Makyajı Silinen Şehir
Parmak uçlarındaki o kaba hisle uyandı; sanki gece boyunca rüyasında zımpara kâğıdıyla ruhunun çapaklarını temizlemiş gibiydi. İşini bırakmış bir adamın ilk günüydü bu. Yıllardır avuçlarına yapışan o görünmez evrak tozları, klavye tıkırtılarının nasırlaştırdığı zihin uçları ve her sabah taktığı o "faydalı personel" maskesi sanki gece yarısı yastığının altına dökülüp gitmişti.
Gözlerini tavana diktiğinde, yıllardır alarmın o tiz sesiyle kurulan mekanik saati susturmuştu; şimdi sessizlik, üzerine sürülmüş binlerce kat boyayı usul usul söken bir asit gibi odayı dolduruyordu. Yataktan kalkarken attığı o ilk adımda, yerdeki parkenin soğukluğunu ilk kez "başarılı bir günün başlangıcı" olarak değil, sadece bir zemin olarak hissetti. Mutfağa yürüdü. Çay suyunun kaynamasını beklerken ellerine baktı; o eller artık bir şirketin bilançosuna, bir müdürün onayına ya da bir takvimin acımasız karelerine ait değildi. O eller, hayatın o en dipteki, o en dürüst ve isimsiz gri tabakasına dokunuyordu. Üzerinden söküp attığı her unvanla birlikte biraz daha şeffaflaştığını, hafiflediğini fark etti. Artık kimse için "bir şey" değildi ve bu, dünyanın en korkutucu ama en sahici özgürlüğüydü.
Kapıyı kapatıp sokağa adım attığında, içeride fark ettiği o boşluk dış dünyanın uğultusuyla dolacak sandı. Şehrin sabahı, kirli bir sarıdan ibaret olan o mutat örtüsünü apartmanların üzerine sermişti ama gözünde artık hiçbir renk eskisi kadar ikna edici değildi. İnsanlar akıyordu kaldırım boyunca—aceleyle, kararlılıkla, neredeyse kutsal bir kesinliğin rehberliğinde. Her yüz, kendi hükmünü çoktan vermiş bir yargıcın dinginliğiyle taşınır gibiydi. Bir zamanlar "hayat" dediği o parlak ambalaj, köşelerinden kalkmaya başlamış, altındaki o dilsiz ve sarsılmaz griye yer açmıştı. Sokağa çıktığında, insanların yüzlerindeki o kat kat sürülmüş ifadeleri gördü: Sabah neşesi diye sürülen bir kat pembe, iş disiplini diye çekilen sert bir lacivert, nezaket uğruna fırçalanmış ince bir beyaz... İnsanlar, her sabah aynanın karşısına geçip sadece saçlarını taramıyor, o gün giyecekleri maskenin altına sızmasın diye kendi hakikatlerini kalın bir astarla örtüyorlardı. Kimse birbirinin gözlerinin içindeki o dipsiz, o ıssız kuyuya bakmıyor; herkes birbirinin üzerine sürdüğü o pırıltılı, vaat dolu, güven verici renklerin yansımasıyla yetiniyordu.
Sanki herkes, varoluşun en karmaşık düğümlerini kendi başına çözmüş, geriye yalnızca bunu başkalarına ilan etmek kalmıştı. Cümleler, ihtimal barındırmayan bir sertlikle kuruluyordu; “belki”ler silinmiş, “acaba”lar çoktan sürgüne gönderilmişti. Her söz, son söz gibi söyleniyordu.
Birinin telefonla konuşmasına kulak misafiri oldu. Ses tonu, tartışmıyordu bile—hükmediyordu. Bir başkası, yanındakine bir şey anlatırken, karşısındakinin anlamasından çok, kendi doğruluğunu teyit etmeye çalışıyordu. Sözler, bir ortaklık kurmak için değil, bir üstünlük tesis etmek için dolaşıyordu havada. Bu dünyada fikirler, düşünceler değil; mevzilerdi. Sanki görünmez bir metin dağıtılmıştı herkese ve kimse o metnin dışına çıkmaya cesaret edemiyordu. Mütevazılık, bir zayıflık emaresi gibi terk edilmişti; hoşgörü ise ancak işlevsel olduğu sürece varlığını sürdürebilen kırılgan bir nezaket biçimine indirgenmişti. Anlamak değil, haklı çıkmak kıymetliydi.
Adımlarını yavaşlattı. Kendi içindeki boşlukla, dışarının bu dolu ama geçirimsiz dünyası arasında bir yerde yürüyordu. Ama bu düşünceler bile, onun içinde tam yerini bulamıyordu. Çünkü o da artık neye inanacağını bilmiyordu. Eskiden kesinliklerle dolu olan zihni, şimdi ihtimallerin sisine bırakılmıştı. Ve bu sisin içinde yürürken, bir yandan kaybolduğunu hissediyor, bir yandan da ilk kez gerçekten yürüdüğünü.
Yürüdüğü kaldırımlarda ayak sesleri bile ona yabancı geliyordu; sanki yere basan kendisi değil de, üzerine giydirildiği o "başarılı adam" ya da "iyi komşu" kalıplarıydı. Bir ara durup bir vitrin camındaki yansımasına baktı. Orada gördüğü suret, yılların biriktirdiği "lazım olur" diye saklanan alışkanlıkların, "ayıp olmasın" diye verilen sözlerin ve "herkes öyle yapıyor" diye kabullenilen yenilgilerin bir toplamıydı. Bir kazıma bıçağı olsa, o camdaki aksini hırsla kazımak, altındaki o ilk nefesi, o bozulmamış çekirdeği bulana kadar durmamak istiyordu. İnsan, üzerine sürülen her yeni anlamla biraz daha ağırlaşıyor, ağırlaştıkça da asıl merkezinden, o hafif ve çıplak gerçeğinden uzaklaşıyordu. Orada duran adamın bir insan değil, bir müktesebat olduğunu anladı. Toplumun, ailenin ve korkuların üst üste bindiği, her biri bir öncekinin nefesini kesen o devasa katmanlar silsilesi. Eğer elinde o hayali kazıma bıçağı olsaydı, önce "vatansever evlat" bejini kazırdı; sonra "mantıklı profesyonel" lacivertini, en son da o her şeyi kabullenen, o pürüzsüz "iyi insan" beyazını şeritler halinde söker atardı.
Kazıdıkça dökülen pulların altında, canının yanacağını biliyordu. Çünkü her tabaka, bir zamanlar hayatta kalmak için derisine zerk ettiği birer uyuşturucuydu. Ama kazımalıydı. Altındaki o ham, o titrek ve ilk nefesi, o henüz bir sıfatla kirlenmemiş çocuksu korkuyu bulmalıydı. İnsan, üzerine sürülen her yeni anlamla, her yeni ünvanla aslında biraz daha mezarını derinleştiriyordu. "Baba", "eş", "müdür", "dost"... Her biri, asıl merkezin üzerine dökülen birer kamyon dolusu taze beton gibiydi. Ağırlaştıkça yer çekimiyle değil, bu yapay anlamların kütlesiyle yere doğru gömülüyordu. O hafif, o yerçekimsiz, o sadece "var olan" çekirdek ise bu muazzam yükün altında sessizce ezilmişti.
Vitrindeki adam aslında bir hapishaneydi. Kendi yüzü, kendi kemikleri ve kendi gülümsemesiyle inşa edilmiş, parmaklıkları "elalem ne der" demirlerinden dövülmüş bir zindan. Parmak ucuyla camdaki aksinin tam kalbine dokundu. Soğuktu. Ama bu soğukluk, dışarıdaki kıştan değil, içindeki o kimsenin uğramadığı, boyanmamış, el değmemiş gri bölgenin donmuşluğundan geliyordu. O gün o vitrinin önünden ayrılırken, artık daha ağır değil, bilakis tuhaf bir şekilde daha şeffaf hissetmeye başladı. O tüm katmanlar soyulup atıldığında, geriye kalan o çıplak gri dünyayla nasıl konuşacaktı?
Yolun sonu,
şehrin gürültüsünün paslı bir makine gibi inlediği liman tarafına çıktı.
Limanın paslı vinçleri, gökyüzüne saplanmış devasa iskeletler gibi duruyordu;
her gıcırtı, şehrin o durmak bilmeyen, kendini ispat etmeye çalışan makinesinin
bir iniltisiydi. Bankın soğuk metaline oturduğunda, denizin o bitmek bilmeyen
taklidini izledi. Su, üzerindeki o sığ tabakada gökyüzünün mavisini kuşanmış,
rüzgârın oyunlarına gelerek neşeli dalgacıklar takınmıştı. Oysa o, o titrek
maviliğin hemen bir karış altında başlayan, güneşin bile nüfuz edemediği o
ağır, kadim ve ödün vermez griliği görebiliyordu. Deniz, aslında mavi değildi;
o sadece maviymiş gibi yapmaktan yorulmayan devasa bir kütleydi. Dibindeki o
sessiz, o karanlık çekirdek ise dünyanın tüm boyalarından, tüm ışık
oyunlarından muaftı. Hakikat de tam olarak böyle bir şeydi: Gösterişsiz, soğuk
ve her türlü sıfattan arınmış bir dip akıntısı.
Avuç
içindeki o hayali lekeye bakarken, bunun bir yara izi olmadığını anladı. Bu,
varoluşun o ham, işlenmemiş madeniydi. Toplumun ona zorla giydirdiği o
"başarı" parıltıları ya da "fedakarlık" yaldızları
döküldüğünde geriye kalan o sert zemin. İnsanlar, hakikati hep parıldayan, ışık
saçan bir cevher sanırdı; oysa hakikat, parıltının bittiği, yalanın nefesinin
kesildiği o gri boşlukta saklıydı. O leke, ne bir trajedinin küllerinden
doğmuştu ne de bir melankolinin tortusuydu. Sadece oradaydı. Bir taşın ağırlığı
gibi, bir uçurumun sessizliği gibi mutlak. Onu tanımlamaya çalıştığı her an,
üzerine yeni bir boya sürdüğünü fark etti. Ona "hüzün" dese, hüzne
boyayacaktı; "bilgelik" dese, bilgeliğin yaldızıyla örtecekti. Oysa o
gri, hiçbir kelimeye sığmıyor, hiçbir teselliyle yumuşamıyordu.
Parmaklarını bankın yüzeyinde gezdirdi. Hakikat, bir mücevher kutusunda saklanan o nadide parça değil, üzerine basıp geçtiğimiz o sökülüp atılamaz temel taşıydı. Hayatı boyunca o taşı süslemeye, etrafını çiçeklerle donatmaya çalışmıştı. Oysa şimdi, o taşın çıplak sertliğine oturmuş, dünyanın tüm o renkli gürültüsünü geride bırakmıştı. Şehir arkasında bir panayır gibi bağırırken, o denizin dibindeki o vakur grilikle sessiz bir anlaşma imzaladı. Artık bir "iyi" ya da "kötü" olma telaşı bitmişti. Sadece "olmak", o gri lekenin ağırlığını omuzlarında bir rütbe gibi taşımak yetiyordu. Hakikat, ışıldamayı reddeden o karanlık noktaydı ve o, ilk kez karanlığın içinde kaybolmak yerine, o karanlığın kendisi olduğunu fark ederek nefes aldı.
Rüzgâr sertleştiğinde, ceketinin yakasını kaldırmak yerine gömleğinin düğmelerini gevşetti. Tenine değen o sert esinti, üzerine yapışmış tüm o sahte sıcaklıkları söküp götürsün istedi. Bunca yıl "beyaz bir sayfa açmak" dediği şeyin aslında sadece eski yazıların üzerine yeni bir kat boya çekmekten ibaret olduğunu artık biliyordu. Hayatı boyunca biriktirdiği tüm o "renkli" hatıraların, aslında birer yük olduğunu, gerçeğin ise ancak her şeyden vazgeçildiğinde ortaya çıkan o vakur gri olduğunu kavradı.
Limanın
ucuna, betonun denizle kesiştiği o en keskin çizgiye kadar yürüdü. Ayaklarının
altındaki zemin artık bitiyordu. Şehir, binlerce sahte rengin altında
boğulurken, o sadece durdu. Artık ne bir şeyi onarmaya gücü vardı ne de yeni
bir yalan uydurmaya mecali. Bakışlarını, aşağıdaki o koyu, o ödün vermez
derinliğe dikti. Su, yukarıdaki ışık oyunlarını çoktan terk etmiş, o mutlak
griliğin kucağına çekilmişti.
Üzerindeki ceket, omuzlarına binen son
bir yabancı el gibi ağır gelmeye başladığında, onu usulca betonun üzerine
bıraktı. Artık ne bir isme ihtiyacı vardı ne de bir geçmişe. Öne doğru hafifçe
eğildiğinde, rüzgârın sesi kesildi. Aşağıdaki o devasa, sessiz kütle, ona
dünyanın tüm boyalarından arınmış o en saf halini vaat ediyordu. Hakikat,
parlamayı reddeden o karanlık noktadaydı ve o, bu kez bir sayfayı boyamak için
değil, doğrudan o sayfanın derinliğine, o sökülüp atılamaz temel taşına
karışmak için boşluğa bir adım bıraktı. Ve o, ilk kez o tenhalıkta kendini
kalabalık hissetti.
@Detaycılarkulubu - Selçuk TUNA

Yorumlar
Yorum Gönder