Vahşinin Kalbi
Bir insanla köpek arasındaki dostluğu anlatmak ilk bakışta kolay görünür. Sadakat, bağlılık, koşulsuz sevgi gibi kelimeler hemen gelir akla. Oysa bir köpekle gerçekten hayatını paylaşmış olanlar bilir; bunların hiçbiri aradaki bağı tam olarak anlatmaya yetmez. Çünkü insanla köpek arasındaki ilişkinin önemli bir kısmı sözcüklerin dışında kurulur. Birbirimizin dilini bilmeyiz ama hareketlerimizi öğreniriz. Bir bakıştan, bir sesten, bazen yalnızca yanımızda duruşundan ne anlatmak istediğini anlamaya başlarız. Aynı evde, aynı odada, hiçbir şey yapmadan geçirilen zaman bile ilişkinin bir parçasıdır.
David
Ayer’in Vahşinin Kalbi filmi bana en çok bunu düşündürdü. Film, bir uçak
kazasının ardından Alaska’nın ıssızlığında hayatta kalmaya çalışan James ile
savaş köpeği Odin’in hikâyesini anlatıyor. Fakat filmin asıl ilgilendiği şeyin,
bu iki canlının doğanın içinden çıkıp çıkamayacağından çok, bu yolculuk
sırasında birbirlerine ne ifade ettikleri olduğunu düşünüyorum. Hikâyede beni
en çok düşündüren noktalardan biri, James ile Odin arasındaki ilişkinin
başından itibaren eşit koşullarda kurulmamış olması. Odin bir savaş köpeği.
İnsan tarafından eğitilmiş, insanın amaçları doğrultusunda yetiştirilmiş ve
savaşın içine sokulmuş. James kendi hayatıyla ilgili kararlar verebilen bir
insan; Odin ise bunları seçemiyor. James'e bağlılığı gerçek olabilir, hatta
aralarındaki bağ çok güçlü olabilir, ama bunu doğrudan bir seçim olarak görmek
zor. Sadakat ile rıza aynı şey değil.
Bu ayrım,
insanın köpekle kurduğu ilişkinin biraz daha karmaşık tarafını gösteriyor.
Köpeğin bizi beklemesini, peşimizden gelmesini, bizi korumasını sevgi olarak
görüyoruz. Çoğu zaman da gerçekten sevgi var. Ama köpek aynı zamanda insanın
çok uzun zamandır yardımına başvurduğu bir hayvan. Avda, bekçilikte, sürülerin
korunmasında, arama kurtarmada ve savaşta kullanılmış. Yani insanla köpek
arasındaki ilişkinin içinde sevgi kadar ihtiyaç ve kullanım da var.
Vahşinin
Kalbi bu meseleyi
doğrudan tartışmıyor ama Odin’in bir savaş köpeği olması, bütün hikâyenin
arkasında böyle bir soru bırakıyor. İnsanlar hayvanların cesaretinden söz
etmeyi seviyor. Onlara kahramanlık yakıştırıyoruz. Fakat Odin savaşa gitmeyi
seçmedi. Onun için bu bir görevdi. Bu yüzden onu yalnızca cesur ve sadık bir
kahraman olarak görmek bana biraz eksik geliyor.
Uçak
düştüğünde ise bu ilişkinin koşulları değişiyor. James artık bir asker olarak
sahip olduğu konumdan çok, hayatta kalmaya çalışan bir insan. Alaska’da
rütbenin pek bir anlamı yok. Önünde soğuk, mesafe, dağlar ve nehirler var.
Yanında ise Odin.
Filmin Alaska görüntülerinde beni etkileyen şey de bu. Manzara çok güzel, hatta zaman zaman neredeyse kusursuz görünüyor. Ama aynı görüntünün içinde bir tehdit de var. Uzakta güzel görünen dağ, biraz sonra aşılması gereken bir engele dönüşüyor. Sakin görünen bir nehir, içine girdiğinizde ne kadar güçlü olduğunu hatırlatıyor. Ormanın sessizliği de aynı şekilde iki anlam taşıyor. Huzur veriyor ama aynı zamanda insanı kendi yalnızlığıyla baş başa bırakıyor. Doğa burada James'e karşı değil. Onu sınamak gibi bir niyeti de yok. Sadece kendi kurallarıyla var oluyor. James'in yapması gereken de doğayı yenmekten çok, onun koşullarına ayak uydurmak. Su bulmak, ateş yakmak, yönünü bulmak, soğuktan korunmak, yaralarını kontrol etmek... Bir noktadan sonra bütün bunlar büyük fikirlerden daha önemli hale geliyor. Beden ne kadar dayanabilecekse o kadar.
Odin'in bu yolculuktaki varlığı da tam burada önem kazanıyor. James'in insan dünyasında işe yarayan pek çok yeteneği bu coğrafyada sınırlı kalırken Odin çevresini başka türlü algılıyor. Kokulara, seslere, hareketlere karşı çok daha duyarlı. James'in henüz fark etmediği bir şeyi Odin'in fark ettiği anlar, köpeğin dünyayı bizimkinden ne kadar farklı yaşadığını gösteriyor. Belki köpeklere bu kadar yakın hissetmemizin nedenlerinden biri de bu. Onlarla birlikte yaşarken, bizim artık fazla alışık olmadığımız bir algı biçimine tanık oluyoruz. Biz bir ormana bakıp “orman” diyoruz. Odin için orada sayısız koku, iz, ses ve hareket var. Bizim tek bir görüntü olarak gördüğümüz şey onun için sürekli değişen bir bilgi alanı. Bu yüzden köpek, insanla doğa arasında ilginç bir yerde duruyor. Evimizin içinde bizimle yaşayan bir hayvan ama doğayla kurduğu ilişkiyi bütünüyle kaybetmiş değil. Yine de Odin'i yalnızca James'in yolculuğunu kolaylaştıran bir araç olarak görmek istemiyorum. Filmin bazı anlarında onun kendi varlığını hatırlamak mümkün. Korkuyor, yoruluyor, yaralanıyor, bekliyor. Onun da bir bedeni ve sınırları var. James'in yalnızlığını gideren bir figürden fazlası.
Aslında
Alaska'da yaşananların önemli taraflarından biri de bu. İnsan dünyasında
“sahip” ve “köpek” olarak tanımlanan ilişki, doğanın içinde biraz değişiyor.
James'in Odin'e ihtiyacı olduğu kadar Odin'in de James'e ihtiyacı var. Birlikte
yürümek, birbirlerini beklemek, tehlike anında diğerinin yanında kalmak bu
ilişkiyi başka bir yere taşıyor.
Filmin bende en çok kalan anları da büyük ölçüde bu sessiz beraberlikten geliyor. James ile Odin'in yan yana yürüdüğü, birbirlerine baktığı ya da aynı kadraj içinde sadece ilerlediği anlar. Aralarında konuşabilecekleri ortak bir dil yok ama buna ihtiyaçları da yok. Bir süre sonra James Odin'in ne zaman huzursuz olduğunu, ne zaman bir şey sezdiğini anlayabiliyor. Odin de James'in hareketlerinden ne yapacağını biliyor. Dostluk biraz da böyle bir şey galiba. Karşındaki canlıyı tamamen anlaman gerekmiyor. Onunla aynı dili konuşman da gerekmiyor. Zaman içinde onun varlığını tanımaya başlıyorsun.
Bu yüzden Vahşinin
Kalbini yalnızca bir adamla köpeğinin vahşi doğada hayatta kalma hikâyesi
olarak görmüyorum. Film, insanın başka bir canlıyla kurduğu ilişkinin ne kadar
eski ve güçlü olduğunu hatırlatırken, bu ilişkinin içindeki güç farkını da
ister istemez düşündürüyor. Köpeği dostumuz olarak görüyoruz; ama onu eğiten,
savaşa götüren ve onun adına karar veren de biziz.
Belki de
filmden geriye kalan en önemli soru burada ortaya çıkıyor.
Bir köpeğin
bize güvenmesi ne anlama geliyor?
Bence bunun
cevabı onun bize ait olması değil. Tam tersine, bize güvenmesinin bizim
üzerimize bir sorumluluk bırakması. Çünkü bir köpek bize güvendiğinde, yalnızca
yanımızda yürümüş olmaz. Hayatını da bir ölçüde bize bırakır.
@detaycılarkulubu - Selçuk Tuna


Yorumlar
Yorum Gönder