Kayıtlar

Saplantı: İki Saatlik Bir Tahammül Deneyi

Resim
  Sinema salonunda filmin ortasında kalkıp gitmek, izleyici için radikal bir karardır. Ancak bazen bir filmin ilk kırk beş dakikası, kalan sürede size ucuz irkilmeler dışında hiçbir şey sunamayacağını o kadar açık ilan eder ki, koltukta oturmaya devam etmek kendi zekânıza karşı işlenmiş küçük bir suç gibi hissettirir. Vizyondaki Saplantı (Obsession), tam da böyle bir deneyim. Film, daha ilk sahnelerinden itibaren izleyiciyi ne özgün bir gerilime ne de en temel mantık örgüsüne davet ediyor. Hikâyenin üzerine inşa edildiği temel, yazın kurumuş bir su birikintisinden daha sığ. Bütün gizem ve gerilim ise tekinsiz bir dükkândan satın alınan uyduruk bir dilek kutusuna emanet edilmiş. Evet, filmin bütün dramatik ağırlığını sırtlaması beklenen şey bu. Gıcırdayan kapılar, ansızın patlayan bas sesleri ve karanlık koridorlar da cabası. "Takıntı" gibi psikolojik açıdan zenginleştirilmeye son derece müsait bir başlık, sonunda sıradan bir lunapark korku tüneline dönüşüyor. Karakterimiz...

Nolan’ın Odysseia’sı

Resim
  Destanı hiç okumamış ya da yalnızca adını duymuş okurlar için kısaca… Odysseia , Antik Yunan ozanı Homeros’a atfedilen ve MÖ 8. yüzyılda yani günümüzden yaklaşık 2.800 ila 3.000 yıl önce   sözlü anlatı geleneğinin içinden çıkıp yazıya geçirildiği düşünülen bir metindir. Anlatılan hikâye ise MÖ 12. yüzyılda yaşandığı kabul edilen meşhur Troya Savaşı’nın hemen ertesinde başlar ve savaşın kazanan taraftaki mimarlarından İthaka Kralı Odysseus’un evine dönüş mücadelesini odağına alır. Odysseus, surların yıkılması ve savaşın noktalanmasıyla birlikte karısı Penelope’ye, yola çıktığında henüz bir bebek olan oğlu Telemakhos’a ve krallığı İthaka’ya kavuşmak üzere yelken açar. Ne var ki planlanan basit bir deniz seferi, Ege’nin hırçın sularından başlayıp Akdeniz’in haritasız tekinsizliklerine uzanan amansız bir sürgüne dönüşür. Tek gözlü dev Polyphemos’un karanlık mağarası, büyücü Kirke’nin zamanı uyuşturan adası, Sirenler’in kayalıklarda çınlayan ölümcül şarkıları, Skylla ile Khar...

Nolan’ın IMAX Obsesyonu: Bir Formatsal Mücadele ve Açmazları

Resim
  Nolan denince akla gelen o devasa IMAX sevdası, aslında sektörde de seyirci arasında da epey yanlış okunuyor. Çoğu kişi bunu sadece perdeyi büyütüp bilet fiyatını katlama ya da pazarlama bütçesine görkemli malzemeler üretme kurnazlığı sanıyor. Oysa meselenin özünde, sinemanın ne şekilde çekilip salonlarda nasıl bir tecrübeye dönüşmesi gerektiğine dair radikal bir duruş var.  The Cinema of Christopher Nolan derlemesindeki analizinde Allison Whitney, yönetmenin bu tavrını dijitalleşmeye karşı nostaljik bir duygu patlaması olarak değil, doğrudan sinemanın o eski, somut ve fiziksel yapısını koruma çabası diye özetliyor. Görüntü Nolan için ekrana yansıtılan dijital veri dizilerinden ibaret değil. Işığın filmin yüzeyinde bıraktığı o kimyasal, somut iz daha değerli.  IMAX kameralarının ağırlığı, sette çıkardığı patırtı, operasyonel yükü ve tabii ki cepleri yakan maliyeti tam da bu yüzden Nolan'ın gözünü korkutmuyor. 70 mm filme olan o sarsılmaz, hatta biraz da inatçı bağlılığ...

Geçmişin Hapishanesinde Bir Anne

Resim
  Filmin en güçlü tarafı, yetişkin bir insanın içinde hâlâ yaşayan çocuğu göstermesidir. Lowry dış dünyada kendine bir yer edinmiş, sanat tarihinde iz bırakmış bir ressamdır. Fakat annesinin yanında bütün bu kimlikler geri çekilir. Geriye, tek bir kabul cümlesini bekleyen bir oğul kalır. Onca insan tarafından görülen bir sanatçı, hayatındaki en önemli kişi tarafından görünmez olmuştur.  Elizabeth karakteri de kolay bir yere yerleştirilemez. Film onu yalnızca sevgisiz ya da acımasız bir anne olarak çizmez. Onun sertliğinin altında kendi hayatına duyduğu kırgınlık vardır. Gerçekleşmemiş hayaller, kaybedilmiş ihtimaller ve yaşlanmanın getirdiği pişmanlıklar, zamanla oğlunun üzerine düşen ağır bir gölgeye dönüşür. Elizabeth, oğlunu olduğu haliyle görmek yerine, kendi geçmişinin içinde okumaya başlar. Bu ilişkiyi acı verici yapan da tam olarak budur: Lowry annesinden uzaklaşmaya çalışmaz. Onun peşinden gitmeye devam eder. Beklediği şey büyük bir sevgi gösterisi değildir; yalnızca b...

Annihilation – Parıltı'nın İçinde Benliğin Çözülüşü | Film İncelemesi

Resim
  Parıltı’nın İçinde Kendini Kaybetmek: Alex Garland ve Annihilation Aksiyon yüklü, uzaylıların dünyayı bastığı dümdüz bir bilim kurgu izlemek niyetiyle Annihilation ’ın karşısına oturduysanız, büyük ihtimalle ilk bir saatin sonunda ekrana boş boş bakıp "Biz ne izliyoruz şu an?" demişsinizdir. Ve açıkçası, Alex Garland’ın tam olarak istediği şey de bu. Ex Machina ile yapay zekaya soğukkanlı bir bakış atan Garland, bu kez Jeff VanderMeer’ın romanını alıp bizi Lovecraftvari bir kâbusun, "New Weird" türünün ortasına bırakıyor. Filmin merkezindeki Parıltı (Shimmer), alışıldık bilim kurgu örneklerindeki gibi dünyayı yok etmeye gelen uzaylıların üssü falan değil. Burası bir prizma. İçeri giren her şeyi; ışığı, sesi, genleri ve en önemlisi insanların zihnini kırıp yeniden birleştiriyor. Dışarıdan bakınca ağaçlardan insan siluetlerinin büyüdüğü, geyik boynuzlarının dallara dönüştüğü büyüleyici bir cenneti andırıyor. Parıltı, izleyiciyi doğanın çıldırtıcı bir estetikle yeni...

Hiç Gelmeyen Düşman

Resim
  Mahallenin en eski evlerinden birinde yalnız yaşayan Nihat, her sabah aynı saatte, güneş henüz doğmadan uyanırdı. Sessizlik, dünyanın en güvenilir zamanıydı ona göre. İnsanlar uyurken, kötülük de uyurdu. Önce salon penceresinin tülünü iki parmak aralar, sokağı dikkatle incelerdi. Karşı apartmanın üçüncü katındaki yaşlı kadın yine balkondaydı; elindeki saksıyı sularken gözü ara sıra onun evine kayıyordu. "Yine beni izliyor," diye geçirdi içinden. Perdeyi hızla kapattı. Kahvesini mutfakta, ışığı yakmadan içti. Televizyon açmazdı; haberlerin bile kitleler üzerinde kurulan o büyük, sistematik oyunun bir parçası olduğuna inanırdı. Telefonu susturulmuş bir sığınak gibi hep sessizdeydi; tanımadığı numaralar zaten potansiyel birer tehditti. Postacı zile bastığında nefesini tutar, kapının arkasında dakikalardır orada duran bir gölge gibi kıpırdamadan beklerdi. Yıllardır böyle yaşıyordu. Mahallede herkes onu tanırdı ama kimse onun kim olduğunu gerçekten bilmezdi. Bakkal Hasan, ...

Maket Evlerin Kırgın Sakinleri

Resim
  Wes Anderson sinemasına peş peşe maruz kalmak, aynı mimarın elinden çıkmış farklı şehirlerde gezinmeye benzer. Oteller değişir, adalar değişir, çöller değişir; kadraj hep o milimetrik, takıntılı simetrisini korur. Ancak bu kartpostal kusursuzluğundaki maket evlerin içine biraz daha yakından baktığınızda, hepsinin aynı odasında oturup duran o tanıdık, kırgın insanları görürsünüz. Anderson’ın asıl meselesi mekânlar ya da tuhaf olay örgüleri değildir; o, içeride bir yerleri sessizce kanayan insanları anlatır. Parçalanmış aileler, büyüyememiş yetişkinler ve yaşından önce yaşlanmış ruhsuz çocuklar... Onun karakterleri bağırıp çağırarak ağlamazlar. Duygularını kusursuz kesim ceketlerinin, pastel tonlardaki duvarların ya da ifadesiz yüzlerinin arkasına saklarlar. Yas tutarken bile sanki bir tiyatro oyununda sırasını bekleyen oyuncular gibi mesafelidirler. Trajedi ile absürt mizah aynı koltukta yan yana oturur; en ağır kayıplar bile tek bir kuru espriyle geçiştiriliverir.  Sanki h...

Hayatın "Sil" Tuşu Yok.

Resim
  “Merhaba :)” Günaydınlar, iyi geceler, kalpler, emojiler, "çevrimiçi" ibareleri, yazılıyor balonları, silinen mesajlar, görüldü işaretleri... İlişkilerinin ritmini artık bunlar belirliyordu. Sevilip sevilmediklerini bir ses tonundan değil, cevap verme süresinden anlamaya çalışıyorlar, birbirlerini seslerinden çok yazdıkları cümlelerle tanır olmuşlardı. Zamanla, aynı ekranın ışığında, kelimelerden yapılmış iki kişiye dönüştüler. Bir süre sonra ikisi de birbirini değil, yazışmalardan kurdukları kişiyi sevmeye başladı. Her mesaj, yazanın ne demek istediğinden çok, okuyanın o an ne hissettiğini anlatıyordu. Kelimeler çoğaldıkça, birbirlerini daha az anlıyorlardı. Geceleri uzun uzun yazışıyor, sabahları ilk birbirlerine günaydın diyorlardı. Birlikte film izliyor, aynı şarkıları dinliyor, aynı fotoğraflara bakıyor; bütün bunları kilometrelerce uzaktan yapıyorlardı. Birbirlerinin çocukluğunu, korkularını, eski ilişkilerini, gelecek hayallerini öğrendiler. Saatler süren konuşmaları...

Kuşların Gitmediği Ev

Resim
  Mahallede kimse adını pek bilmezdi; o sadece "Necla’nın kızı"ydı. Çünkü annesi Necla, girdiği her ortamda kendi hikâyesini o kadar büyük, o kadar gürültülü yaşardı ki kızının varlığı hep o gölgenin altında kalırdı. Kızın adı Elif’ti. Sekiz yaşındaydı ve sekiz yaşındaki bir çocuğun taşıyamayacağı kadar yetişkindi. Annesi Necla, kırkına yaklaşmış, güzelliğini hâlâ hayattaki en büyük sermayesi olarak gören bir kadındı. Hayatı boyunca sorumluluk kelimesini ağır bir yük gibi taşımış, omuzlamak yerine hep başkalarının sırtına bırakmayı seçmişti. İnsanlarla kolayca yakınlaşır ama aynı hızla uzaklaşırdı. Verdiği sözleri unutmazdı aslında; sadece tutmayı önemsemezdi. Hayatındaki her başarısızlığın mutlaka hazır bir suçlusu vardı: Patronu, eski eşi, komşular, devlet, ekonomi, şans… Kendisi dışında herkes. Necla’ya göre dünya ona haksızlık eden insanlarla doluydu; bu yüzden değişmesi gereken kişinin kendisi olduğuna hiç inanmadı. Patronunun "kötü niyetli" olduğunu sö...

Dalgın Bir Akşam Üstü

Resim
  İnsan ilişkileri, çözülemeyen bir bilmece değil; birlikte gülünebilen uzun bir fıkradır. Güneşli ama rüzgarlı bir sonbahar akşamı, Selim ve Canan otuz yıllık evliliklerinin sessizliğini mutfakta bozuyorlardı. Canan, ocaktaki çorbayı karıştırırken gözü tezgâhın üzerindeki anahtarlara takıldı. Selim, yine evden anahtarsız çıkmış olmalıydı; kesin arabada anahtarını aramış, bulamayınca da söylenerek eve doğru yönelmişti. Tam o sırada dış kapı açıldı. Selim, içeri adım atar atmaz montunun ceplerini telaşla karıştırmaya başladı. "Canan, cüzdanımı salonda mı bıraktım acaba? Markette kasada kaldım öylece," dedi, mahcup ama bir o kadar da alışılmış bir çaresizlikle. Canan arkasını döndü, elindeki kepçeyi havada sallayarak tam 'Otuz yıldır hiç değişmedin!' diyecekken, gözü Selim’in üstüne başına takıldı. Selim, aceleyle dışarı çıkarken gömleğinin düğmelerini tamamen kaydırmış, her düğmeyi bir alt iliğe denk getirmişti. Yetmezmiş gibi, gözlüğünü alnına kaldırdığı halde gözlük ...