Azıcık Geç, Azıcık Yakın

 




Adam durakta bekliyordu. Durağın camına yapışmış reklam afişi, “Mutlu ol” diyordu. Emir kipindeydi; rica etmiyor, nedenini açıklamıyor, nasıl olacağını da söylemiyordu sadece buyuruyordu. Dikkatlice afişe baktı, sonra etrafına. Reklam afişi camda duruyordu. Yağmurdan hafifçe kabarmıştı, köşesi kalkmıştı. Adam gülümsedi.“Bak,” dedi içinden, sen bile tam yapışamamışsın. Kimse mutlu görünmüyordu ama herkes iddialıydı. Kimse gülmüyordu ama herkes gülmeye hazır bir yüz taşıyordu; gerektiğinde anında takılacak, sonra yine çıkarılacak mutluluk, cebinde taşınan bir aksesuar gibiydi: lazım olursa gösterilecekti. Belki de kimse mutlu olmak istemiyordu. Mutlu görünmek yeterliydi. 

Bir kadın vardı, gözleri yorgundu ama sırtı dimdikti. Bir adam, yüzü asıktı ama adımları kendinden emindi. Yaşlı biri, sessizce kenarda duruyordu; onun duruşu bile mütevazıydı, sanki fazla yer kaplamaktan utanıyordu. Adam, afişe yeniden baktı.  “Mutlu ol.” Yaşlı adama bakarak düşündü: Kime söylüyorsun bunu? Mutluluk burada bir hâl değil, bir beklentiydi. Hep biraz sonra başlayacaktı. Otobüs gelince, maaş yatınca, biri arayınca, bir şey değişince. Şimdiki zaman, mutluluğun prova salonuydu; kimse sahneye çıkmıyordu.  Daha tuhaf bir şey vardı. İnsanlar, mutsuz olmaya bile vakit ayırmıyordu. Mutsuzluk da bir lükstü artık; düşünmek, durmak, çökmek gerektirirdi. Oysa herkes ayaktaydı. 

Otobüs uzaktan göründü. İnsanlar bir anda canlandı. Duruşlar daha da sertleşti. Mutluluk, birazdan binilecek bir şeymiş gibi. Adam son kez afişe baktı. Bir adam sigarasını yere atıp ayağıyla söndürdü. Başını kaldırdı, göğsünü gerdi. Çevreyi kirletiyorum ama karakterim sağlam, diye okudu adam onu.  Bir kadın telefonda yüksek sesle konuşuyordu. Sesi durağın camına çarpıp geri geliyor, sanki söylediklerini önce kendisi duymak zorundaymış gibi şaşkın şaşkın etrafına bakınıyordu. Ben kimseye muhtaç değilim! dedi. Cümleyi bitirirken sesini biraz daha yükseltti, noktasını bağırarak koydu. İnsanlar birbirine muhtaç değilse, bu kalabalık neyin kalabalığıydı? Herkes tek başına bu kadar güçlüyse, neden bu kadar gürültülüydü?

İki genç, durağın bankını bütünüyle sahiplenmişti. Bank, kamusal bir eşya olmaktan çıkmış, kişisel bir mülk hâline gelmişti; hatta küçük bir krallık. Bacaklar iki yana açılmış, dizler dünyaya meydan okur gibi konumlanmıştı. Çantalar yanlara değil, özellikle ortalara yayılmıştı. Sanki boşluk, başkaları için değil, yalnızca kendi rahatları içindi. Adam onları izledi. Dünyayı henüz oturarak fethedenler, diye düşündü. Ayağa kalkmaya gerek duymuyorlar. Bu oturuş bir tembellik değildi; bir iddiaydı. Henüz hiçbir şey başarmamış ama her şey kendilerine borçluymuş gibi bir duruş içindeydiler. Beklemek bile zahmetliydi onlar için; hayatın gelip kendilerine çarpmasını bekliyorlardı. Kalkmak, yer açmak, fark etmek… Bunlar fazla yetişkin işleriydi. Bu gençler başkalarını görmüyordu çünkü henüz kendilerini bile tam görmemişlerdi. Kendi alanlarını geniş tutarak var sanıyorlardı. 

Yaşlı bir adam bankın yakınında ayakta duruyordu. Gençlerden biri onu fark etti, sonra bakışını başka yöne çevirdi. Görmekle ilgilenmemek arasındaki o ince çizgiyi ustalıkla geçti. Bu da bir güç gösterisi, diye geçirdi içinden adam. Görmezden gelmek. Bank, doluydu. Aslında dolu değildi; kapatılmıştı. Bu gençler bir gün ayağa kalkacaktı elbette. Hayat, genelde insanı oturduğu yerden kaldırırdı. Ama o gün geldiğinde, belki de en zor şey, yer açmayı öğrenmek olacaktı. Çünkü insan, önce başkasına yer vermeyi öğrenmeden büyümüyor; sadece genişliyordu. Yer verdiğinde sadece fiziksel bir alan açmazdı; bakışını indirir, temposunu yavaşlatır, kendi merkezinden çıkar, başkasının varlığını kabul ederdi. İşte bu, gerçek büyümenin başladığı yerdi. Otobüs uzaktan görünürken gençler hâlâ oturuyordu.Adam gülümsedi.

Merak etmeyin, dedi içinden, hayat sizi er geç ayakta yakalayacak.

Otobüs yanaştı. Kapılar açılmadan küçük bir itiş kakış başladı. Bak sen, dedi adam, az önce ölüyordunuz, şimdi olimpiyat seçmeleri. Medeni insanlar, diye gülümsedi. Bu insanlar sıra beklemeyi küçüklükten öğrenmişti belki, ama büyürken unutmuşlardı. Sıra, eşitlik demekti; beklemek, başkasını kabul etmekti. Oysa burada herkes, kendi acelesinin evrensel bir hak olduğuna inanıyordu. Kimse önce ben demiyordu; daha zarif bir yöntem vardı: Bir adım öne çıkmak. Sonra bir adım daha. Kimse suçlu değildi, herkes sadece denk gelmişti.

Kapı açıldı. İlk hamleyi yapanlar içeri atladı. Adam en sonda kaldı.Hayatta hep sona kalırım, dedi kendi kendine. Ama en azından manzara güzel. Otobüse adım atmadan önce bir an durdu. Durağa baktı. Afiş hâlâ oradaydı: Mutlu ol.

Adam içeri binerken düşündü: “Bir gün… ama o gün bugün değil.”

Kapıdan adımını attığında kalabalık onu hemen içine aldı. Tutunacak bir yer bulmuştu ama pek tutunduğu söylenemezdi; daha çok hayata hafifçe temas eden insanlar gibi, düşmeyecek kadar değiyor gibiydi. Otobüs ilerlerken insanlar birer birer önünden geçti. Her biri, kısa bir duraklık süreyle hayatını sergiliyordu.

İlk binen genç, kartı okuttu, gözlerini telefondan ayırmadan ilerledi. Adam onu süzdü. Hayatla temasını ekran üzerinden kuran tür, diye düşündü. Gerçek dünya, sadece şarj bitene kadar var.

Bir kadın bindi. Kartını iki kez denedi, olmadı. Üçüncüde oldu. Kadın hafifçe homurdandı. Hayatla pazarlık hâlinde, diye not düştü adam zihnine. Her şey ona biraz geç geliyor. 

Yaşlı bir adam… Kartını okuturken eli titredi. Cihaz sinyal vermedi. Şoför sabırsızlandı. Bir dakika evladım, dedi yaşlı adam, sanki kart değil, zaman okutuyordu. Adam bunu görünce başını hafifçe eğdi. Görünmez sınıf, dedi içinden. Otobüse binmeleri serbest ama varlıkları opsiyonel.

Bir genç daha. Kulaklık, kapüşon, omuzlar düşük. Dünyayla araya pamuk koymuş, diye düşündü. Duyarsa da anlamasın diye. Otobüs doldukça adamın içi de doluyordu. Her kart okutma, başka bir hikâyenin kapısını açıyor ama kimse içeri bakmıyordu. Yaşlı adamın ayakta kaldığını kimse fark etmedi. Adam fark etti, ama o da yer vermedi. Bak sen, dedi kendi kendine, Gözlemci olmak da bir tür kaçış, diye düşündü. Ama kaçışlar da her zaman işe yaramıyor. Kendimi nasılda ayrıcalıklı bir yere koyuyorum. Otobüs ani bir fren yaptı. İnsanlar birbirine çarptı. Gözler kalktı, bedenler birbirine değdi. Yaşlı adam sendeledi. Adam tutunsun diye refleksle kolunu uzattı. Yaşlı adamın gülümseyerek “Sağ ol evladım” deyişi, içinde beklenmedik  bir ağırlık yarattı. Bu kadar basit bir sözün bu kadar yer kaplaması utandırdı onu. Zor olan yardım etmek değildi. Zor olan, yardım etmenin olağan bir şey olmaktan çıkmış olmasıydı. Bir kol uzatmanın, bir bakış kaldırmanın, bir varlığı fark etmenin cesaret gerektirmesiydi. Sanki insan olmak, artık küçük bir kahramanlıkmış gibi.

Otobüs hareket etti. İnsanlar yerlerine döndü, gözler yeniden yere indi. Sessizlik eski şeklini aldı, mesafeler onarıldı. Ama o kısa kabul anı, geride küçük bir çatlak bıraktı: İnsanlar, istemeden de olsa birbirlerinin varlığını kabul etmek zorunda kalıyordu. Durağına gelmişti; bunu, düşüncesinin tam ortasında indiğinde fark etti. Kapılar kapandı. Araç uzaklaşırken, içeride kalan yüzler silikleşti; sanki yaşanan hiçbir temas gerçekleşmemiş gibi. Az önce bir kol uzatmanın, bir bedeni tutmanın ne kadar olağan ve ne kadar zor olduğunu düşündü. İnsanların birbirine değmeden yaşayabilmek için ne büyük çaba harcadığını… Bunları düşünürken gözleri çevresinde geziniyordu.

Tam karşısında, durağın hemen arkasındaki panoda büyük harflerle yazılmış bir slogan gözüne çarptı:

“ŞİMDİ BURADASIN.”

Adam durdu. Cümle ne vaat ediyordu ne de teselli sunuyordu. Ne "iyi olacak" diyordu ne de “mutlu ol”. Sadece bir tespit gibiydi; kaçınılmaz, soğukkanlı, tartışmaya kapalı. Şimdi. Burada.  Biri fark etmeyi talep ediyordu, diğeri sadece bildiriyordu. Etrafından insanlar geçiyordu. Kimse yazıya bakmıyordu. Belki de herkes zaten buradaydı ama kimse şimdi de değildi. Bir sonraki durakta, bir sonraki mesajda, bir sonraki akşamda yaşıyorlardı. Adam yazıya bir süre baktı. Evet, dedi içinden, buradayım. Ama bunun bir ödül mü, bir zorunluluk mu olduğundan emin değildi. Şimdiye yetişmeye çalışmadan yürümeye başladı; adımları yavaş, zamanın kollarına bırakılmış bir yaprak gibi ilerliyor; ne savruluyor, ne de direniyordu.


@detaycılarkulubu - Selçuk TUNA


 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yalnızlığın, Deliliğin ve Kimliğin Çözülüşü

Bir Saatin İçindeki Yedi Yıl

"Belki Düzelir" Tuzağı: Umudun Erteleyici Gücü