Duygusal Ekonomi ve Tecrübe Zehirlenmesi
Aşağıda, dar sokağın loş ışığı altında beyaz hatchback sonunda yerine oturduğunda, adam direksiyonu iki eliyle sıkıca kavramış halde birkaç saniye öylece kaldı. Sanki park ettiği şey yalnızca araba değil, aynı zamanda ilişkinin kırılgan dengesiymiş gibi dikkatliydi. Kadın ise hemen camın kenarına eğildi, başını içeri uzatıp hızlı hızlı konuşmaya başladı.
“Ben sana biraz daha kır dedim, fazla çevirdin,” dedi; sesi kızgınlıktan çok telaşlıydı. Bu, uzun yılların rahatlığıyla söylenmiş bir azar değildi. Kelimelerin içinde hâlâ açıklama yapma zorunluluğu vardı. Adam da ona alışkın birinin rahat sabırsızlığıyla değil, yanlış anlaşılmaktan korkan birinin tedirginliğiyle cevap verdi.
“Tamam ama bir anda üç şey söyledin, hangisini yapacağımı şaşırdım.”
Bu cümlede savunmadan çok kendini beğendirme çabası vardı; hâlâ kavga ederken bile haklı görünmekten ziyade, yetersiz görünmemeye çalışıyordu.
Kadın bir an geri çekildi, montunun cebine ellerini soktu. Üzerinde adamın ceketinden büyük duran kalın atkı vardı; büyük ihtimalle adam arabadan inerken “üşüme” diye onun boynuna dolamıştı. Henüz birbirlerinin hayatına tam yerleşememiş ama küçük bakım jestlerini öğrenmeye başlamış çiftlerin o acemi yakınlığı vardı aralarında.
Adam arabadan indiğinde, kapıyı sert kapatmamaya özen gösterdi. Gerçekten öfkeli bir adam kapıyı çarpardı. O ise kapıyı dikkatlice kapatıp kadının yüzüne baktı; çünkü asıl derdi park etmek değil, onun gözündeki ifadesiydi.
“Sinirlendin mi?” diye sordu.
Bu soru, birbirini yıllardır tanıyan çiftlerin sorusu değildi. Yıllarını birlikte geçirenler sinirlendiğini bilir; hatta çoğu zaman sormaz bile. Bu soru, hâlâ karşı tarafın duygularını çözmeye çalışan, her gerginliği “acaba bu aramızda büyür mü?” endişesiyle tartan birinin sorusuydu.
Kadın gözlerini kaçırıp hafifçe güldü.
“Yok… sadece heyecanlandım. Araba çizilecek diye.”
Söylediği şey araba olsa da ikisinin de derdi araba değildi. Kadın, ona nasıl davranacağını hâlâ ölçüyordu; ne kadar müdahale ederse fazla olur, ne kadar susarsa ilgisiz görünür, bunu bilmiyordu. Adam da onun ses tonundaki her yükselmeyi bir reddedilme ihtimali gibi algılıyordu.
Aralarında yeni ilişkilerin o tanıdık acemiliği vardı:Henüz birbirlerinin kusurlarını kabullenmiş değillerdi, bu yüzden her küçük gerilim bir karakter testine dönüşüyordu.Adam cebinden anahtarı çıkarırken kısa bir sessizlik oldu. Sonra hafif mahcup bir gülümsemeyle, “Bir dahaki sefere sen park et,” dedi. Bu cümle bir meydan okuma değil, nazik bir barış teklifiydi.
Kadın hemen yumuşadı. Kolunu adamın koluna doladı; ama bunu alışkanlıkla değil, bilinçli bir yakınlık kurma çabasıyla yaptı.
“Tamam, ama sen de bu kadar gerilme,” dedi.
Birlikte apartmana doğru yürürlerken aralarında hâlâ çözülmemiş küçük bir gerilim vardı ama bu gerilim soğuk değildi; aksine, birbirlerine henüz yabancı olmalarının sıcak huzursuzluğuydu. Yeni sevgililerde olur ya, her tartışma “ayrılır mıyız” korkusunu da içinde taşır. Bu yüzden ikisi de birkaç dakika önceki park kavgasını olduğundan büyük hissediyordu. Henüz birbirlerinin sinirini değil, birbirlerini kaybetmekten duydukları korkuyu öğreniyorlardı. Yeni ilişkilerde sevgi, huzurlu bir alışkanlıktan çok sürekli verilen küçük güvencelerden oluşur. Ve o gece, dar bir park boşluğuna araba yerleştirmeye çalışan o iki insanın asıl mücadelesi arabayla değil; birbirlerinin hayatında yer açmaklaydı.
Camdan Kalp, Porselen Eşik
Zeynep, dizlerine örttüğü battaniyeye biraz daha sarıldı.
“Çünkü yeniyken,” dedi, “karşındakinin niyetinden emin değilsin. O park edemeyiş bir sakarlık mı, yoksa senin komutlarına tahammül edemeyen bir ego sorunu mu, bilmiyorsun. Bu yüzden her küçük tartışma bir varoluşsal krize dönüşüyor. Onlar şu an mayın tarlasında bale yapıyorlar.”
Serdar kahvesinden son yudumunu alıp bardağı balkonun korkuluğuna bıraktı. Gözleri hâlâ sokağın sonuna doğru yürüyen o çiftteydi. Derin bir iç çekerek sordu:
“Sence biz seninle, kırklı yaşlarımızın sonunda tanışsaydık; yani ruhumuzdaki o ‘esneme payları’ çoktan dolmuşken karşılaşsaydık, yine bu basit krizleri yönetebilir miydik?”
Zeynep, Serdar’ın gözlerinin içine baktı, sonra bakışlarını sokağın sonundaki karanlığa sabitledi. Bu sorunun, ilişkinin sadece bugününe değil, insanın zamanla nasıl bir kaleye dönüştüğüne dair sahici bir cevap beklediğini anlamıştı.
“Bu soruyu sadece beni test etmek için değil, yaşlanmaktan duyduğun o gizli korkuyu dindirmek için sorduğunu biliyorum, Serdar,” dedi.
“Gençken duygusal dillerimiz henüz şekillenmediği için birbirimizin aksanına, hatalı gramerine uyum sağlamak kolaydır. Ama bir yaştan sonra hepimiz kendi iç dünyamızda, ‘ana dili’ çok sert kurallarla örülmüş birer devlete dönüşüyoruz. İmkânsız değildir ama ikinci bir dil öğrenmek kadar zahmetlidir. Kalbimiz artık açık büfe değil, randevuyla çalışan bir müze gibidir; içeri girmek için çok fazla güvenlik kontrolünden geçmek gerekir.
Gençken birbirimizi tamamlamak için severiz. Bir yaştan sonra ise birbirimizin tamamlanmışlığına eşlik etmek için.
Eğer karşındaki insanın ‘arızalarını’ birer keşif alanı olarak görecek kadar meraklıysan, ilişki her yaşta mümkündür. Birinin çok çabuk parlaması ya da en küçük gerginlikte içine kapanıp buz kesmesi bir karakter hatası değil, bir tarihçedir.
O buz kesen insan, muhtemelen çocukluğunda ya da eski ilişkilerinde sesini yükseltmenin hiçbir işe yaramadığını, aksine daha çok hasar verdiğini öğrenmiştir. O an ona kızmak yerine, ‘Hangi yangından kaçıp bu buzdağına sığındın?’ diye sorabilirsek yol açılır.”
Bir an durdu.
“Ama çok çaba gerektirir.”
“Bir yaştan sonra ilişkiyi imkânsız kılan şey arızaların varlığı değil, artık ‘müze gezgini’ sabrına sahip olmamamızdır. Gençken her arızayı bir macera sanırız. Yaş ilerledikçe, ‘Ben bu binanın tesisatıyla mı uğraşacağım, yoksa huzurla içinde mi oturacağım?’ ikilemine düşeriz.”
Serdar kaşlarını kaldırdı.
“Peki ya her arıza keşfedilmeyi hak eder mi? Bazen o karmaşık matematiğin altında sadece düz, kaba bir bencillik yatıyor olamaz mı?”
Zeynep battaniyesine biraz daha sıkı sarıldı.
“Haklısın,” dedi. “İnce çizgi tam burada başlıyor. Bizim duygusal derinlik ya da kişisel alan diye romantize ettiğimiz şeyler bazen saygısızlıkla karıştırılıyor. Bir insanın çocukluk travması olması, sana hoyrat davranmasına mazeret olamaz. Eğer birinin arızası senin kişiliğini aşındırıyorsa, orada keşfedilecek bir şey kalmamıştır; orası artık bir enkaz alanıdır.”
Derin bir nefes aldı.
“Kimse bir başkasının rehabilitasyon merkezi değildir, Serdar. Eğer karşındaki kişi kendi kişilik sorunlarını senin üzerine boşaltıyorsa ve senin bunu taşımamanı sevgisizlik olarak sunuyorsa, işte orada ruhun aşınmaya başlar.”
“O yaştan sonra tanışmak,” dedi Zeynep, “birbirimizin hayatına tamamlanmış projeler olarak girmek demek olurdu. Kırkından sonra insan, karşısındakinin karmaşık labirentine girmeye pek hevesli olmuyor. O yaştaki bir ‘tamam :)’ mesajı, yirmi yaşındaki birinin elindeki heyecanlı bir bilmece değil, yorgun bir zihnin önüne konulmuş ağır bir sınav kâğıdı gibi algılanır.”
Tam o sırada karanlığın içinden önce iki parlak sarı göz, sonra gri-beyaz bir kafa belirdi. Yan binanın balkonundan korkuluğa atlayan mahallenin tombul tekiri Pekmez, bütün ağır felsefi tartışmayı tek bir “Miyav!” ile böldü.
Hiç davet beklemeden Zeynep’in dizlerine, battaniyenin tam ortasına çöreklendi.
Serdar gülerek başını salladı.
“Gördün mü? Biz burada kırklı yaşların sonunda aşkın imkânsızlığını tartışıyoruz, Pekmez ise sadece doğru battaniyeyi bulmanın peşinde. Onun için dünya çok basit: sıcak bir diz varsa, ‘tamam :)’ mesajının alt metnine gerek yok.”
Zeynep kedinin kulak arkasını kaşıdı.
“Pekmez aslında en büyük bencil,” dedi gülümseyerek. “Kapıyı sormadan giriyor, en sıcak yeri kapıyor, seni sadece sevilmek istediği sürece muhatap alıyor. Ama onun bencilliği sevimli kategorisinde olduğu için buna arıza değil, karakter diyoruz.”
Bir an durdu, sonra yeniden ciddileşti.
“Ama biz kedi değiliz. Ve asıl mesele, bencilliğin fark edilmediği anlarda gizli.”
“Yeni ilişkide her kırgınlık bir varoluşsal tehdittir,” dedi Zeynep. “Daha birbirimizin kullanım kılavuzunu yazmamışızdır. Yeni ilişkide bir hata yaptığında, o hata senin etiketin haline gelir. Eski ilişkide ‘hata’ olan şey, yeni ilişkide ‘karakter analizi’ olarak okunur.”
Serdar gülümsedi.
“Demek o gün arkadaşlarla maça gitmem, senin zihnindeki karakter haritama ‘güvenilmez’ damgası vurdu.”
Zeynep de gülümsedi.
“Evet. Çünkü yeni ilişkide susarsın; kavga etme kredin birikmemiştir. ‘Alıngan mı görünüyorum?’ endişesiyle kırgınlıklar içeride birikir.”
Serdar elini uzattı.
“Hatırlıyor musun? Ertesi sabah kapına o tatsız kurabiyelerle gelmiştim.”
Zeynep başını salladı.
“İşte o an, ilişkinin camdan kalbi porselene dönüştü. Daha dayanıklı, daha gerçek. Yeni ilişkideki kırgınlıklar birer eşiktir; ya takılıp düşersin ya da el ele tutuşup içeri girersin.”
Serdar derin bir nefes aldı.
“O zaman ben her sabah senin sessizliğini çözmeye devam edeceğim.”
Zeynep başını onun omzuna yasladı.
“Bir yaştan sonra zor olan şey aşkın kendisi değil; insanın kendi içine ördüğü yalnızlık konforunu yıkma cesaretidir.”
Serdar ayağa kalkarken güldü.
“İşte gerçek olgunluk budur: alt metni olmayan net bir talimat.”
Ama içeri girerken yine de kendi kendine mırıldandı:
“Acaba diziyi gerçekten izlemek istediği için mi söyledi, yoksa benim uykumun geldiğini fark edip bana acıdığı için mi?”
Kapıyı gülümseyerek kapattı.
Dışarıda rüzgâr hafifçe esmeye devam ederken, Serdar bu cevapsız soruların huzuruyla kendini uykunun kollarına bıraktı.
Son bir kez düşündü:
“Bazı denklemler çözülmek için değil; içinde kaybolup sonunda bir bardak su içip yatmak içindir.”
@detaycılarkulubu - Selçuk Tuna

Yorumlar
Yorum Gönder