Mükemmel Günler

 



Perfect Days filmi, modern hayatın hızına karşı kurulmuş sessiz bir direnç anlatısıdır. Film, Tokyo’da kamusal tuvaletleri temizleyen Hirayama’nın gündelik yaşamını izler; fakat bu iş, karakterin sosyal konumunu açıklayan basit bir ayrıntı olmaktan çok daha fazlasıdır. Hirayama, görünmez kabul edilen bir emeğin içindedir. İnsanların kısa süreliğine uğrayıp geride bıraktıkları, çoğu zaman bakmayı bile istemedikleri mekânları temizler. Buna rağmen yaptığı işe karşı ne küçümseyici ne de dramatik bir tavrı vardır. İşini dikkatle, ritüel duygusuyla ve neredeyse estetik bir disiplinle yapar.

Film, Hirayama’nın hayatını “eksik” ya da “başarısız” bir hayat olarak sunmaz. Modern anlatılar genellikle insanı yükselme, değişme, başarı kazanma ve geçmişini aşma fikri üzerinden tanımlar. Hirayama ise bu çizginin dışındadır. Onun hayatı ilerleme fikrinden çok tekrar fikri üzerine kuruludur. Her gün aynı saatte uyanır, aynı sokaklardan geçer, aynı müzikleri dinler, aynı iş düzenini sürdürür. Ancak film bu tekrarları monotonluk olarak göstermez. Tam tersine, tekrarın içindeki küçük farkları görünür kılar: Ağaçların ışığı, bir insanın yüz ifadesi, kasette çalan bir şarkı, rüzgârın hareketi, gökyüzünün rengi her gün değişir. Hirayama’nın dünyası küçük değildir; dikkat ettiği için geniştir.

Tokyo, filmde yalnızca bir fon değildir. Şehir, Hirayama’nın yaşam biçimini biçimlendiren canlı bir yapıdır. Wenders’in Tokyo’su neon ışıkları, kalabalık kavşaklar ve teknolojiyle tanımlanan klişe bir metropol değildir. Kamera daha çok ara sokaklara, küçük parklara, apartman boşluklarına, tren istasyonlarına, otomatik satış makinelerine ve sabahın erken saatlerindeki sessiz mahallelere yönelir. Bu Tokyo, devasa bir şehir olmasına rağmen Hirayama’nın bakışıyla insan ölçeğine iner. Şehir, tüketilecek bir görüntü değil; içinde yaşanacak, dinlenecek ve dikkatle okunacak bir mekâna dönüşür.

Filmdeki kamusal tuvaletler bu açıdan çok önemlidir. Bunlar sıradan, ihmal edilmiş ya da yalnızca işlevsel mekânlar değildir. Tokyo Toilet projesi kapsamında farklı mimarlar ve tasarımcılar tarafından yapılan bu tuvaletler, kamusal alanın niteliğine dair güçlü bir fikir taşır. Şehirde en sıradan görünen ihtiyacın bile iyi tasarlanmış, temiz, erişilebilir ve estetik bir mekânda karşılanabileceğini söylerler. Tuvaletler, toplumun ortak alanlara verdiği değerin küçük ama güçlü göstergeleridir. Hirayama’nın temizlediği yerler, bu nedenle yalnızca hijyen alanları değil; kamusal yaşamın görünmeyen etik merkezleri gibidir.

Bu yapıların mimarisi de filmin tonuyla uyumludur. Cam, ahşap, metal ve doğal ışık gibi malzemelerle tasarlanan tuvaletler, şehir içinde küçük mimari duraklar oluşturur. Bazıları şeffaf duvarlarıyla dikkat çeker, bazıları geleneksel Japon mekân anlayışını çağrıştıran sade yüzeylere sahiptir, bazıları ise küçük bir pavyon gibi parkların içine yerleşir. Bu mimari yaklaşım, gösterişten çok kullanım deneyimine odaklanır. İnsan, bu yapılarda yalnızca bir hizmet almaz; kısa süreliğine de olsa düzenli, temiz ve düşünülmüş bir kamusal alanın içinde bulunur.

Hirayama’nın temizlik pratiği ile bu mimari anlayış arasında güçlü bir bağ vardır. Mimarlık mekânı tasarlar; Hirayama ise o mekânın her gün yeniden yaşanabilir kalmasını sağlar. Birinin çizdiği düzeni diğeri görünmez emeğiyle sürdürür. Film bu ilişkiyi açıkça anlatmaz, fakat her temizlik sahnesinde hissettirir. Modern şehir hayatında tasarımın değeri çoğu zaman mimarın adıyla, binanın biçimiyle ya da yatırımın büyüklüğüyle ölçülür. Perfect Days ise mimarinin asıl değerinin bakım, süreklilik ve kullanım içinde ortaya çıktığını gösterir. Bir yapı, ancak her gün temizleniyor, korunuyor ve insanlar için güvenli kalıyorsa gerçekten kamusal bir anlam kazanır.

Hirayama’nın müzikle ilişkisi de filmin modern ama yalın dünyasının önemli parçalarından biridir. Lou Reed, Patti Smith, The Kinks ve Nina Simone gibi isimlerin şarkıları, karakterin geçmişine dair ipuçları verir; fakat film bu geçmişi açıklamak için acele etmez. Hirayama’nın eski kasetleri, dijital çağın hızına karşı nostaljik bir tavır gibi görünse de film onları romantik bir kaçış nesnesine dönüştürmez. Kasetler, onun dünyayla kurduğu kişisel ritmin parçalarıdır. Her şarkı, günün akışına küçük bir iç ses ekler.

Hirayama’nın hayatı kusursuz değildir. Yalnızlığı vardır, geçmişiyle ilgili taşıdığı yükler vardır, ailesiyle arasındaki mesafe hissedilir. Buna rağmen film, onun hayatını acınacak bir yalnızlık olarak sunmaz. Hirayama, hayatın bütün sorularını çözmüş biri değildir; yalnızca yaşadığı ana dikkat etmeyi öğrenmiştir. Perfect Days, mükemmel günlerin gerçekten var olduğu anlamına gelmez. Hayatın değeri yalnızca büyük değişimlerde, başarı hikâyelerinde ya da olağanüstü anlarda değildir. Daha çok, sıradan bir günün dikkat, emek ve kabulle anlamlı hâle gelebileceğini söyler. 

 

@detaycılarkulubu -Selçuk Tuna



Yorumlar

  1. Kalemine sağlık...kamusal alan, tuvalet temizleme işini rituel görme işini güzel alegorik bir dille anlatmışsın...

    YanıtlaSil

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yalnızlığın, Deliliğin ve Kimliğin Çözülüşü

Bir Saatin İçindeki Yedi Yıl

"Belki Düzelir" Tuzağı: Umudun Erteleyici Gücü