Kavramsal Hijyen ve Camdaki Kedi



Akşam. Oda loş. Adam koltuğa yayılmış, elinde çay bardağı. Halının üzerinde kedi var; kuyruğunu usul usul sallıyor. Adam konuşmaya başlıyor. Sanki karşısında bir insan varmış gibi ama sesi daha yumuşak, daha içten.

Kediye insanların ellerini nasıl yıkadığını anlatıyor önce. Şehirlerin nasıl dezenfekte edildiğini, havanın filtrelendiğini… Sabunların antibakteriyel olduğunu, yüzeylerin steril, maskelerin koruyucu olduğunu söylüyor. Evlerin girişinde ayakkabıların çıkarıldığını, telefonların alkollü mendille silindiğini, kapı kollarının bile şüpheyle tutulduğunu anlatıyor. Mikroplara karşı hep birlikte tetikte olduğumuzu söylüyor. Misafir gelince kolonya uzattığımızı, çantaları bir köşeye bıraktırdığımızı, dışarıdan gelen her şeyi risk saydığımızı… Çocuklara günde kaç kere “ellerini yıkadın mı?” diye sorduğumuzu. Otobüste demirlere mendille tutunduğumuzu, asansör düğmelerine dirsekle bastığımızı…

Kedi sıkılmış gibi ayağa kalkıyor. Uzun uzun geriniyor. Koltuğun üzerinden pencere kenarına atlıyor. Dışarı bakıyor. Sokak lambasının altında bir gölge hareket ediyor. Bütün dikkatini oraya veriyor. Kuyruğunun ucu titriyor.

Adam gülümsüyor, arkasından bakıyor ama konuşmayı bırakmıyor.

“Bak,” diyor sanki hâlâ yanındaymış gibi, “bunların hepsini yapıyoruz ama…”

İnsanların bir cümle kurmadan önce ağızlarını çalkalamadıklarını, kullandıkları kelimelerin içini durulamadıklarını söylüyor. Öfke tortusunun, eski kırgınlıkların, başkalarından duyulmuş sloganların düşüncenin içinde biriktiğini… Ama kimsenin bunu kir saymadığını. Çünkü o kirin görünmediği, elde leke bırakmadığı söylüyor.

Kedi sehpanın üzerindeki kalemi patisiyle itiyor. Kalem yere düşüyor. Hemen arkasından atlıyor. Bir iki kez dürtüyor, sonra bırakıyor.

Adam hafifçe gülüyor.
“Sen en azından önce dokunup bakıyorsun,” der gibi bakıyor ona.

Düşüncelerin de temasla yayıldığını söylüyor kediye. Korkunun bulaştığını, önyargının hızla çoğaldığını… Ama bunlara karşı maske takmadığımızı. Kendi kavramlarımızı hiç karantinaya almadığımızı.

Kedi bu kez cam kenarına zıplıyor. Dışarıdaki kuşlara kilitleniyor. Kuyruğu titriyor. Bir anlık ciddiyet. Sonra vazgeçiyor. 

Adam sesini biraz daha yumuşatıyor.

Herkesin kelimeleri kendi cebine koyduğunu, aynı kelimeleri kullandığımızı ama birbirimize değmediğimizi anlatıyor. “Dil var,” diyor, “ama temas yok.”  Düşüncelerin temizlenmeyince yanlış anlamaların arttığını, güvenin zayıfladığını söylüyor. Kirli bir masayı silebildiğimizi ama kirlenmiş bir anlamın yıllarca içimizde dolaşabildiğini ekliyor. Dışarıdan gelen pakete şüpheyle baktığımızı ama dışarıdan gelen düşünceyi hemen içeri aldığımızı…

Kedi adamın yanına geliyor. Ayağına sürtünüyor. Bir an durup yüzüne bakıyor. Sonra kucağına atlıyor. Dönüp dönüp yer yapıyor ve mırlamaya başlıyor. Adam elini kedinin sırtında gezdiriyor. Başını kaldırıp adamın göğsüne patisini koyuyor. Sonra birden atlayıp gidiyor. Tekrar cam kenarına zıplıyor. Bir anlık ciddiyet. Gövdesi taş kesiliyor. Kulakları öne doğru sivriliyor. Gözbebekleri büyüyor. Sokak lambasının solgun ışığında tel örgünün üstüne konmuş iki serçe var.  Bir anlık sıçrama hesabı yapıyor ama cam var. Arada görünmez bir sınır.

Sonra vazgeçiyor.

Ve tam o anda içinde bir şey patlıyor. Odanın ortasında ani bir dönüş yapıyor. Kuyruğu kabarıyor. 

Birden koşmaya başlıyor.

Sebepsizce.

Halı üzerinde hızlanıyor, parkede kayıyor. Koridora fırlıyor.  Adam kapının eşiğinde şaşkınlıkla bakıyor.

“Ne oldu şimdi?” diyor gülerek.

Kedi koridorun sonuna kadar gidiyor, orada görünmez bir şeyi kovalar gibi sağa sola hamle yapıyor. Sonra aniden geri dönüyor. Bu kez daha hızlı. Adamın bacaklarının arasından geçiyor. Salona dalıyor. Kanepeye sıçrıyor. Oradan sehpaya, sehpada kısa bir duraksama  sonra tekrar yere.

Sanki biraz önce camın önünde tutulmuş bütün o avcı ciddiyeti şimdi çocuksu bir çılgınlığa dönüşmüş gibi...

Adam gülüyor. “İçinde biriken şeyi boşaltıyorsun değil mi?”

Bir kavram zihne değdiği anda iz bırakır. Böylece evler steril kalır ama anlam dünyaları karmaşıklaşır. Yüzeyler pırıl pırıl olur, fakat konuşmalar bulanıklaşır. Böylelikle kirli bir kavram, temiz bir evde yerini alır.

Kedi onu duymuyor bile. Az önce kavramsal hijyenden, kirlenmiş anlamlardan bahseden adam şimdi sadece bir kedinin sebepsiz neşesini seyrediyor. Aniden odanın ortasında duruyor. Adamla göz göze geliyor.

Bakışında bir soru yok. Bir açıklama da yok. Sadece yaşamın kendisi var.

 “Özgürlük” kelimesinin birinin ağzında sınırsız bireysellik, diğerinin ağzında kolektif disiplin anlamına geldiğini; “adalet”in kimi için eşit sonuç, kimi için eşit fırsat, kimi için intikam demek olduğunu söylüyor. Aynı kelimelerin dolaşımda olduğunu ama anlamların birbirine temas etmediğini vurguluyor

“Biz,” diyor fısıltıyla, “içimizde birikenleri böyle boşaltamıyoruz.”

Zihinsel hijyenin ya akademik bir lüks ya da gereksiz bir titizlik olarak görüldüğünü anlatıyor. Oysa düşünceler temizlenmediğinde iletişimin enfekte olduğunu; yanlış anlamaların çoğaldığını, niyetlerin çarpıtıldığını, güvenin zayıfladığını söylüyor. Kirli bir masanın silinerek temizlenebileceğini ama kirlenmiş bir anlamın yıllarca dolaşabileceğini ekliyor. 

Kedi bir gözünü açıyor. Kısacık bakıyor. Sonra tekrar kapatıyor. Dışarıda kuşlar çoktan uçup gitmiş.  Oda yine sakin.

“Eğer sözün içeriği sabit değilse,” diyor yavaşça, “verilen söz de sabit değil.” İnsanların farklı haritalarla aynı yeri tarif ettiğini ama kimsenin haritaları yan yana koyup ölçekleri karşılaştırmadığını söylüyor. Sonunda insanların konuşmaktan değil, anlaşılmamaktan yorulduğunu…

Oda sessizleşiyor.

“Sokaklar parlıyor ama tartışmalar bulanık,” diyor en sonunda. “Eller tertemiz ama cümleler lekeli. Belki de asıl olan, temiz sandığımız zihinlerimizin hiç yıkanmamış olması.”

Adam çayından bir yudum alıyor. Konuşmayı bırakıyor.

Kedi uyuyor.

 

@detaycılarıkulubu - Selçuk TUNA


Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yalnızlığın, Deliliğin ve Kimliğin Çözülüşü

Bir Saatin İçindeki Yedi Yıl

"Belki Düzelir" Tuzağı: Umudun Erteleyici Gücü