya yeniden inşa edilir; gerçekliğin parçaları seçilir, yeniden düzenlenir ve izleyicinin algısına sunulur. Sinema, bu yüzden, hem epistemolojik bir araç hem de estetik b...

Kendini Kaybederek Kendini Bulmanın Hikayesi

Resim
    Bir evimiz olabilir ama gerçekten orada mıyız?   Wim Wenders’in Paris, Texas (1984) filmi sinema tarihinin en derin, şiirsel ve duygusal yol filmlerinden biridir. Hikaye bir yolculuk gibi görünür, ama “Amerikan Rüyası”nın boşluğuna yapılmış bir yolculuktur. Film, travma, kayıp, suçluluk ve bağışlanma temaları etrafında döner. Travis , hiçbir yere ait olmayan, kendinden ve dünyadan kopmuş bir figürdür. Film, dört yıl boyunca ortadan kaybolduktan sonra çölde yürüyen bir adamla, Travis ile başlar. Travis, bu kopuşun simgesidir: konuşmaz, geçmişini hatırlamaz, adeta “dünyanın dışına düşmüştür. Wenders, klasik “road movie” türünü bir medeniyet eleştirisine dönüştürür.  Travis konuşmaya başladığında, aslında kendisiyle konuşuyordur. Jane’in yansımasını değil, kendi suçunu, kendi geçmişini, kendi gölgesini görür. Ayna bu anlamda, kendine bakmanın dayanılmazlığıdır. Travis ve Jane birbirlerini severler, ama bu sevgi zamanla kıskançlığa, baskıya, şiddete dönüşmüş...