Bir yetişkinin yüzü, sadece bir çocuğun iyileşmiş yarasıdır.

Bir yetişkinin yüzü, sadece bir çocuğun iyileşmiş yarasıdır.

Ve bazı anlar…
yaşanıp bitmez, sadece terk edilir.

Hikmet, bu cümleyi yıpranmış defterine karalarken kalemin kağıda sürten sesi, dışarıdaki dünyanın devasa uğultusuna karışıyordu. 

Elli beşinci yaş gününe uyandığı o puslu sabah, zamanın dokusu değişmişti. Sanki gece, görünmeyen bir el tarafından sökülmüş, yeniden dokunmuştu. Sabah ışığı bile farklıydı; nesnelerin üzerine düşmüyor, içlerine sızıyordu. Gözlerini açtığında, sadece uyanmamıştı bir eşikten geçmişti. İçinde, adını koyamadığı bir şey kıpırdıyordu. Sanki gece boyunca bir şey olmuştu da, zihni onu hatırlamayı reddediyordu. Ayaklarını soğuk zemine bastığında, adımları ağır, zihni ise bir sisin içinde yönünü bulmaya çalışan bir yabancı gibiydi. Odanın ortasında duran o çocuk silueti, o an sadece bir ışık oyunu ya da uykusuzluğun bir şakası gibi görünmüştü; ancak çocuk elini duvara sürterek banyoya doğru süzüldüğünde, Hikmet’in gerçekliği bir kağıt gibi yırtıldı. Zoraki bir merak ve dehşet karışımıyla onu takip etti. Ayak sesleri kendi kulaklarında bir başkasının yürüyüşü gibi yankılanıyordu. Lavabonun başına geldiğinde, yüzüne çarpacağı soğuk suyun onu bu tuhaf rüyadan uyandıracağına dair sönük bir umudu vardı. Fakat başını kaldırdığında, o soğuk suyun bile dindiremeyeceği bir kırılmayla karşılaştı.

Aynada gördüğü şey, her gün tıraş ettiği o tanıdık çehre değildi. Kendi yüzünün yerinde, on yaşındaki halinin hiç çıkmadığı o rutubet kokulu tavan arası duruyordu. Refleksle geri çekildi. Elini aynaya uzattı ama camın birkaç santim önünde durdu. Tavanın eğimi, duvarlardaki lekeler, eski bir yalnızlığın izlerini taşıyordu. Pencere küçüktü; içeri giren ışık yetersiz değil, artık isteksizdi.

Dışarıdan gelen uğultu ise tek bir ses değildi, katman katman üst üste binmiş, birbirine dolanmış hayatların yankısıydı. Gürültü, alışılmış bir eşlikçiydi. Ama artık o uğultu çözülüyordu; içindeki parçalar tek tek ayrışıyor, her biri kendi hikâyesini fısıldıyordu.

Her korna sesi sabırsız bir babanın öfkesini, her kahkaha gizlenmeye çalışılan bir terk edilmişliği, her rüzgar esintisi, söylenmemiş vedaların ve yarım kalmış itirafların serinliğini, her cam kırığı, bir zamanlar üzerine titrenen ama artık onarılması imkansız olan hayalleri, her kepenk gıcırtısı, sabahın erken saatlerinde umutla uyanıp akşam eve yorgun bir yenilgiyle dönenlerin hayal kırıklığını, her çocuk ağlaması, dünyanın adaletsizliğiyle ilk kez tanışan bir saflığın sarsılışını, her yaşlı öksürüğü, tozlu raflarda unutulmuş ve anlatılacak kimsesi kalmamış bir ömrün yorgunluğunu, her asfalt çatlağı, üzerine basılıp geçilen ama kimsenin durup bakmadığı o gizli yaraları fısıldıyordu. Her ayak sesi ise vaktinden önce büyümek zorunda kalmış bir ruhun ağırlığını fısıldıyordu.

Dizlerini kendine çekip, sırtını duvara yasladı ve beklemeye başladı.

Ama bu bekleyiş, birinin gelmesini beklemek değildi. Daha çok, zamanın ilerlemesini beklemek gibiydi. Ya da belki… bir şeyin nihayet bitmesini. Sanki o odaya dokunmak istemiyordu. Toz, havada asılı kalmıştı zamanın kendisi gibi, ne düşüyor ne de kayboluyordu.

Bir an için aynadaki odaya yaklaşmak istedi. Bu kez sadece duraksamadı geri çekildi. İçinde keskin bir direnç yükseldi. Bunu görmek istemiyorum, diye geçirdi içinden. Ama gözlerini de ayıramıyordu. Sonra isteksizce başını kaldırdı.

Pencerenin dışında akan dünya, ilk kez ona yabancı gelmedi; çünkü Hikmet artık insanların isimlerini, mesleklerini, başarılarını görmüyor, ruhlarındaki o en korumasız katmanı, donmuş çocukluk anlarını görüyordu. O an anladı ki geçmiş dediğimiz şey, geride kalan bir zaman parçası değil, içimizde donarak varlığını sürdüren bir hâldi ve o hâl, şimdi onun gözlerinin önünde çözülmeye başlıyordu.

Aynadan gözlerini çektiğinde, dünya artık geri dönülemez biçimde değişmişti. İnsanların yüzleri artık birer yüzey değildi. Onlar birer kapıydı ardında saklanmış, unutulmuş, bastırılmış odalara açılan kapılar… O, insanların içindeki en savunmasız yeri görüyor, kapının eşiğinde duruyordu.

Hikmet o gün dışarı çıktı; ama bu, alıştığı türden bir çıkış değildi. Kapının koluna uzanan eli bir an havada asılı kaldı, sanki o eşiği geçerse geri dönemeyeceğini sezmiş gibi tereddüt etti. Nefesini tutarak kapıyı araladı; koridordan gelen tanıdık kokular bile yabancılaşmıştı. Eşiği geçerken omuzları fark etmeden gerildi, başını hafifçe eğdi sanki görünmeyen bir şeye çarpmaktan çekiniyordu.

Merdivenlere adım attığında ayak sesleri kendi kulağına ait değilmiş gibi yankılandı. Her basamakta bir an duruyor, geri dönme ihtimaliyle ilerleme zorunluluğu arasında asılı kalıyordu. Kapıyı arkasından kapattığında, o küçük ses beklediğinden daha sert geldi; bir şeyin kapandığını değil, sanki bir şeyin başladığını hissettirdi.

Sokağa çıktığında dünya yerli yerindeydi ama o değildi. İnsanlar yürüyordu, konuşuyordu, gülüyordu; fakat Hikmet’in içinde ince bir tedirginlik, derinlerde dolaşan bir çatlak gibi genişliyordu. Kalabalığın içine karışırken adımlarını bilinçli atıyor, gözlerini istemsizce kaçırıyordu. Çünkü artık bakmanın, sadece görmek olmadığını biliyordu. Bir mühür bozulmuş, elli beş yılın sessizliği sokağın uğultusuna karışmıştı. Kaldırımları bir kütüphaneci titizliğiyle arşınlarken, insanların arasından sessiz bir hayalet gibi geçiyordu. Kimseye “Seni görüyorum,” demiyordu; sadece bakıyordu. Sokaktaki her yüz, her vitrin camı ve her rüzgar esintisi, aynada bıraktığı o "on yaşındaki halinin" tavan arasından sızan birer hatıra kırıntısı gibiydi. Artık sadece bir adam değil, içinde kendi geçmişini taşıyan yürüyen bir zaman tüneliydi.

Kalabalığın içinde ilerlerken, bir anda durdu. Kaldırımın kenarında, dizlerini karnına çekmiş küçük bir çocuk oturuyordu. Yanında yere düşmüş bir dondurma, asfaltın üzerinde yavaşça eriyordu. Çocuk ağlamıyordu. Ama yüzü, ağlamaktan daha ağır bir şey taşıyordu. 

Sadece baktı. Ve o an, ilk kez gördüğü şey yalnızca o çocuk değildi. Hikmet’in göğsünde, o güne kadar fark etmediği bir yer açıldı. Nefesi düzensizleşti. Bir an başı döner gibi oldu; kaldırımın sertliğini ayaklarının altında daha ağır hissetti. Bu kadarını taşıyamam, diye geçirdi içinden. Gözlerini kapatmadı.

O an, geri dönüşü olmayan şey oldu. Artık hiçbir yüz, sadece bir yüz değildi.

O, bu devasa müzenin tek ziyaretçisiydi. Hikâye dört duvarda değil, bu kentin kalabalığında çözülmeyi bekliyordu.

Yol kenarında lüks aracından inen, çevresine emirler yağdıran kudretli bir iş adamının elli yaşındaki otoriter çehresinin yerinde; akşam yemeğinde tabağını bitirmediği için babası tarafından saçından sürüklenen beş yaşındaki o titrek çocuk vardı. 

Market rafında en pahalı şarapları seçen mutsuz bir kadının porselen gibi pürüzsüz yüzünde ise bayram sabahı en sevdiği bebeği kırılan ve “Sus, misafirler var, ağlama,” denilerek susturulan sekiz yaşındaki o küçük kız asılıydı. Kadın, otuz yıldır o susturulmuş hıçkırığı yutkunuyordu.

Sokak ortasında sebepsiz yere birine omuz atan, gözlerinden nefret taşan o zorba gencin yüzünde; karanlık bir odada kemerle dövülen ve canı yandıkça “Ben de can yakacağım,” diye yemin eden on yaşındaki bir çocuk donup kalmıştı. Onun kötülüğü, bitmek bilmeyen bir savunma mekanizmasıydı.

Hemen ötesinde, tekerlekli sandalyeli bir yaşlı adamın yüzünde babasının elini tutup lunaparka gitmek için kapı eşiğinde zıplayan o enerji dolu çocuk vardı; beden hapsolmuştu ama ruh hâlâ o eşikte bekliyordu.

Şehrin öteki yüzünde, her gece başka bir eğlencede olan haz peşindeki bir gencin yüzünde, pazar günü lunapark sözü verilip bütün gün boş evde yalnız bırakılan o terk edilmiş çocuk duruyordu.

Kürsüde devleşen kibirli bir siyasetçinin çehresinde, sınıfta arkadaşları tarafından “fakir” olduğu için dalga geçilen o hırslı çocuk asılıydı.

Kemanından hüzünlü notalar döken sokak müzisyeninin yüzünde, ilk enstrümanı babası tarafından parçalandığında tavan arasına saklanıp ağlayan o kimsesiz çocuk duruyordu.

Kütüphanede hatasız olmaya çalışan hırslı bir akademisyenin yüzünde, sınavdan 95 aldığı için “Neden 100 değil?” diyen annesinin bakışları altında ezilen o küçük kız vardı; kadın hâlâ o eksik beş puanın peşindeydi.

İnsanları kandırarak cebini dolduran dolandırıcı bir satıcının yüzünde, açlıktan ekmek çalarken yakalanan ve “Aç kalmaktansa çalmayı öğrenmelisin,” diyen abisinin gölgesindeki o korkmuş bebek yaşıyordu.

Her yere koşan o fedakâr annenin yüzünde, beş yaşından itibaren kardeşlerine bakmak zorunda kalan, oyun oynaması yasaklanmış o yorgun çocuk duruyordu.

Yan dükkânda çalışan, herkesin başarısını küçümseyen o kıskanç adamın yüzünde, kardeşi övülürken köşede unutulmuş, elindeki resmi kimseye gösteremeden yırtan bir çocuk vardı; alkışlanmayan her an, içinde yeni bir eksiklik açıyordu.

En küçük meselede sesini yükselten, kimseyle geçinemeyen o huysuz kadının yüzünde, ne söylese yarım kesilen, dinlenmeden büyüyen bir çocuğun birikmiş öfkesi donmuştu; anlaşılmamış her cümle, yıllar sonra bir tartışma olarak geri dönüyordu.

Kendinden emin adımlarla yürüyen, kimseyi beğenmeyen o kibirli adamın yüzünde, bir zamanlar utandırıldığı için başını kaldıramayan bir çocuk saklıydı; şimdi kimseye eğilmemek için herkese yukarıdan bakıyordu.

Sürekli hasta olduğunu söyleyen, bedenini dinlemekten vazgeçemeyen o solgun yüzlü kadının ardında, korkularıyla baş başa bırakılmış, en küçük acıda bile yalnız kalmış bir çocuk vardı; bedeni, yıllardır duyulmayan o korkunun dilini konuşuyordu.

Her sohbeti kendi üzerine çeviren, durmadan konuşan o adamın yüzünde ise çocukken susturulmuş, “Şimdi sırası değil” denilerek geri itilmiş bir ses vardı; artık hiç susmayarak var olmaya çalışıyordu.

Kalabalıkta herkesle gülen ama gözleri hiçbir zaman tam gülmeyen o genç kadının yüzünde, en çok sevdiği anda terk edilen bir çocuğun donmuş zamanı asılıydı; neşesi, kırılmamak için giydiği ince bir kabuktu.

Bankada sırada beklerken sürekli saate bakan, sabırsız adamın yüzünde, geç kalmanın cezasını defalarca ağır şekilde ödemiş bir çocuğun tedirginliği vardı; zaman onun için hiçbir zaman tarafsız olmamıştı.

Otobüste kimseye yer vermemek için uyuyormuş gibi yapan o adamın yüzünde, küçükken kimsenin ona yer açmadığı bir hayatın kırgınlığı duruyordu; görmezden gelinmeyi öğrenmişti.

Sürekli özür dileyen, en ufak şeyde geri çekilen o genç kızın yüzünde, varlığı bile fazla sayılmış bir çocuğun silik izi vardı; yer kaplamamaya çalışarak büyümüştü. 

Geceleri uyuyamayan, karanlıkta tavana bakarak saatleri sayan o adamın yüzünde, çocukken kapısı kapatılıp yalnız bırakılmış bir korkunun yankısı sürüyordu; gece onun için hiç bitmeyen bir odaydı.

Bir başkasının yüzünde ise tam tersi bir tuhaflık vardı. Herkese yardım etmeye çalışan, kendini sürekli geri çeken o aşırı iyi adamın yüzünde, ne zaman bir şey istese “ayıp olur” diye susturulan bir çocuk vardı. O çocuk, sevilmenin tek yolunun kendinden vazgeçmek olduğuna inanmıştı. Adamın her iyiliği, aslında bir erdem değil; kabul görmek için verdiği sessiz bir tavizdi.

Ve bir kadın… Herkese yetişmeye çalışan, kimseyi kırmamaya yemin etmiş gibi yaşayan o kadının yüzünde, “iyi olursan seni severler” denilerek büyütülmüş bir çocuk vardı. Ama o çocuk hiç öğrenmemişti: iyilik bazen sınır çizmeyi de gerektirirdi. Kadın, kendini tüketerek iyileşmeye çalışıyorduama her verdiği parça, onu biraz daha eksiltiyordu.

Kalabalığın içinde, yüzünde hiçbir çatlak taşımayan bir adam vardı; onun bakışlarında ne bir sızı ne de bir geçmişin yankısı okunuyordu. Hikmet ne kadar dikkatle bakarsa baksın, orada ne ağlayan bir çocuk ne de unutulmuş bir anı vardı. Sanki o yüz, çoktan kararını vermişti iyileşmeye değil, sertleşmeye. Adamın içindeki çocuk büyümemişti; sadece susmuş, sonra tamamen yok olmuştu. Geriye kalan şey ise öğrenilmiş bir kötülüğün soğuk ve pürüzsüz yüzeyiydi.

Ve kalabalığın ortasında hiçbir şey hissetmeyen, donuk bakışlı o adamın yüzünde…çok erken vazgeçmiş bir çocuğun sessizliği vardı.

Hikmet kimseyle konuşmuyordu ama insanlar o bakışın ağırlığını seziyorlardı. Yanından geçerken içlerindeki o çocuğun başının okşandığını hissediyorlardı. Bu, görülmenin hafifliği değildi. Aksine, saklanmış olanın açığa çıkma ihtimaliydi. İnsanlar onun yanından geçerken fark etmedikleri bir eşiğe basıyor gibiydiler çok kısa, neredeyse yok sayılabilir bir an için, içlerindeki o kapı aralanıyordu.

Onun yanından geçen iş adamı, nedenini bilmediği bir ürpertiyle duraksıyor, cümlesinin ortasında sesi kendiliğinden alçalıyordu. Sanki birinin onu izlediğini değil de, bir zamanlar olduğu hâlin onu yakaladığını hissediyordu. Mutsuz kadın vitrindeki yansımasına bakarken ilk kez kendini gerçekten “görülmüş” hissediyordu. Ama bu, rahatlatıcı bir his değildi. Gözlerini bir an kaçırıyor, sonra tekrar bakıyordu sanki yıllardır kaçtığı bir şey, sonunda onu bulmuştu. Zorba genç, Hikmet’in yanından geçerken anlamsız bir suçlulukla yumruğunu gevşetiyordu. O sertlik, bir anlığına çözülüyor; yerine ne koyacağını bilmediği bir boşluk kalıyordu. Sanki biri, yıllardır sıkıca tuttuğu bir maskeyi sessizce yüzünden çekmişti.

Kalabalık akmaya devam ediyordu. Kimse durup ne olduğunu sormuyordu. Ama küçük şeyler oluyordu:

bir adım yavaşlıyor,
bir bakış yere düşüyor,
bir omuz fark etmeden gevşiyor,
bir kaş çatılmayı unutuyor,
bir cümle boğazda takılı kalıyor,
bir göz dolup taşmamaya karar veriyor,
bir iç çekiş fark edilmeden dışarı sızıyor,
bir öfke kendi ağırlığı altında yavaşlıyor,
bir yabancılık hissi yerini tanıdık bir sızıya bırakıyordu.

Belki de ilk kez…o çocuk yalnız olmadığını fark ediyordu. O ise hiçbir şey söylemeden yürümeye devam ediyordu.

Akşam eve döndüğünde, topladığı bu hayatların ağırlığıyla aynaya yaklaştı.

Aynadaki o loş oda artık tamamen aydınlıktı. Masa başındaki küçük Hikmet defterini kapatmıştı ve kapı ardına kadar açıktı.  Aynaya dokundu. Cam soğuktu ama bu kez elini çekmedi. Yansımasına bakarken artık on yaşındaki halini değil, tüm o çocukların acısını ve sevincini yüzünde taşıyan sessiz bir bilgeyi görüyordu. Ama gözlerinin derininde, hâlâ o ürperti ince bir çizgi gibi duruyordu. Şehir, onun bakışları altında maskelerin düştüğü ve çocukların usulca büyüdüğü devasa bir iyileşme sahasına dönüşmüştü.

O, bu sessiz müzenin yaşayan tek rehberi olarak yarın yine aynı sokaklara çıkacaktı. Çünkü dünya, onu görecek bir göz bulana kadar hiçbir yaranın iyileşmesine izin vermiyordu.


@detaycılarkulubu - Selçuk Tuna


 

 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yalnızlığın, Deliliğin ve Kimliğin Çözülüşü

Bir Saatin İçindeki Yedi Yıl

"Belki Düzelir" Tuzağı: Umudun Erteleyici Gücü