Bir yetişkinin yüzü, sadece bir çocuğun iyileşmiş yarasıdır.
Bir yetişkinin yüzü, sadece bir çocuğun
iyileşmiş yarasıdır.
Ve bazı anlar…
yaşanıp bitmez, sadece terk edilir.
Hikmet, bu cümleyi yıpranmış defterine karalarken
kalemin kağıda sürten sesi, dışarıdaki dünyanın devasa uğultusuna
karışıyordu.
Elli beşinci yaş gününe uyandığı o puslu sabah,
zamanın dokusu değişmişti. Sanki gece, görünmeyen bir el tarafından sökülmüş,
yeniden dokunmuştu. Sabah ışığı bile farklıydı; nesnelerin üzerine düşmüyor,
içlerine sızıyordu. Gözlerini açtığında, sadece uyanmamıştı bir eşikten
geçmişti. İçinde, adını koyamadığı bir şey kıpırdıyordu. Sanki gece
boyunca bir şey olmuştu da, zihni onu hatırlamayı reddediyordu. Ayaklarını
soğuk zemine bastığında, adımları ağır, zihni ise bir sisin içinde yönünü
bulmaya çalışan bir yabancı gibiydi. Odanın ortasında duran o çocuk silueti, o
an sadece bir ışık oyunu ya da uykusuzluğun bir şakası gibi görünmüştü; ancak
çocuk elini duvara sürterek banyoya doğru süzüldüğünde, Hikmet’in gerçekliği
bir kağıt gibi yırtıldı. Zoraki bir merak ve dehşet karışımıyla onu takip
etti. Ayak sesleri kendi kulaklarında bir başkasının yürüyüşü gibi
yankılanıyordu. Lavabonun başına geldiğinde, yüzüne çarpacağı soğuk suyun onu
bu tuhaf rüyadan uyandıracağına dair sönük bir umudu vardı. Fakat başını
kaldırdığında, o soğuk suyun bile dindiremeyeceği bir kırılmayla karşılaştı.
Aynada gördüğü şey, her gün tıraş ettiği o tanıdık
çehre değildi. Kendi yüzünün yerinde, on yaşındaki halinin hiç çıkmadığı o
rutubet kokulu tavan arası duruyordu. Refleksle geri çekildi. Elini aynaya
uzattı ama camın birkaç santim önünde durdu. Tavanın eğimi, duvarlardaki
lekeler, eski bir yalnızlığın izlerini taşıyordu. Pencere küçüktü; içeri giren
ışık yetersiz değil, artık isteksizdi.
Dışarıdan gelen uğultu ise tek bir ses değildi, katman
katman üst üste binmiş, birbirine dolanmış hayatların yankısıydı. Gürültü,
alışılmış bir eşlikçiydi. Ama artık o uğultu çözülüyordu; içindeki parçalar tek
tek ayrışıyor, her biri kendi hikâyesini fısıldıyordu.
Her korna sesi sabırsız bir babanın öfkesini, her
kahkaha gizlenmeye çalışılan bir terk edilmişliği, her rüzgar esintisi,
söylenmemiş vedaların ve yarım kalmış itirafların serinliğini, her cam kırığı,
bir zamanlar üzerine titrenen ama artık onarılması imkansız olan hayalleri, her
kepenk gıcırtısı, sabahın erken saatlerinde umutla uyanıp akşam eve yorgun bir
yenilgiyle dönenlerin hayal kırıklığını, her çocuk ağlaması, dünyanın
adaletsizliğiyle ilk kez tanışan bir saflığın sarsılışını, her yaşlı öksürüğü,
tozlu raflarda unutulmuş ve anlatılacak kimsesi kalmamış bir ömrün
yorgunluğunu, her asfalt çatlağı, üzerine basılıp geçilen ama kimsenin durup
bakmadığı o gizli yaraları fısıldıyordu. Her ayak sesi ise vaktinden önce
büyümek zorunda kalmış bir ruhun ağırlığını fısıldıyordu.
Dizlerini kendine çekip, sırtını duvara yasladı ve beklemeye başladı.
Ama bu bekleyiş, birinin gelmesini beklemek değildi.
Daha çok, zamanın ilerlemesini beklemek gibiydi. Ya da belki… bir şeyin nihayet
bitmesini. Sanki o odaya dokunmak istemiyordu. Toz, havada asılı
kalmıştı zamanın kendisi gibi, ne düşüyor ne de kayboluyordu.
Bir an için aynadaki odaya yaklaşmak istedi. Bu kez
sadece duraksamadı geri çekildi. İçinde keskin bir direnç yükseldi. Bunu
görmek istemiyorum, diye geçirdi içinden. Ama gözlerini de
ayıramıyordu. Sonra isteksizce başını kaldırdı.
Pencerenin dışında akan dünya, ilk kez ona yabancı
gelmedi; çünkü Hikmet artık insanların isimlerini, mesleklerini, başarılarını
görmüyor, ruhlarındaki o en korumasız katmanı, donmuş çocukluk anlarını
görüyordu. O an anladı ki geçmiş dediğimiz şey, geride kalan bir zaman parçası
değil, içimizde donarak varlığını sürdüren bir hâldi ve o hâl, şimdi onun
gözlerinin önünde çözülmeye başlıyordu.
Aynadan gözlerini çektiğinde, dünya artık geri
dönülemez biçimde değişmişti. İnsanların yüzleri artık birer yüzey değildi.
Onlar birer kapıydı ardında saklanmış, unutulmuş, bastırılmış odalara açılan
kapılar… O, insanların içindeki en savunmasız yeri görüyor, kapının eşiğinde
duruyordu.
Hikmet o gün dışarı çıktı; ama bu, alıştığı türden bir
çıkış değildi. Kapının koluna uzanan eli bir an havada asılı kaldı, sanki o
eşiği geçerse geri dönemeyeceğini sezmiş gibi tereddüt etti. Nefesini tutarak
kapıyı araladı; koridordan gelen tanıdık kokular bile yabancılaşmıştı. Eşiği
geçerken omuzları fark etmeden gerildi, başını hafifçe eğdi sanki görünmeyen
bir şeye çarpmaktan çekiniyordu.
Merdivenlere adım attığında ayak sesleri kendi
kulağına ait değilmiş gibi yankılandı. Her basamakta bir an duruyor, geri dönme
ihtimaliyle ilerleme zorunluluğu arasında asılı kalıyordu. Kapıyı arkasından
kapattığında, o küçük ses beklediğinden daha sert geldi; bir şeyin kapandığını
değil, sanki bir şeyin başladığını hissettirdi.
Sokağa çıktığında dünya yerli yerindeydi ama o
değildi. İnsanlar yürüyordu, konuşuyordu, gülüyordu; fakat Hikmet’in içinde
ince bir tedirginlik, derinlerde dolaşan bir çatlak gibi genişliyordu.
Kalabalığın içine karışırken adımlarını bilinçli atıyor, gözlerini istemsizce
kaçırıyordu. Çünkü artık bakmanın, sadece görmek olmadığını biliyordu. Bir
mühür bozulmuş, elli beş yılın sessizliği sokağın uğultusuna karışmıştı.
Kaldırımları bir kütüphaneci titizliğiyle arşınlarken, insanların arasından
sessiz bir hayalet gibi geçiyordu. Kimseye “Seni görüyorum,” demiyordu; sadece
bakıyordu. Sokaktaki her yüz, her vitrin camı ve her rüzgar esintisi, aynada
bıraktığı o "on yaşındaki halinin" tavan arasından sızan birer hatıra
kırıntısı gibiydi. Artık sadece bir adam değil, içinde kendi geçmişini taşıyan
yürüyen bir zaman tüneliydi.
Kalabalığın içinde ilerlerken, bir anda durdu.
Kaldırımın kenarında, dizlerini karnına çekmiş küçük bir çocuk oturuyordu.
Yanında yere düşmüş bir dondurma, asfaltın üzerinde yavaşça eriyordu. Çocuk
ağlamıyordu. Ama yüzü, ağlamaktan daha ağır bir şey taşıyordu.
Sadece baktı. Ve o an, ilk kez gördüğü şey yalnızca o
çocuk değildi. Hikmet’in göğsünde, o güne kadar fark etmediği bir yer açıldı.
Nefesi düzensizleşti. Bir an başı döner gibi oldu; kaldırımın sertliğini
ayaklarının altında daha ağır hissetti. Bu kadarını taşıyamam, diye
geçirdi içinden. Gözlerini kapatmadı.
O an, geri dönüşü olmayan şey oldu. Artık hiçbir yüz,
sadece bir yüz değildi.
O, bu devasa müzenin tek ziyaretçisiydi. Hikâye dört
duvarda değil, bu kentin kalabalığında çözülmeyi bekliyordu.
Yol kenarında lüks aracından inen, çevresine emirler
yağdıran kudretli bir iş adamının elli yaşındaki otoriter çehresinin yerinde;
akşam yemeğinde tabağını bitirmediği için babası tarafından saçından sürüklenen
beş yaşındaki o titrek çocuk vardı.
Market rafında en pahalı şarapları seçen mutsuz bir
kadının porselen gibi pürüzsüz yüzünde ise bayram sabahı en sevdiği bebeği
kırılan ve “Sus, misafirler var, ağlama,” denilerek susturulan sekiz yaşındaki
o küçük kız asılıydı. Kadın, otuz yıldır o susturulmuş hıçkırığı yutkunuyordu.
Sokak ortasında sebepsiz yere birine omuz atan,
gözlerinden nefret taşan o zorba gencin yüzünde; karanlık bir odada kemerle
dövülen ve canı yandıkça “Ben de can yakacağım,” diye yemin eden on yaşındaki
bir çocuk donup kalmıştı. Onun kötülüğü, bitmek bilmeyen bir savunma
mekanizmasıydı.
Hemen ötesinde, tekerlekli sandalyeli bir yaşlı adamın
yüzünde babasının elini tutup lunaparka gitmek için kapı eşiğinde zıplayan o
enerji dolu çocuk vardı; beden hapsolmuştu ama ruh hâlâ o eşikte bekliyordu.
Şehrin öteki yüzünde, her gece başka bir eğlencede
olan haz peşindeki bir gencin yüzünde, pazar günü lunapark sözü verilip bütün
gün boş evde yalnız bırakılan o terk edilmiş çocuk duruyordu.
Kürsüde devleşen kibirli bir siyasetçinin çehresinde,
sınıfta arkadaşları tarafından “fakir” olduğu için dalga geçilen o hırslı çocuk
asılıydı.
Kemanından hüzünlü notalar döken sokak müzisyeninin
yüzünde, ilk enstrümanı babası tarafından parçalandığında tavan arasına
saklanıp ağlayan o kimsesiz çocuk duruyordu.
Kütüphanede hatasız olmaya çalışan hırslı bir
akademisyenin yüzünde, sınavdan 95 aldığı için “Neden 100 değil?” diyen
annesinin bakışları altında ezilen o küçük kız vardı; kadın hâlâ o eksik beş
puanın peşindeydi.
İnsanları kandırarak cebini dolduran dolandırıcı bir
satıcının yüzünde, açlıktan ekmek çalarken yakalanan ve “Aç kalmaktansa çalmayı
öğrenmelisin,” diyen abisinin gölgesindeki o korkmuş bebek yaşıyordu.
Her yere koşan o fedakâr annenin yüzünde, beş yaşından
itibaren kardeşlerine bakmak zorunda kalan, oyun oynaması yasaklanmış o yorgun
çocuk duruyordu.
Yan dükkânda çalışan, herkesin başarısını küçümseyen o
kıskanç adamın yüzünde, kardeşi övülürken köşede unutulmuş, elindeki resmi
kimseye gösteremeden yırtan bir çocuk vardı; alkışlanmayan her an, içinde yeni
bir eksiklik açıyordu.
En küçük meselede sesini yükselten, kimseyle
geçinemeyen o huysuz kadının yüzünde, ne söylese yarım kesilen, dinlenmeden
büyüyen bir çocuğun birikmiş öfkesi donmuştu; anlaşılmamış her cümle, yıllar
sonra bir tartışma olarak geri dönüyordu.
Kendinden emin adımlarla yürüyen, kimseyi beğenmeyen o
kibirli adamın yüzünde, bir zamanlar utandırıldığı için başını kaldıramayan bir
çocuk saklıydı; şimdi kimseye eğilmemek için herkese yukarıdan bakıyordu.
Sürekli hasta olduğunu söyleyen, bedenini dinlemekten
vazgeçemeyen o solgun yüzlü kadının ardında, korkularıyla baş başa bırakılmış,
en küçük acıda bile yalnız kalmış bir çocuk vardı; bedeni, yıllardır duyulmayan
o korkunun dilini konuşuyordu.
Her sohbeti kendi üzerine çeviren, durmadan konuşan o
adamın yüzünde ise çocukken susturulmuş, “Şimdi sırası değil” denilerek geri
itilmiş bir ses vardı; artık hiç susmayarak var olmaya çalışıyordu.
Kalabalıkta herkesle gülen ama gözleri hiçbir zaman
tam gülmeyen o genç kadının yüzünde, en çok sevdiği anda terk edilen bir
çocuğun donmuş zamanı asılıydı; neşesi, kırılmamak için giydiği ince bir
kabuktu.
Bankada sırada beklerken sürekli saate bakan, sabırsız
adamın yüzünde, geç kalmanın cezasını defalarca ağır şekilde ödemiş bir çocuğun
tedirginliği vardı; zaman onun için hiçbir zaman tarafsız olmamıştı.
Otobüste kimseye yer vermemek için uyuyormuş gibi
yapan o adamın yüzünde, küçükken kimsenin ona yer açmadığı bir hayatın
kırgınlığı duruyordu; görmezden gelinmeyi öğrenmişti.
Sürekli özür dileyen, en ufak şeyde geri çekilen o
genç kızın yüzünde, varlığı bile fazla sayılmış bir çocuğun silik izi vardı;
yer kaplamamaya çalışarak büyümüştü.
Geceleri uyuyamayan, karanlıkta tavana bakarak
saatleri sayan o adamın yüzünde, çocukken kapısı kapatılıp yalnız bırakılmış
bir korkunun yankısı sürüyordu; gece onun için hiç bitmeyen bir odaydı.
Bir başkasının yüzünde ise tam tersi bir tuhaflık
vardı. Herkese yardım etmeye çalışan, kendini sürekli geri çeken o aşırı iyi
adamın yüzünde, ne zaman bir şey istese “ayıp olur” diye susturulan bir çocuk
vardı. O çocuk, sevilmenin tek yolunun kendinden vazgeçmek olduğuna inanmıştı.
Adamın her iyiliği, aslında bir erdem değil; kabul görmek için verdiği sessiz
bir tavizdi.
Ve bir kadın… Herkese yetişmeye çalışan, kimseyi
kırmamaya yemin etmiş gibi yaşayan o kadının yüzünde, “iyi olursan seni
severler” denilerek büyütülmüş bir çocuk vardı. Ama o çocuk hiç öğrenmemişti:
iyilik bazen sınır çizmeyi de gerektirirdi. Kadın, kendini tüketerek iyileşmeye
çalışıyorduama her verdiği parça, onu biraz daha eksiltiyordu.
Kalabalığın içinde, yüzünde hiçbir çatlak taşımayan
bir adam vardı; onun bakışlarında ne bir sızı ne de bir geçmişin yankısı
okunuyordu. Hikmet ne kadar dikkatle bakarsa baksın, orada ne ağlayan bir çocuk
ne de unutulmuş bir anı vardı. Sanki o yüz, çoktan kararını vermişti iyileşmeye
değil, sertleşmeye. Adamın içindeki çocuk büyümemişti; sadece susmuş, sonra
tamamen yok olmuştu. Geriye kalan şey ise öğrenilmiş bir kötülüğün soğuk ve
pürüzsüz yüzeyiydi.
Ve kalabalığın ortasında hiçbir şey hissetmeyen, donuk
bakışlı o adamın yüzünde…çok erken vazgeçmiş bir çocuğun sessizliği vardı.
Hikmet kimseyle konuşmuyordu ama insanlar o bakışın
ağırlığını seziyorlardı. Yanından geçerken içlerindeki o çocuğun başının
okşandığını hissediyorlardı. Bu, görülmenin hafifliği değildi. Aksine,
saklanmış olanın açığa çıkma ihtimaliydi. İnsanlar onun yanından geçerken fark
etmedikleri bir eşiğe basıyor gibiydiler çok kısa, neredeyse yok sayılabilir
bir an için, içlerindeki o kapı aralanıyordu.
Onun yanından geçen iş adamı, nedenini bilmediği bir
ürpertiyle duraksıyor, cümlesinin ortasında sesi kendiliğinden alçalıyordu.
Sanki birinin onu izlediğini değil de, bir zamanlar olduğu hâlin onu
yakaladığını hissediyordu. Mutsuz kadın vitrindeki yansımasına bakarken ilk kez
kendini gerçekten “görülmüş” hissediyordu. Ama bu, rahatlatıcı bir his değildi.
Gözlerini bir an kaçırıyor, sonra tekrar bakıyordu sanki yıllardır kaçtığı bir
şey, sonunda onu bulmuştu. Zorba genç, Hikmet’in yanından geçerken anlamsız bir
suçlulukla yumruğunu gevşetiyordu. O sertlik, bir anlığına çözülüyor; yerine ne
koyacağını bilmediği bir boşluk kalıyordu. Sanki biri, yıllardır sıkıca tuttuğu
bir maskeyi sessizce yüzünden çekmişti.
Kalabalık akmaya devam ediyordu. Kimse durup ne
olduğunu sormuyordu. Ama küçük şeyler oluyordu:
bir adım yavaşlıyor,
bir bakış yere düşüyor,
bir omuz fark etmeden gevşiyor,
bir kaş çatılmayı unutuyor,
bir cümle boğazda takılı kalıyor,
bir göz dolup taşmamaya karar veriyor,
bir iç çekiş fark edilmeden dışarı sızıyor,
bir öfke kendi ağırlığı altında yavaşlıyor,
bir yabancılık hissi yerini tanıdık bir sızıya bırakıyordu.
Belki de ilk kez…o çocuk yalnız olmadığını fark
ediyordu. O ise hiçbir şey söylemeden yürümeye devam ediyordu.
Akşam eve döndüğünde, topladığı bu hayatların
ağırlığıyla aynaya yaklaştı.
Aynadaki o loş oda artık tamamen aydınlıktı. Masa
başındaki küçük Hikmet defterini kapatmıştı ve kapı ardına kadar açıktı.
Aynaya dokundu. Cam soğuktu ama bu kez elini çekmedi. Yansımasına bakarken
artık on yaşındaki halini değil, tüm o çocukların acısını ve sevincini yüzünde
taşıyan sessiz bir bilgeyi görüyordu. Ama gözlerinin derininde, hâlâ o ürperti
ince bir çizgi gibi duruyordu. Şehir, onun bakışları altında maskelerin düştüğü
ve çocukların usulca büyüdüğü devasa bir iyileşme sahasına dönüşmüştü.
O, bu sessiz müzenin yaşayan tek rehberi olarak yarın
yine aynı sokaklara çıkacaktı. Çünkü dünya, onu görecek bir göz bulana kadar
hiçbir yaranın iyileşmesine izin vermiyordu.
@detaycılarkulubu - Selçuk Tuna
Yorumlar
Yorum Gönder