Estetiğin Soğuk İntikamı: Kumaşın altındaki öfke.


 

The Dressmaker, tek bir türe ait değildir; türlerin sınırlarında dolaşır. Yönetmen, klasik western türünün “intikam için geri dönen kahraman” arketipini alır, onu modayla ters yüz eder. 

The Dressmaker ton olarak sürekli değişir: bir an zarif bir melodram, bir an western atmosferi… anne-kız hesaplaşmasını izlerken bir an da grotesk kara mizahın ahlaki çürümeyi görünür kılması ve tragedyanın affedilemez durumları hepsi bir aradadır. Bu karışım, filmin anlatısına bilinçli bir dengesizlik kazandırır. Kasaba Dungatar, insanlığın çürümüşlüğünün minyatürüdür. Kasaba halkı, kara mizahın asıl kaynağıdır. Herkes abartılı, karikatürize, neredeyse tiyatral bir figürdür. Belediye başkanından öğretmene, eczacıdan mahalle dedikoducularına kadar herkes hem komik hem iğrenç hem de tanıdık derecede insandır. Erkekleri ikiyüzlü, kadınları kıskanç, otoriteleri yozlaşmış bir topluluktur. Kasaba, bireysel suçları günah keçilerine yükleyerek kendini temize çıkaran toplumların alegorisidir. Film, Girard’ın “günah keçisi” kavramını, feminist direnişin estetik bir anlatısına dönüştürür. Moorhouse, bu karakterlerle küçük bir taşra toplumunu değil, insan doğasının çıkarcı tarafını hicveder.

Paris’te öğrendiği haute couture teknikleriyle Tilly, kasaba kadınlarını dönüştürür. Elbiseleri, kadınların bedenini değil, kendilik duygusunu biçimlendirir. Dikiş makinesi, geçmişi onarmanın ve kimliği yeniden inşa etmenin aracına dönüşür. Tilly, güzelliği erkek bakışına hizmet eden bir süs olmaktan çıkarır; özgürleşmenin sembolü haline getirir ve  kasabanın estetik yoksunluğunu ve ahlaki çirkinliğini görünür kılar. Güzellik, burada bir “iyileşme” değil, bir “intikam biçimi”dir. Bu, modanın patriyarkal yapıyı tersine çevirdiği, feminist bir yeniden yazımdır. Tilly’nin dikiş makinesi, patriyarkanın söküğünü diken bir adalet aracıdır. Moorhouse’un kamerası, kasabanın estetik yüzeyinin altındaki çürümeyi açığa çıkarırken, kostüm tasarımı ve renk paletiyle de karakterlerin ruh hallerini yansıtır. Her elbise, bir psikolojik dönüşümün dışavurumudur.

Tilly’nin haute couture tarzı, Dungatar’ın Tilly’nin elbiseleri, kasabanın ruhundaki çirkinliği açığa çıkarır. Renk paletiyle de bu hiciv vurgulanır; baştaki tozlu, soluk tonlar, Tilly’nin gelişiyle birlikte canlı ve abartılı renklere dönüşür. Film boyunca moda, yalnızca bir estetik unsur değil, bir iktidar biçimidir.  Her elbise, aşağılanmış kadınlara giydirilmiş bir zırhtır. Güzellik, bu filmde masum değildir; bastırılmış arzuları ve kıskançlığı açığa çıkaran bir silahtır.

Tilly’nin annesi Molly Dunnage (Judy Davis), bu hikâyenin vicdanıdır. Herkes unuturken o hatırlar; bu yüzden delidir. Deliliği bir çeşit direniştir, unutuşa karşı belleğin savunmasıdır. Molly’nin ölümü, Tilly’nin duygusal bağlarını koparır; intikam artık kişisel olmaktan çıkar, sembolik hale gelir. Judy Davis’in canlandırdığı Molly, Tilly’nin annesi olarak hem trajedinin hem komedinin merkezindedir. Sarkastik, alaycı, huysuz ama derin bir sezgiye sahip bir karakterdir. Sözleri çoğu zaman hem güldürür hem acıtır: “Kasabanın yarısı deli, yarısı aptal. Sen geri döndün, demek ki her ikisinden de birazsın.”  Bu cümle, filmin ruhunu özetler. Mizah burada bir kaçış değil, hayatta kalma biçimidir. Molly’nin ironisi, filmin melodramatik yükünü taşınabilir kılar. Tilly, intikamını çirkinleşmeden alır; güzelliği silah gibi kullanır ve sonra sessizce gider. Küller arasında sadece zarafeti kalır.

 

@detaycilarkulubu - Selçuk TUNA

s.tuna@live.com

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yalnızlığın, Deliliğin ve Kimliğin Çözülüşü

Bir Saatin İçindeki Yedi Yıl

"Belki Düzelir" Tuzağı: Umudun Erteleyici Gücü