Sessiz Arkadaş

 

Yıllarca onun sessizliğini kendi yalnızlığımın aynası gibi hatırladım; o konuşmazdı, ben ise içimden durmadan konuşur, kelimelerimi nereye koyacağımı bilemeden onun sessizliğine doğru savururdum. Sessiz bir kızdı; sınıfta hep en arkada oturur, defterinin kenarına küçük şekiller çizer, kimseyle konuşmaz ama nedense herkesin bakışını üzerinde toplardı. Çocukken onun yanında hep konuşmak isterdim; o zamanlar kelimelerim çoktu ama yerleri yoktu.

Büyükler onun sessiz bir çocuk olduğunu söylerdi; “kendi hâlinde”, “zararsız” derlerdi ve ben de buna inanarak sessizliğini bir tercih sanırdım. Yanında sustuğumda bunun bir tür arkadaşlık olduğunu düşünür, ona bir şey anlatırken sanki yüksek konuşursam kaçacakmış gibi sesimi alçaltırdım. O hiç cevap vermez, başını kaldırıp bana bakmazdı bile ama bu hâl, çocuk aklımla bana yetiyor, onun varlığı konuşmalarımı taşıyan bir zemin gibi duruyordu.

Onun sessizliği, beni dinleyen bir yer gibiydi; kızmazdı, sıkılmazdı, sözümü kesmezdi ve ne söylersem söyleyeyim orada kalırdı. O sustukça ben daha çok anlatır, evde olanları, korktuğum rüyaları, bazen hiçbir anlamı olmayan küçük şeyleri ardı ardına dizerken yalnız olmadığımı hissederdim. Sessiz olduğu için onu akıllı, derin ve biraz da büyülü sayar, yanında konuşmayı kolay bulur, yanlış bir şey söylemekten korkmaz, utanmaz, ağlamak istesem bile ağlayabileceğimi düşünürdüm; çünkü bana “neden” diye sormayacağını bilirdim.

Sessizliği merak uyandırırdı; sanki bir gün ağzını açsa içinden kuşlar çıkacakmış gibi gelirdi bana ve belki de bu yüzden hiç soru sormaz, neden konuşmadığını merak etsem de sormaya cesaret edemezdim. Biz çocuklar, onun hiç konuşmamasına dayanamaz, sessizliğini doldurmak istercesine kendi hikâyelerimizi uydururduk.

Birimiz “Aslında konuşabiliyormuş ama sadece geceleri,” derdi; gece olunca okulun boş sınıflarında dolaşıp sıralara fısıldadığını, gündüz konuşursa kelimelerinin yere düşüp kırılacağını anlatırdı. Bir başkası, “Onun ağzında sihir var,” der, konuşursa söylediği her şeyin gerçek olacağını, bu yüzden yanlışlıkla kötü bir şey söylememek için sustuğunu söylerdi. En tuhafıysa, “Konuşmayı unutmamak için susuyor,” fikriydi; çok konuşanların kelimeleri harcadığını, harcadıkça da unuttuğunu, onun ise biriktirdiğini, büyüyünce tek bir cümle söyleyeceğini ve o cümlenin herkesin hayatını değiştireceğini anlatırdık.

Benim uydurduğum hikâye kimseye benzemezdi; bence o konuşmuyordu çünkü kelimeler ona ağır geliyordu, yürürken cebinden düşecek taşlar gibiydi ve bu ağırlık yüzünden sessiz kalarak hafif olmaya çalışıyordu. Çocukken çok konuşanların kelimeleri harcadığını, kelimelerin cepten çıkarılıp yere atılan bozuk paralar gibi giderek azaldığını düşünür, onun ise hiç harcamadığını, sessizliği kelimelerini sakladığı kapalı bir kutu gibi taşıdığını hayal ederdim. Belki de bu yüzden ağzını açmıyordu; çünkü içinden çıkacak kuşların uçup gitmesini istemiyordu ve eğer şimdi konuşursa, büyüyünce söylemesi gereken o tek cümle eksik kalacak, zamanı gelmeden koparılmış bir meyve gibi ekşi olacaktı.

Bazen onu izlerken dudaklarının içinden kelimeleri geri ittiğini hayal eder, ağzına kadar dolmuş ama dışarı çıkmak için izin bekleyen sözcükleri başını biraz daha öne eğerek tuttuğunu düşünürdüm; çünkü biliyordu ki o cümle bir gün söylenecek, belki birinin kalbini durduracak, belki birinin hayatını kurtaracak ama ne olursa olsun herkes susup onu dinleyecekti.

Biz çocuklar durmadan konuşur, ne söylediğimizi pek düşünmeden kelimeleri savurur, sonra unutur, ertesi gün aynı şeyleri tekrar ederdik; o ise unutmazdı diye düşünürdüm ve sessizliğinin bir hafızası olduğuna inanırdım. Bizim kelimelerimiz uçup giderken onunkilerin kaldığını, belki de konuşmayı gerçekten unutmamak için sustuğunu, çünkü çok konuşanların konuşmayı sıradanlaştırdığını, onun ise kelimelerin değerini bildiğini kendi kendime eklerdim.

Şimdi dönüp bakınca gülümsüyorum; çocuk aklımla ona bir kader yazmış, sessizliğini kutsal bir görev gibi görmüş, o susarken ben anlamlar üretmişim. Belki de o tek cümleyi hiç söylemeyecekti, belki de söylemişti ama ben duymamıştım; çünkü çocukken bazen sessizliğe bakarken karşımızdaki insanı değil, kendi hayalimizi dinleriz. Biz bunları düşünür, konuşurken o hep aynı yerde oturur, hiç gülmez, hiç itiraz etmezdi ve hikâyelerimizin ona değip değmediğini bilmiyorum ama biz konuşarak onun hakkında hikâyeler yazarken, o susarak hepimizi hikâyesinin içine alıyordu.

Oysa şimdi düşünüyorum da, ben onunla değil, kendi sesimle arkadaşlık ediyormuşum; onun sessizliği, içimdeki kelimelerin oynayabileceği geniş bir alan açıyor, sesim sanki bir göle düşüp dalga dalga bana geri dönüyordu. Yıllar sonra bu düşüncenin ne kadar kolaycı olduğunu fark ettim; onun sessizliği benim için duru bir suydu, yüzümü görüyordum ama derinlere nasıl bakılacağını bilmiyordum. Onu bir sır gibi sevmiş ama o sırrın bir canı, bir ağırlığı, bir yalnızlığı olabileceğini hiç düşünmemiştim; çünkü çocukken bazı sessizlikler bize masum gelirmiş ve sessizliğin bazen bir oyundan değil, taşınması zor bir yükten doğduğunu çok sonraları öğrenirmişiz.

Yıllar geçtikçe ona dair düşüncelerim de büyüdü; çocukluğun masum masalları yerini daha sert, daha dürüst bir kavrayışa bıraktı ve başta sessizliği bir gizem, çözüldüğünde içimi ısıtacak bir hediye sanmışken, zamanla zihnimde kurduğum ilişkinin bildiğim tüm dostluk hikâyelerine karşı durduğunu fark ettim. Sessiz olan bir sırdaş ya da kurtarıcı değildi; aksine varlığıyla bana sürekli bir eksikliği gösteren bir aynaydı ve ona baktıkça kendimde tamamlanmamış bir yer görüyordum. Çocukken “bir gün konuşsa her şey düzelir” diye düşündüğüm şey, meğer benim kurduğum kolay bir teselliymiş; çünkü konuşmak her şeyi onaran bir anahtar değil, çoğu zaman insanın kendini sakladığı bir duvarmış.

Yıllar sonra onu arkadaşlarıyla konuşurken gördüğümde artık merak etmiyordum; yanına gidip sustum ve onu konuşurken izlediğim anda içimdeki dünya çöktü, çünkü sessiz olanın hiçbir zaman o olmadığını, sessizliği onun üzerine benim giydirdiğimi anladım. O dinlemeyi seçmişti, ben ise kelimelerin arkasına saklanmıştım; ona yüklediğim gizem ve suskun bilgelik, kendi sessizliğimi saklama biçimimden başka bir şey değildi. O, hiç konuşmayan biri değil, konuşacak alan bulamayan ve zamanı gelince konuşmayı öğrenen biriydi; sessizlik ona ait bir kimlik değil, geçici bir hâldi ve ben bunu kalıcı sanmıştım.

O konuşurken kelimelerim yer değiştirdi; artık cümlelerim onun sessizliğinde tutunamıyor, konuşmak riskli bir hâl alıyordu çünkü karşımdaki insan gerçekten oradaydı, dinleyebilir, cevap verebilir, anlamayabilirdi. Çocukken kaçtığım her şey, o anda önümde duruyordu ve çocukken sessizliği ona yakıştırmamın, kendimi konuşkan sanmak için ona ihtiyaç duymamın ne anlama geldiğini sonunda görüyordum. Ben anlatan, o dinleyen olmalıydı; ama yıllar sonra bu düzen bozulmuş, o konuşmuş, ben susmuştum ve bu tersine dönüşte asıl gerçeği görmüştüm:

Konuşmak isteyen ama duyulmaya hazır olmayan, sorularını içinde tutan, kelimelerini başkasının suskunluğuna bırakan bendim; onun sessizliği geçip gitmişti ama benimki hâlâ içimde duruyordu.


@detaycılarkulubu - Selçuk TUNA

s.tuna@live.com




Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yalnızlığın, Deliliğin ve Kimliğin Çözülüşü

Bir Saatin İçindeki Yedi Yıl

"Belki Düzelir" Tuzağı: Umudun Erteleyici Gücü