Beni bu durağanlıktan çekip çıkarmanı bekliyorum.
Kelimeler, insan ruhunun üzerindeki kaba kumaşlardır; hatları gizler, kıvrımları örter ve gerçeği ancak muğlak bir siluete dönüştürerek dışarı sızdırır. Murat, hayatı boyunca bu kumaşın dokusunu değil, onun altındaki boşluğu, yani insanın kendi içine doğru büklüm büklüm katlanan o derin sessizliği seyretti. Onun için dünya, seslerden örülmüş bir gürültü korosu değil, o gürültünün duraklarında biriken fısıltıların toplamıydı.
Bir akşamüstü, evin loş ışığında Elif’le karşı karşıya oturuyorlardı. Elif, bardağına dokunmadan, bakışlarını fincanın kenarında gezdirerek, "İyiyim," dedi.
Murat’ın bakışlarındaki o durgun göl birden dalgalandı. "İyiyim," bir durum bildirimi değildi; insanın kendi yarasına çektiği alelacele bir yabandı. "Bugün hava çok güzel" diyordu Elif ama bu cümle, aralarındaki o can yakıcı krizden sıradan bir kaçıştı. Dil, hissettiklerini törpülüyor, sıradanlaştırıyor ve gerçeğin kendisini değil, sadece duvara yansıyan loş bir gölgesini sunuyordu. İlişkilerinin üzerindeki o kara bulut yine oradaydı, adeta bir gölge gibi masaya, ikisinin tam ortasına uzandı: “Aramızdaki bu sessizlik beni boğuyor ama sana yaklaşamıyorum. Zaman akıp gidiyor ve biz bu odada birbirine yabancılaşmış iki anıt gibiyiz. Eğer bu durağanlığı bitirmek için bir adım atmazsan, birbirimizi tamamen kaybedeceğiz.
Murat, yıllarca bu görünmez dili, varoluşun gizli semantiğini incelemişti. İnsan, kendi hakikatinden korktuğu ölçüde kelimelerin arkasına saklanırdı. Dil, bir iletişim aracı olmaktan çıkıp, ruhun kendini gizlediği bir labirente dönüşmüştü. Mutlak bir dürüstlük, varoluşsal bir intihardı; insanın içindeki o karanlık, düzensiz ve çiğ ormanı başkalarının bakışlarına açması demekti. Bu yüzden insanoğlu, medeniyetle birlikte dili bir maskeleme sanatı olarak geliştirmişti. Söylenen her kelime, aslında söylenmekten imtina edilen bir başka gerçeğin üzerine bırakılmış estetik bir örtüydü. Bir şeye "beyaz" demek, onun altındaki siyahın dehşetini gizleme çabasından başka ne olabilirdi ki?
Toplumsal bağlar tam da bu semantik takas sayesinde ayakta kalıyordu. İnsanlar birbirlerinin yüzlerine gerçeği değil, gerçeğin evcilleştirilmiş, gramer kurallarına uydurulmuş pürüzsüz kopyalarını söylüyordu. Dil, varlığı açığa çıkaran bir ışık olmak yerine, onu gölgede bırakan bir paravana dönüşmüştü. İletişim kurduğumuzu sandığımız anlar, aslında inşa ettiğimiz bu labirentlerin dış duvarlarının birbirine çarpmasından çıkan gürültülerden ibaretti. Gerçek benlikler ise o duvarların fersah fersah arkasında, kendi sessizlik sığınaklarında, hiç keşfedilmeyecekmiş gibi büzülmüş, birinin o labirenti kelimelerle yıkmasını değil, sessizce içeri sızmasını bekliyordu.
Sahilde karşılaştığı o yaşlı balıkçıyı hatırladı. Adam, ağlarını onarırken, "Eh işte, idare ediyoruz," demişti. Kelime basitti, gündelikti. Ama o cümlenin altındaki felsefi boşluk büyüktü:“Dünya dönüyor, balıklar yüzüyor ama benim limanımda artık kimse beklemiyor. Ben sadece zamanın geçişini seyreden bir seyirciyim.”
Murat, bu yeteneğin bir lütuf değil, trajik bir yük olduğunu düşünürdü hep. Çünkü insan, doğası gereği hem bilinmek ister hem de tamamen ifşa olmaktan korkar. Doğrudan konuşmak, ruhun çıplak kalması demekti; oysa alt metinler, ruha giydirilen estetik zırhlardı.
O akşam, Elif başını kaldırıp Murat’ın gözlerinin içine baktı. Gözlerinde hem bir sığınma arzusu hem de derin bir kuyu vardı. Murat’ın içindeki o kadim tercüman hemen harekete geçti. Bir insan "iyiyim" dediğinde, bu kelime binbir farklı olasılığın kapısı olabilirdi: Bir korunma güdüsü, bir yorgunluk, belki de sadece kelimenin tam anlamıyla bir iyilik hali... Murat’ın duyduğunu sandığı o gizli cümleler, Elif’in hakikati değil; kendisinin pekala o hakikate biçtiği felsefi elbiseler olabilirdi. Zihin okuma iddiası, aslında karşıdakinin öznelliğine yapılmış entelektüel bir saygısızlıktı. Hermeneutik bir tahmin, ne kadar deha kokarsa koksun, samimi bir sorunun yarattığı hakikatin yerini tutamazdı. İlişkilerde alt metni sezmek zihinsel bir tasarımdır; fakat o metni sahibine sormak, ötekinin varlığına duyulan felsefi bir hürmettir. İki insan arasındaki en sahici köprü, zihinlerin birbirini kuşatması değil, merakla ve şefkatle uzatılan o samimi sorulardır diye düşündü.
Yıllarca sessizliğin geometrisini çözmeye, görünmez anlam haritaları çizmeye çalışmıştı. Oysa insanın insanla kurabileceği en asil ilişki, onun gizemini çözmek değil, o gizeme saygı duyarak kapısını çalmak olmalıydı.
Murat, içindeki o kibirli tercümanı susturdu. Masanın üzerinden uzanıp Elif’in elini tuttu. Bu kez onun sessizliğini bükmeye, kelimelerini parçalamaya çalışmadı. Sadece varlığın en yalın, en açık kapısını araladı.
"Bir şey sorabilir
miyim?" diye sordu, sesi ilk defa bu kadar çırılçıplaktı.
"Tabii," dedi Elif,
şaşkınlıkla kirpikleri titreyerek.
"Az önce 'iyiyim' dediğinde...
Gerçekten neyi kastettin?
Elif’in bakışlarındaki o zırh
birden eridi. Gözlerindeki kuyu, berrak bir suya dönüştü. Hafifçe gülümsedi, bu
gülümseme bir teslimiyetti.
"Aslında..." dedi, sesi
biraz kırılgandı. "Biraz yorgundum. Ve sadece... senin yanında yorulmaya
ihtiyacım vardı."
Murat da gülümsedi.
@detaycılarkulubu - Selçuk Tuna

"varoluşun gizli semantiği " güzellll...kalemine sağlık
YanıtlaSil