Evdeki Mevsimler
Elektrik tam akşamın en düşünceli saatinde kesildi. Odanın içindeki uğultu bir anda sustu; buzdolabının ince titreşimi, bilgisayarın fan sesi, lambanın sarı halkası… Hepsi yok oldu. Geriye, duvar saatinin sabırlı tik takları ve karanlığın ağır nefesi kaldı.
Adam bir süre yerinden kıpırdamadı. Karanlıkta eşyaların yer
değiştirdiğini sandı; sanki koltuk biraz daha yaklaşmış, masa biraz daha
uzaklaşmıştı. İnsan ışık varken eşyaların yerini değil, kendini sabit
sanıyormuş meğer. Kalktı, balkon kapısını araladı. Soğuk hava içeri doldu;
gecenin kokusu vardı içinde. Islak beton, uzak bir yerden gelen soba dumanı ve
çiçek açmaya hazırlanan bir ağacın belirsiz vaadi.
Balkona çıktığında gökyüzü pırıl pırıldı. Elektrik olmadığı
için şehir kendi ışığını söndürmüş, yerini göğe bırakmıştı. Sokak lambalarının
sönmesiyle yıldızlar cesaret bulmuş gibiydi; her biri biraz daha yakına gelmiş,
biraz daha çoğalmıştı. Samanyolu ince bir tül gibi uzanıyor, karanlığın içinde
görünmez sandığı ihtimalleri tek tek görünür kılıyordu. Adam, uzun zamandır ilk
kez gökyüzünün gerçekten “derin” olduğunu fark etti. Sanki yukarı değil de
içine bakıyordu.
“Yine gittiler,” dedi bir ses.
Adam irkildi. Ses, karşı binanın üçüncü kat balkonundan
geliyordu. Elinde küçük bir el feneri tutan yaşlı bir kadın, ışığı yere doğru
eğmiş, yüzünü loşluğun içine bırakmıştı. Feneri sanki karanlığı yaralamamak
için dikkatle kullanıyordu.
“Evet,” dedi adam. “Ama iyi ki gittiler. Gökyüzü nihayet
kendini hatırladı.”
Kadın başını kaldırıp yıldızlara baktı. “Eskiden her gece
böyleydi,” dedi. “Biz ışıkları değil, gökyüzünü izlerdik.
Rüzgâr, iki balkon arasındaki boşluğu bir köprü gibi
doldurdu. Elektrik kesintisi, onları aynı karanlıkta eşitlemişti. Artık ne
adamın oturduğu evin düzeni, ne kadının yaşının çizgileri görünüyordu. Sadece
sesler ve yukarıdaki o sonsuz parlaklık vardı.
“En son ne zaman bu kadar çok yıldız gördünüz?” diye sordu
kadın.
Adam düşündü. Çocukluğumda, köyde yaz gecelerinde…
Elektriğin sık sık kesildiği, ama kimsenin bundan şikâyet etmediği zamanlarda.
“Çok oldu,” dedi. “Belki de hiç bu kadar dikkatli bakmamıştım.”
“Elektrik gidince insanlar ikiye ayrılır,” dedi kadın. “Kimi
karanlıktan korkar, kimi gökyüzünü fark eder.”
Adam gülümsedi. “Siz hangisisiniz?”
“Ben artık karanlıktan korkmuyorum,” dedi kadın. “Çünkü
karanlık, yıldızları saklamıyor; tam tersine ortaya çıkarıyor.”
Bir süre sustular. Gökyüzü konuşuyordu zaten. Uzakta bir
köpek havladı. Bir apartmanın içinde bir bebek ağladı, sonra sustu. Şehir,
karanlığın içinde kendi kalp atışını duyuruyordu. Sessizlik sandıkları şeyin
aslında ne kadar kalabalık olduğunu o an fark ettiler. Elektrik varken
duyulmayan ne çok ses vardı: Rüzgârın çatıların kenarına sürtünmesi, bir
pencerenin tam kapanmamış kanadının arada bir titremesi, merdiven boşluğunda
yankılanan çekingen bir ayak sesi… Karanlık, sesleri büyütmüyordu; sadece
üzerlerindeki örtüyü kaldırıyordu. Adam korkuluklara yaslandı. Gözleri
karanlığa alıştıkça şehir bir siluet olmaktan çıktı, bir organizmaya dönüştü.
Her apartman bir gövdeydi sanki; pencereler kapalı gözler, balkonlar suskun
ağızlar. Bir yerlerde biri öksürdü. Başka bir yerde bir sandalye sürtündü. Tüm
bu küçük hareketler, görünmeyen bir nabzın atışları gibiydi. Şehir uyumuyordu;
sadece gözlerini kapatıp içini dinliyordu.
Bebek yeniden hafifçe mırıldandı. Bu kez ağlamak değil,
dünyaya alışmaya çalışan bir ses gibiydi. Bir yerde hayat yeni başlıyor, başka
bir yerde ağır ağır kapanıyordu. Uzakta havlayan köpek, belki de hiçbir şeyi
değil, sadece kendi varlığını teyit ediyordu: “Buradayım.” Adam, göğsünde hafif
bir genişleme hissetti. Sanki kendi kalbi de şehrin kalp atışına karışmıştı.
Elektrik kesildiğinde sadece ışıklar sönmemişti; insanın içindeki acele de
biraz dinmişti. Karanlık, herkesin hızını eşitlemişti. Kimse kimseyi
geçemiyordu artık. Şehir gündüzleri
beton ve camdan ibaretti; geceleri ise nefes alan bir varlığa dönüşüyordu.
“Adınız nedir?” diye sordu kadın.
Adam adını söyledi. Kadın kendi adını da ekledi; adı, eski
bir şarkının nakaratı gibiydi, hafızada kalacak türden. “Yarın,” dedi kadın,
“elektrik olsa da olmasa da, saat yedide çay içiyorum. Eğer canınız isterse
gelin. Bu gökyüzü konuşması yarım kalmasın.”
Adam bir an tereddüt etti. Tanımadığı birinin evine gitmek…
Ama aslında kimseyi tanımadan yaşamıyor muydu? Gün boyu yüzlerce insanın
arasından geçiyor, hiçbirine değmeden evine dönüyordu.
“Gelirim,” dedi.
Tam o sırada apartmanların içinde bir kıpırtı oldu. Lambalar
birer birer yandı. Balkonlar aydınlandı. Gökyüzü bir perde gibi geri çekildi;
yıldızlar silikleşti. Şehir yeniden kendini parlatmıştı.
Kadının yüzü ilk kez netleşti: Derin çizgilerle dolu ama
yumuşak; gözleri, az önceki gökyüzü gibi derin ve sakindi. İkisi de bir an ne
söyleyeceklerini bilemedi. Az önce paylaştıkları karanlık, şimdi fazla açıkta
kalmış gibiydi.
“Yarın yedide,” dedi kadın, hafifçe başını eğerek.
“Yarın yedide,” diye yineledi adam.
Sonra neredeyse aynı anda içeri döndüler. Balkon kapıları
kapandı; camlar araya ince bir mesafe koydu. Az önce ortak olan gökyüzü iki
ayrı çerçeveye bölündü.
Adam salona geçti. Lambanın ışığı artık fazla parlak geldi. Televizyonu açmayı düşündü, vazgeçti. Telefonuna baktı, yine bıraktı. Odanın içinde dolaşırken biraz önce yaşadığı anın gerçekliğinden emin olmaya çalıştı. Karşı balkonda gerçekten biri var mıydı? Gerçekten konuşmuşlar mıydı? Perdeyi aralayıp baktı. Kadın içerideydi. Işık omzuna düşüyor, gölgesi duvara uzuyordu. Bir an için kadının da perdeyi araladığını sandı; iki bakış, camın iki tarafından kısacık çarpıştı. Sonra perdeler kapandı.
Gece herkes kendi odasına çekildi. Ama karanlığın bıraktığı
iz, her iki evde de kaldı.
Ertesi gün adam karşı apartmanın kapısını
çalarken elektrikler kesik değildi. Akşam saat yediye doğru merdiven boşluğunu
dolduran gündüz ışığı çoktan çekilmiş, yerini sarı ve yorgun bir ampulün
gölgelere bölünmüş sessizliğine bırakmıştı. Zil çalıştı. İçeride ayak sesleri
duyuldu; yavaş ama kararlı. Kapı yavaşça açıldı. İçeriden çay kokusu yayıldı;
bergamot ve eski kitap kokusuna karışmış bir çay.
“Hoş geldiniz,” dedi kadın. “Dün gökyüzüne baktık. Bugün
biraz da birbirimize bakalım.”
Adam içeri adım attı. Salon duvarları fotoğraflarla doluydu;
genç bir kadın, bir asker, bir düğün, bir deniz kenarı… Zaman, çerçevelere
sığdırılmıştı. Masanın üzerinde iki ince belli bardak vardı. En çok çiçekler
dikkat çekiyordu. Pencere önlerinde saksılar dizilmişti: sardunyalar,
menekşeler, uzun yapraklı bir salon palmiyesi, bir köşede sabırla yükselen bir
kaktüs. Sehpanın üzerinde küçük cam vazolarda taze kesilmiş çiçekler vardı;
kimisi bahçeden toplanmış gibi doğal, kimisi özenle seçilmiş gibi zarif.
Toprağın nemli kokusu çay buharına karışıyordu.
“Onlar benimle konuşur,” dedi kadın, adamın bakışını fark
ederek. “Evde ses azaldıkça çiçek sayısı artar.”
Bir köşede, tavandan sarkan sarmaşık ince ince duvara
tutunmuştu. Sanki o ev, köklerini toprağa değil, zamana salmıştı. Raflarda
kitaplar vardı; sırtları solmuş, sayfaları kabarmış. Kitapların arasına küçük
taşlar, kurutulmuş yapraklar, eski bir saat yerleştirilmişti. Her şey
düzenliydi ama mükemmel değildi; yaşanmışlık, düzenin içine bilinçli bir
dağınıklık katmıştı. Çiçekler nasıl kuruyup yeniden açıyorsa, bu ev de acıyı
bir süre tutmuş, sonra üzerine yeni yapraklar çıkarmış gibiydi.
“Burada insan kendini başka bir yerde gibi hissediyor,” dedi
adam.
Kadın gülümsedi. “Burası hep aynı yer,” dedi. “Sadece
içindeki mevsimler değişti.”
Ve gerçekten de ev, dışarıdaki şehrin beton sertliğine hiç
benzemiyordu. Sanki apartmanın içinde gizlenmiş küçük bir bahçe, zamanın
ortasında korunmuş bir sığınaktı. Burada ışık bile acele etmiyor, duvarlara
yavaşça yayılıyordu.
Kadın çayı doldururken elinin hafifçe titrediğini fark etti
adam. Bu, yaşlılığın titremesi değildi sadece; sanki bardaktan taşmaması
gereken bir hatırayı da kontrol etmeye çalışıyordu.
“Çok fotoğraf var,” dedi, duvarlara bakarak.
“Ev sessizleşince insan sesleri çerçeveletiyor,” diye
karşılık verdi kadın. Sonra sanki söylediği cümlenin içinde biraz dolaşmak
ister gibi sustu.
Fotoğraflar sadece görüntü değil,” dedi kadın yavaşça.
“Onlar sesin saklandığı yerler. İnsan yüzüne bakınca sesini hatırlıyor.
Gülüşünü. Öfkesini. ‘Biraz daha çay var mı?’ deyişini… Şimdi bazen akşamları
ışıkları kapatıyorum,” dedi. “Fotoğraflar loşta kalıyor. O zaman daha çok
konuşuyorlar. Gündüz görüntüler var. Gece sesler.
“Başta fark etmiyorsunuz,” diye devam etti. “Sesler birer
birer azalıyor. Önce kahkaha eksiliyor mesela. Duvarlar aynı duvar, masa aynı
masa… ama bir sandalye daha az gıcırdıyor. Mutfaktan iki tabak sesi yerine bir
tabak sesi geliyor. Kapı açıldığında ‘geldim’ diyen bir ses olmuyor.” İnsan,
sesleri kaybolmasın diye onları bir yere sabitlemek istiyor. Çerçeve bunun için
var belki de
Adam, en ortadaki çerçeveye yaklaştı. Yirmili yaşlarında bir
genç adam; gözlerinde aceleci bir ışık, omzunda rüzgârla dolan bir ceket. Deniz
kenarında çekilmiş bir fotoğraf.
“Oğlunuz mu?” diye sordu.
Kadın başını salladı. “Evet. Denizi çok severdi.”
Bir anlık duraksama oldu. Çaydan yükselen buhar, iki insanın
arasına ince bir perde çekti.
“Şimdi nerede?”
Kadın fincanın kenarına bakarak konuştu. “Uzakta.”
Bu kelime, bir şehir adı değildi. Bir mesafe de değildi.
Adam bunu anladı ama sormadı. Kadın devam etmedi; sadece pencereye doğru baktı.
“Gençler hep acele eder,” dedi bir süre sonra. “Hayatın uzun
olduğunu sanırlar. O da öyle sanıyordu.”
Adam, duvarda başka bir fotoğrafa kaydı. Bu kez aynı genç,
ama yanında bir adam daha vardı. Daha olgun, omzunu hafifçe oğluna dayamış,
yüzünde sakin bir gurur.
“Eşiniz?”
“Evet.” Kadın hafifçe gülümsedi. “Onlar birbirlerine
benzerdi. İkisi de sabırsızdı aslında. Biri hayata, biri zamana karşı.”
Cümle eksik kaldı.
“Oğlunuz…?” diye başladı adam, ama cümleyi tamamlayamadı.
Kadın yardım etti. “Bir kaza,” dedi. “Çok hızlı olan şeyler
genelde bir anda olur. İnsan anlamaz. Telefon çalar. Bir kapı çalınır. Sonra
evin içindeki bütün saatler durur.”
Adam başını eğdi. Çayın tadı değişmişti sanki.
“Eşim,” dedi kadın, “bir yıl dayandı.”
Bu kez sessizlik daha ağırdı.
“Dayanmak mı?” diye sordu adam, neredeyse fısıltıyla.
“İnsan bazen yaşamakla dayanmayı karıştırır,” dedi kadın.
“O, oğlumdan sonra bir yıl yaşadı. Ama aslında bekledi.”
“Neyi?”
Kadın omuz silkti. “Belki yeniden görüşmeyi.”
Işık, duvardaki fotoğrafların camında yansıyor; akşamın hafif kararan gölgesi yüzleri bir anlığına canlandırıyordu. Sanki odada dört kişiydiler.
“Zor olmalı,” dedi adam. Söylediği cümle ne kadar
yetersizse, o kadar gerçekti.
“Zor kelimesi küçük kalıyor,” dedi kadın sakince. “Ama insan
alışıyor. Acıya değil… eksikliğe. Evde bir tabak eksik olur, bir sandalye boş
kalır. Başta her şeye çarparsınız. Sonra yerini öğrenirsiniz.”
Adam, masadaki ikinci sandalyeye baktı. Boştu.
“Hiç taşınmayı düşündünüz mü?”
“Hayır,” dedi kadın. “Anılar bavula sığmaz.”
Çaylar yavaşça bitti. Saat duvarda sessizce ilerliyordu.
Elektrik vardı; ışık açıktı; hayat normal görünüyordu. Ama adam, bu evde
zamanın ikiye bölündüğünü hissetti: Oğlundan önce ve sonra. Eşinden önce ve
sonra.
Kadın fincanları toplarken durdu.
“Dün gece,” dedi, “yıldızlara bakarken şunu düşündüm. Onlar aslında çoktan sönmüş olabilir. Ama biz ışıklarını hâlâ görüyoruz. Belki insan da biraz öyledir. Gidenler tamamen gitmez. Işıkları bir süre daha kalır.”
Adam pencereye doğru baktı. Akşam yavaş yavaş şehri mora boyuyordu. Kendi dairesinin camları günün son ışığını tutmaya çalışıyor, sonra birer birer bırakıyordu. İçeride ise çerçeveler, camlarının ardında küçük güneşler gibi duruyordu. Cevap veremedi. Çünkü o anda, duvardaki genç adamın gözlerinde yalnızca bir ışık değil, zamana direnmiş bir hayat kıvılcımı vardı; camın ardında donmuş bir bakış değil, sanki birazdan konuşacakmış gibi bekleyen, yarım kalmış bir cümlenin sıcaklığı duruyordu.
Ayağa kalkarken, bu eve ilk kez gelen biri gibi değil, bir hatıranın içinden geçip çıkan biri gibi hissetti. Kapıya yöneldiğinde arkasına baktı. Kadın çiçeklerin arasında, ışığın ve gölgenin tam ortasında duruyordu. Yüzündeki çizgiler akşamın loşluğunda yumuşamış, gözleri derin bir su gibi sakinleşmişti.
Kapıya yöneldiğinde kadın da ayağa kalktı.
“Yine gelin,” dedi. “Dün konuştuğumuz yerden devam ederiz.”
Adam hafifçe durdu. “Dün mü?”
Kadın kısa bir an duraksadı. Gözleri, odanın içinde bir şey arar gibi dolaştı. “Balkonda… yıldızlar…” dedi, ama cümlesi tam oturmadı. Sanki kelimeler yerlerini şaşırmıştı.
Adam gülümsedi. “Evet,” dedi yumuşakça. “Yıldızlar.”
Kadın rahatlamış gibi başını salladı. “Çok yıldız vardı,” dedi. “Uzun zamandır bu kadar görmemiştim.”
Adam kapıya yöneldiğinde masanın üzerindeki iki fincana takıldı gözü. Biri neredeyse hiç içilmemişti. Kadın fincanı eline aldı, baktı, sonra şaşırmış gibi kaşlarını çattı.
“Çay koymuş muydum?” diye sordu.
“Evet,” dedi adam. “Birlikte içtik.”
Kadın başını salladı ama o baş sallayış bir kabul değil, bir boşluğu örtme çabası gibiydi. Duvarlardaki fotoğraflara baktı sonra. Az önce uzun uzun anlattığı genç adamın fotoğrafına.
“Çok yakışıklıydı,” dedi. “Komşunun oğluydu.”
Adamın kalbi bir an için duracak gibi oldu. Az önce “oğlum” dediği yüz şimdi bir yabancıya dönüşmüştü.
Kadın bir adım daha yaklaştı fotoğrafa. Camın üzerine parmağını koydu.
“Adı…” dedi.
Cümle havada kaldı.
O an adam şunu anladı: Yıldızların ışığı gibi, bazı hatıralar da gecikmeli sönüyordu. Önce ayrıntılar gidiyor, sonra isimler, sonra bağlar… En son ışık kalıyordu belki.
Kadın aniden dönüp gülümsedi. O gülümsemede hiçbir eksiklik yoktu. Sıcak, davetkâr, tanıdık.
“Yarın yine beklerim,” dedi. “Tanıştığımıza memnun oldum.”
Adam durdu.
“Ben…” dedi, ama cümlesini tamamlamadı. Çünkü o an, hangisinin daha acı olduğunu bilemedi: Birini kaybetmek mi, yoksa her gün yeniden kaybetmek mi?
Kadın içeride çiçeklerin arasında dolaşıyor, bir saksının yerini değiştiriyor, sonra durup etrafına bakıyordu. Sanki bir şeyi unutmuş ama neyi unuttuğunu hatırlayamıyordu. Kapı kapandığında merdiven boşluğu daha dar geldi ona. Aşağı indikten sonra, karşı balkona baktı. Dün geceki karanlığı düşündü. Yıldızları. Sessizliği. Gökyüzü bu akşam bulutluydu. Yıldızlar görünmüyordu.

Yorumlar
Yorum Gönder