Artık Senden Hoşlanmıyorum
Bir insan, hiçbir görünür sebep yokken başka bir insanın hayatından çıkmaya karar verirse geriye ne kalır?
Inisherin
adası, bu sorunun sorulabileceği en kusursuz ve en klostrofobik coğrafyadır.
Denizin çevrelediği bu küçük kara parçası, sadece görsel bir arka plan değil;
dış dünyanın gürültüsünden koparılmış, insanların kendi zihinlerinden
kaçamadıkları kapalı bir evrendir. Ufuk çizgisinin her yerde olduğu ama gidecek
hiçbir yerin bulunmadığı bu coğrafyada, taş duvarlar sadece mülkleri değil,
insanları da birbirinden ayırır. Colm’un, Pádraic’e dönüp "Artık senden hoşlanmıyorum" dediği an, bu
durağan ve boğucu coğrafyada zamanın akışına, dolayısıyla ölüme karşı verilmiş
radikal ve çaresiz bir tepkidir.
Bu kopuş,
adanın hemen karşı kıyısından yükselen top sesleriyle, yani İrlanda İç Savaşı
ile derin bir paralellik taşır. McDonagh, makro düzeydeki bir savaşı, iki
dostun anlamsız çatışmasıyla mikro düzeyde aynalar. Dün İngilizlere karşı omuz
omuza savaşan kardeşler anakarada nasıl birbirini boğazlıyorsa, adada dün
birlikte bira içen iki dost da bugün birbirinin hayatını cehenneme
çevirmektedir. Colm’un, Pádraic onunla her konuştuğunda kendi parmaklarını
kesmesi, insanın iç savaştaki o kendi kendini yok etme, kendi gövdesini
baltalama dürtüsünün en vahşi metaforudur. Film, savaşın da dostluğun bitişinin
de rasyonel bir temeli olmadığını söyler; ikisi de bir kez başladı mı kendi
kendini besleyen, geri dönülemez bir yıkım mekanizmasına dönüşür.
Colm, derin
bir varoluş kaygısı ve ölüm korkusu yaşamaktadır. Zamanın tükendiğini hisseder
ve arkasında Mozart gibi yüzyıllar sonrasına kalacak bir iz, bir beste bırakmak
ister. Onun gözünde Pádraic ile geçirdiği zaman "boşa harcanmış"
zamandır. Kalıcılık arzusu, onda hastalıklı bir kibre dönüşür. Pádraic ise
tamamen farklı bir düzlemde yaşar. Onun için hayatın anlamı, ötekiyle kurduğun
bağda, bugünde ve sadece "iyi bir insan" olmakta saklıdır.
"Eskiden insanlar sadece iyi olurlardı," derken aslında insanlığın
kaçırdığı o yalın gerçeği hatırlatır. Colm geleceğin ve ölümsüzlüğün
peşindedir, Pádraic ise şimdinin ve sadakatin. Biri ölümü alt etmek için sanata
sığınırken, diğeri ölümü unutmak için dostluğa sığınır. Bu iki bakış açısı
uzlaşamadığında ortaya çıkan şey sıradan bir küslük değil, yavaş yavaş büyüyen
bir trajedi olur.
İnsanlar arasındaki bu vahşet ve kibir tırmanırken, adadaki hayvanlar masumiyetin son kalesi olarak sessizce sahnede yerini alır. Pádraic’in dünyadaki tek katıksız sevgisi olan mini eşek Jenny ve Colm’un köpeği Sammy, insanın kendi eliyle yarattığı anlamsız şiddete şaşkınlıkla bakan sessiz tanıklardır. Jenny’nin trajik ölümü, Pádraic’in içindeki o saf ve iyi insanın da öldüğünün, yerini intikam ve nefrete bıraktığının ilanıdır. Adanın en hırpalanmış, en dışlanmış ruhu olan Dominic’in gökyüzündeki kuşlar gibi özgür olmak isterken adanın acımasızlığıyla göle gömülmesi de bu masumiyet kaybının bir başka parçasıdır. Tüm bu kaosa, filme adını veren mistik bir gölge eşlik eder: İrlanda mitolojisinde ölümü çığlıklarıyla haber veren Banshee. Ancak adanın tekinsiz yaşlı kadını Bayan McCormick’in şahsında cisimleşen modern bansheeler artık çığlık atmaz; sadece oturur, izler ve kehanetlerde bulunurlar. Ölümün ta kendisi olan bu kadın, iki adamın kavgasının ne kadar küçük ve beyhude olduğunu hatırlatır. Onlar birbirini cezalandırmakla o kadar meşguldür ki, kapılarının önünde bekleyen o büyük, nihai sessizliği gözden kaçırırlar.
McDonagh’ın
alametifarikası olan kara mizah, bu ağır acıyı hafifletmek için değil, aksine
daha görünür, daha çıplak kılmak için vardır. Seyirci kimi zaman gülerken hemen
ardından boğazına bir düğüm oturur. The Banshees of Inisherin, iki
arkadaşın birbirinden uzaklaşmasını anlatan bir hikâyeden daha fazlasıdır;
insanın kendisiyle, zamanıyla, yalnızlığıyla ve geride bırakacağı anlamla
giriştiği sessiz ama yıkıcı mücadeleye şahit oluruz.

Teşekkürler, kalemine sağlık....👏👏👏
YanıtlaSil