Özlemle Teması Yasaklayan İç Yönetmelik




Akşamüstleri hep aynı bankta otururdu. Güneş, dar sokakların arasından eğilerek çekilirken taşların yavaş yavaş koyulaşan rengini izlemeyi çok severdi. Parkın bu köşesi şehrin geri kalanından biraz kopuktu; sesler buraya daha geç gelir, ışık daha yumuşak düşerdi. Bankın arkasındaki çınar ağacı, her mevsim başka bir gölge bırakırdı omuzlarına. O gölgeye alışmıştı; tıpkı özleme alıştığı gibi.

İlk zamanlar yakıcı olan o duygu ağırlaşmış, taş duvarlar gibi serinlemişti artık. Sızı hâlindeydi; sürekli ama sessizdi. Davetsizdi ama yabancı değildi. Gitmiyor ama kendini dayatmıyor, sadece içindeki yarayı açık tutuyordu. Yine de bu hâlin onarıcı olduğuna inanıyordu. İnsan, özlediği şey üzerinden neye değer verdiğini fark eder ne kaybolduysa, onun izi insanın içinde hep kalırdı. Ama şunu da biliyordu: Özlem sadece can yakan bir duygu değildi. İnsan kendini korumak için unutmayı denerdi, iyileşmek içinse hatırlamaya mecbur kalırdı.

Bir zamanlar fazla yaklaşmanın bedelini ödemişti; o bedelin ayrıntılarını artık hatırlamıyordu. Zaten hatırlamak da istemiyordu; ancak bedelin ağırlığı bedenine mühürlenmiş gibi kalmıştı. Yaklaşmak tehlikeliydi. Çünkü yaklaşmak görünmek demekti, görünmek ise kaybedilebilir olmaktı. O, kaybedilebilir bir nesneye dönüşmemek için yarım kalmayı seçmişti. Kimseye tam açılmadığında, kimse onu tam anlamıyla tutamazdı; tutamayan da kaybedemezdi.

Bu yüzden hayatını kopması kolay iplerle bağlamıştı. Artık kalın düğümler atmıyor, ağır yükleri taşıyacak bağlar kurmuyordu. İpler oradaydı, varlıkları inkâr edilemezdi; fakat her an kopabilecek kadar gevşektiler. İnsanlarla tanışır, sohbet eder, hatta gülerdi. Bu gülüşler içtendi, sahte değildi; ama hiçbir zaman ruhun o derin kıyılarına kadar ulaşmazdı. Gülüşü bir eşik gibiydi: Başka bir odaya açılan o kapının önünde durur, içeriye asla adım atmazdı.  Bir bağ tam derinleşecek gibi olduğunda, görünmez bir el araya girer; yarım kalan bir cümleyi, sorulmamış bir soruyu ve başka yöne kaçırılan bakışları peşi sıra dizerdi. Konuyu öyle bir maharetle değiştirirdi ki çoğu zaman bu kaçışı fark edilmezdi bile. Mesafeyi santim santim, kimseyi ürkütmeden açardı. Bazen de hiçbir sebep göstermeden silinip giderdi. Ne büyük bir kırılma yaratır ne de belirgin bir iz bırakırdı. İnsanlar onun eksikliğini tam olarak tarif edemez; bu sessiz boşluğu sadece 'bir anda uzaklaştı' diyerek adlandırmaya çalışırlardı.

“Ben buyum,” derdi kendine ve başkalarına. Sanki bu cümleyle her şeyi açıklamış, hatta meşrulaştırmış gibi. Oysa bu bir karakter özelliği değildi. Bir tercih bile sayılmazdı. Bu, zamanında öğrenilmiş bir refleksin, incelikle inşa edilmiş bir savunma hattının sonucuydu.  Ama bu durum, hayatı sadece hasarsız bırakıyor; canlı bırakmıyordu. İpler kopuyordu, evet. Ama asıl mesele, hiçbir zaman gerçekten gerilmemeleriydi. 

Şehrin gürültüsüne sığındığı o akşamüstü, köşedeki küçük kafeye geçti. Cama yakın, gölgesi bol bir masaya yerleşti. Az sonra, yanındaki sandalyeye bir kadın oturdu. Adı önemli değildi; zaten o, isimleri fazla ciddiye almazdı. Konuşma kolay aktı. Kadın güldü, o da güldü. Bir şey olabilirdi. Kadın, geçmişinden bahsetti. Kaybettiklerinden. Özlediklerinden. Büyük cümleler kurmuyordu; daha çok küçük, kaçınılmaz ayrıntılardan söz ediyordu. Bir sabah uyandığında artık kimsenin ona “geç kaldın” demeyecek olmasından. Bir sesin, bir daha hiç gelmeyeceğini bilmekten. Adam dikkatle dinler gibi yaptı. Aslında dinliyordu; sadece bir filtreyle. Cümleler içeri giriyor, ama duyguları sınırda bırakıyordu.

Burada dur, dedi kendine. Biraz daha girersen, çıkman çok zor olur.

Kadın sustu. Bu, cümlelerin bittiği değil, ağırlaştığı bir duruştu. Adam bu tür durakları tanırdı; asıl tehlike orada başlardı.

“Sen hiç özlemiyor musun?” diye sordu kadın.

Adam gülümsedi. Bu gülümseme, düşünmeye zaman kazandıran eski bir alışkanlıktı.
“Özlem önleyici kullanıyorum,” dedi. “Düzenli ama düşük doz.”

Kadın hafifçe güldü. Ama gülüşü hemen sönümlendi.
 “İşe yarıyor mu?” diye sordu.
“Yan etkileri var,” dedi adam. “Ama alışılıyor.”

Yalan değil, diye düşündü. Alışmak zaten her şeyin adı.

 “Neye alışılıyor?” diye sordu kadın.
Adam omuz silkti.
 “Eksik kalmaya.”

Kadın ona daha dikkatli baktı. Bu bakış, bir şey arayan değil, bir şeyi fark eden bakıştı.
“Eksik kalmak,” dedi yavaşça, “senin seçimin mi, yoksa başına gelen bir şey mi?”

  Adam cevap vermekte gecikti. İçinden geçen ilk cümleyi yuttu. Seçim değil, diye düşündü. Ama başıma gelen bir şey de değil. Öğrendiğim bir yol.

 “Bazen,” dedi sonunda, “tam olmamak daha güvenli.”

 “Güvenli ama yalnız,” dedi kadın.

Adam gülümsedi.
 “Yalnızlıkla aram iyidir.”

Kadın başını iki yana salladı.
“Bu yalnızlık değil,” dedi. “Bu, kendini kimseye emanet etmemek.”

Bu cümle, içinde bir yere dokundu. Kısa bir sızı. Tanıdık.
Emanet edilince geri alınamayan şeyler var, diye düşündü. Ben onları sevmiyorum.

 “Emanet etmek risklidir,” dedi.
 “Evet,” dedi kadın. “Ama bağ kurmak da öyle.”

Adam masaya baktı. Bardaktaki suyu çevirdi.
“Bağ kurmak,” dedi, “özlemek demek.”

 “Evet,” dedi kadın. “Ama özlemek, bir şeyin gerçekten yaşandığını da gösterir.”

Adam sustu. Sustukça, içindeki alarm çalıyordu. Bu kez sesi daha netti. Ama kalkmadı.

Kadın ona baktı.
“Bence sen özlememekten çok,” dedi, “bir gün birinin seni gerçekten özlemesinden korkuyorsun.”

Adam cevap vermedi. Çünkü bu cümleye hazır bir cevabı yoktu.  Kadının kelimeleri, gümrük kapısından kaçak geçen bir yük gibi içeri sızmış, o hiç gerilmeyen iplerinden birine dokunmuştu. Sessizce ayağa kalktı. Ne bir veda cümlesi kurdu ne de bir açıklama yaptı. Sadece masadaki payına düşen hesabı bıraktı; tıpkı hayatından çıkan insanlara bıraktığı o belirsiz tortular gibi.

Kafeden çıktığında hava serinlemişti. Sokak, akşamüstünün son ışığını tutmaya çalışan taşlarla doluydu. Adımlarını hızlandırmadı. Normalde bu saatte yapardı. Bu kez yapmadı. Hayatını hasarsız tutmak uğruna, hiç tınlamayan bir enstrümana dönüştüğünü fark etti. Akşamın lacivert karanlığı sokağa çökerken, ilk kez kaçmıyor; aksine, o ağır ağır silinen gün ışığının ve az önce duyduğu o "gecikmişlik" hissinin ruhunda bir iz bırakmasına izin veriyordu. Bir vitrin camında kendi yansımasına çarptı. Orada gördüğü, hasarsız bir adamdı; ama bu hasarsızlık, hiç kullanılmamış bir eşyanın o soğuk ve cansız parlaklığına benziyordu.

Özlemek, diye düşündü. İnsan bunu bir duygu sanıyor. Oysa bir sonuç.
Bir şeye yaklaşmanın, bir şeyi ciddiye almanın, bir anı savunmasız bırakmanın sonucu.

Kadının söylediği cümle aklında dönüp duruyordu.
Birinin seni gerçekten özlemesinden korkuyorsun.

İtiraz etmek istedi. Mantıklı gerekçeleri vardı. İnsanlar abartırdı. Bağlar gereğinden fazla büyütülürdü. Kaybetmek, romantize edilirdi ama bu kez düşünceler düzgün sıralanmıyordu. 

Belki de sorun özlem değil, diye düşündü. Sorun, iz bırakmak. Birinin hayatında kalıcı bir boşluk oluşturma ihtimali.

Adam eve dönerken dar bir sokaktan geçti. Bu sokak, yavaşlamayı zorunlu kılıyordu. Taşlar düzensizdi. Ayağı takıldı. Düşmedi ama sendeledi. Tam o anda, garip bir şey oldu: Kısa, çok kısa bir sızı hissetti. Bir şeyin yokluğuna değil, hiç var olmamış olmasına dair. O an fark etti. Kendini korumak için, aslında hiçbir şey tutmuyordu. Kaybetmemek için, hiç sahip olmuyordu. Özlem duymamak için, sevmekten vazgeçmişti. Trajedi de buradaydı. Hayatında büyük acılar yoktu. Büyük sevinçler de yoktu. Her şey orta karar, her şey güvenli ama cansız. …..İşte bu güvenli ama ruhsuz düşünceleri bir palto gibi üzerine geçirerek evine gitti. Sokak kapısını kapattığında çıkan o tanıdık ses, dünyayla arasındaki son bağı da kopardı. Anahtarlarını her zamanki yerine bıraktı, kupasındaki kahve lekesine bakmadı ve karanlığın içine uzandı. O gece, iplerinin gerilmediği, düğümlerin atılmadığı o sessiz uykusuna daldı.

Ertesi sabah, hiçbir şey değişmemiş gibi uyandı. Güneş yine aynı açıyla odasına giriyordu. Perdesini araladı, dışarıdaki dünyaya baktı ve derin bir nefes aldı. İçindeki o eski zemberek, zamanı ilerletmek için değil, sadece bugünü dünün aynısı kılmak için yeniden kurulmuştu. Yeni bir güne değil, aslında bitmeyen bir tekrara gözlerini açmıştı.

Akşam yine kafeye gitti. Kadın oradaydı. Göz göze geldiler. Adam bir an durdu. İçindeki alarm yine çaldı. Bu kez kapatmadı. Sadece sesini kıstı.

Yanına oturdu. Aralarında bir sandalyelik mesafe vardı; ikisi de farkındaydı.
“Dün yarım bıraktık,” dedi.

Kadın baktı. Bakışı, hatırlamaya çalışır gibi değil, ölçer gibiydi.
 “Neyi?”

Adam bir an sustu. Bu kez düşünmek için değil; kelimeleri geciktirmek için.
 “Bilmem,” dedi. “Ama ilk defa yarım kalmasın istedim.”

Kadın başını hafifçe yana eğdi. Gülümsedi.
“İnsan genelde yarım bıraktıklarını hatırlar,” dedi. “Bitirdiklerini değil.”

Adam nefes aldı. Masaya biraz daha yaklaştı. Bu, neredeyse fark edilmeyecek bir hareketti ama kendisi için büyüktü.
 “Ben hatırlamamaya çalışırım,” dedi.
“Ben de,” dedi kadın. “Ama bazen hatırlamak, kaçmaktan daha az yorucu oluyor.”

Sessizlik oldu. Bu kez rahatsız edici değildi. İkisi de bardağına uzandı. Parmakları aynı anda camın kenarına değdi. Çekmediler. Çok kısa bir an.

Adam gülümsedi. Bu gülümseme, savunma değildi.
 “Belki...” dedi,

Kadın ona baktı.
 “Söz istemiyorum,” dedi. “Sadece burada ol.”

Adam başını salladı.
“Şimdilik,” dedi.

Kadın güldü.
 “Şimdilik yeterince cesur.”

Adam bunu inkâr etmedi. Masada kalan boşluk biraz daralmıştı. Yakınlaşma, büyük bir adım gibi gelmedi. Daha çok, geri çekilmemek gibiydi. İlk kez, ileride duyulabilecek bir özlemin ihtimali vardı. 


@detaycılarkulubu - Selçuk TUNA


 



Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yalnızlığın, Deliliğin ve Kimliğin Çözülüşü

Bir Saatin İçindeki Yedi Yıl

"Belki Düzelir" Tuzağı: Umudun Erteleyici Gücü